Պիեռ Լուի դը Մոպերտյուի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Պիեռ Լուի դը Մոպերտյուի
Pierre-Louis de Maupertuis
PierreLouisMaupertuis.jpg
Ծնվել է հուլիսի 17, 1698({{padleft:1698|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2][3] կամ սեպտեմբերի 28, 1698({{padleft:1698|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[4][5]
Սեն Մալո
Մահացել է հուլիսի 27, 1759({{padleft:1759|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][4][5][3]
Բազել, Շվեյցարիա[1]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտություն աստղագետ, փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, կենսաբան, գիտնական և բնագետ
Գործունեության ոլորտ մաթեմատիկա, Մեխանիկա, աստղագիտություն և Գեոդեզիա
Անդամակցություն Ֆրանսիական ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[6]
Պարգևներ
Maupertuis Վիքիպահեստում

Պիեռ Լուի Մորո դը Մոպերտյուի ( ֆր.՝ Pierre-Louis Moreau de Maupertuis, 1698-1759), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, փիլիսաիա։

1723-ից՝ ֆրանս․ ԳԱ, 1743-ից՝ ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Գլխավորել է Պրուսական ԳԱ (1746-17531736-1737-ին Մոպերտյուի ղեկավարած «Լապլանդյան» արշավախումբը միջօրեականային չափումների հիման վրա պարզել է, որ Երկիրը բևեռներում սեղմված գունդ է։ Մոպերտյուի, ղեկավարվելով մետաֆիզիկական դատողություններով, ձևակերպել է (1740) փոքրագույն գործողության սկզբունքը, այն համարել համապարփակ մեխանիկական օրենք, որից կարելի է դուրս բերել շարժման բոլոր օրենքները։ Ըստ Մոպերտյուի, այդ սկզբունքը աստծու գոյության ամենահամոզիչ ապացույցն է։ Մոպերտյուի փիլիսոփայական հայացքները անհետևողական են, միջանկյալ դիրք է գրավել դեիզմի և թեիզմի միջև, քրիստոնեության նկատմամբ ցուցաբերել հաշտվողական վերաբերմունք։ Առանձին հարցերում մոտենում է XVIII դարի ֆրանսիական մատերիալիզմին, քննադատել է Լայբնիցի իդեալիստական մոնադաբանությունը, ընդունել Լոկի սենսուալիզմը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118731998 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. 4,0 4,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  5. 5,0 5,1 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11915229j
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 23 CC-BY-SA-icon-80x15.png