Ռուբեն Մամուլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox cinema.png
Ռուբեն Մամուլյան
Rouben Mamoulian
Rouben Mamulyan.JPG
թատերական և կինո ռեժիսոր
Ծնվել է 1897 հոկտեմբերի 8
Ծննդավայր Թիֆլիսի նահանգ Թիֆլիսի նահանգ,
Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
Մահացել է 4 դեկտեմբերի 1987(1987-12-04) (տարիքը 90)
Մահվան վայր Լոս Անջելես, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կրթություն Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Գործունեության տարիներ 1920 - 1963
Ազգություն հայ
Մասնագիտացում կինոռեժիսոր, երաժշտության ուսուցիչ և թատերական ռեժիսոր
Ամուսին Ազադիա Նյուման
IMDb ID 0541149
Commons-logo.svg Ռուբեն Մամուլյան՝ Վիքիպահեստ

Ռուբեն Զաքարի Մամուլյան (անգլ.՝ Rouben Mamoulian, հոկտեմբերի 8, 1897(1897-10-08)[1][3][4][5], Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1] - դեկտեմբերի 4, 1987(1987-12-04)[1][2][3][4][5], Վուդլենդ Հիլզ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկահայ ռեժիսոր, համարվում է 20-րդ դարի աշխարհի խոշորագույն թատերական և կինոռեժիսորներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուբեն Մամուլյանը ծնվել է Թիֆլիսում 1897 թվականին, հայ մեծահարուստ բանկիրի՝ Զաքար և Վերժինե Մամուլյանների ընտանիքում։ Մոր շնորհիվ, որը Թիֆլիսի հայկական դրամատիկական ընկերության նախագահն էր, նա վաղ հասակից կապվել է թատրոնին: Յոթ տարեկան հասակում ծնողների հետ մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ ուսանել է Փարիզի Մոնդենիի լիցեյում: 1913 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս, որտեղ շարունակել է ուսումը: Այնուհետև ուսանել է Մոսկվայի և Լոնդոնի համալսարանների իրավաբանական ֆակուլտետներում։ Որոշ ժամանակ հաճախել է Եվգենի Վախթանգովի թատերական ստուդիան։ Վերադառնալով Թիֆլիս՝ Մամուլյանը Լևոն Թալանթարի և Ս. Ի. Խաչատրյանի հետ 1918 թվականին Թիֆլիսում հիմնադրել է բեմական արվեստի ստուդիա: 1920 թվականից Լոնդոնի և Փարիզի, 1923 թվականից Նյու Յորքի թատրոններում իրականացրել է շուրջ 60 դրամատիկական և երաժշտական բեմականացումներ, որոնք մեծ ազդեցություն են թողել ամերիկյան թատրոնի և կինոյի ձևավորման և զարգացման վրա։ 1929 թվականից նկարահանել է կինոնկարներ, որտեղ իրագործել է մի շարք նորարարություններ։

Նրա լավագույն գործերից են՝ «Քաղաքի փողոցները» (1931), «Դոկտոր Ջեյքլը և միստր Հայդը», «Սիրիր ինձ այս գիշեր» (1932), 1933 թվականին Մամուլյանը նկարահանել է «Երգ-երգոց» կինոնկարը, «Քրիստինա թագուհին» պարգևատրվել է մրցանակով, «Նորից ապրում ենք» (Լև Տոլստոյի «Հարություն» վեպի մոտիվներով): 1964 թվականին գրել և հրատարակել է մանկական «Աբիգայլ» գիրքը։ Կյանքի վերջում թարգմանել է ժամանակակից անգլերենի Շեքսպիրի Համլետը: 1968 թվականին այցելել է Հայաստան։ Մահացել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ)[6][7]։

Նորարարությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առաջին անգամ է օգտագործել երկու խոսափողով ձայնագրումը և մոնտաժը մեկ ձայներիզի վրա։
  • Առաջին անգամ է նկարահանել ստուդիայից դուրս, շարժվող տեսախցիկով, օգտագործել միաժամանակ մի քանի տեսախցիկ։
  • Քաղաքի փողոցները ֆիլմում է առաջին անգամ հնչել ձայնը կադրից դուրս։
  • Բեքքի Շարփ կինոնկարը կինոյի պատմության առաջին գունավոր լիամետրաժ կինոնկարն է։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ուրախ ավազակը 1936 թ Նյու Յորքի կինոքննադատների կողմից համարվել է տարվա լավագույն կինոնկար։
  • Արյուն և ավազ 1940 թ Վենետիկի կինոփառատոնում արժանացել է ժյուրիի հատուկ մրցանակի որպես լավագույն գունավոր կինոնկար։
  • 1980 թվականին Մամուլյանի անունը մտցվել է «Բրոդվեյի փառքի դահլիճ»։
  • 1983 թվականին ստացել է ամերիկյան կինոռեժիսորների բարձրագույն՝ Գրիֆֆիթի մրցանակը կինոյի ասպարեզում մեծագույն ավանդի համար։
  • Մամուլյանի անունով աստղ է տեղադրվել Հոլիվուդի փառքի ծառուղում։

Թատերական գործերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ փոստային նամականիշ Մամուլյանի նկարով (1997)‎
  • Ծափահարություններ, 1929
  • Քաղաքի փողոցները, 1930
  • Դոկտոր Ջեքիլը և միստեր Հայդը, 1932
  • Սիրիր ինձ այս գիշեր, 1932
  • Երգ-երգոց, 1933
  • Քրիստինաագուհին, 1933
  • Մենք նորից ապրում ենք, 1934
  • Բեքքի Շարփ, 1935
  • Ուրախ ավազակը, 1936
  • Ոսկե տղա, 1939
  • Զորրոյի նշանը, 1940
  • Արյուն և ավազ, 1940
  • Մետաքսե գուլպաներ, 1956

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]