Պատանջալի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Հինդուիզմ
թեմատիկայի հոդված

Aum

Պատմություն · Պանթեոն

Վայշնայություն · Շիվայություն
Շակտիզմ · Սմարտիզմ

Փիլիսոփայություն

Դհարմա · Արթհա · Կամա
Մոկշա · Սամսարա
Յոգա · Յանտրա · Բհակտի · Մայա
Պուջա · Մանդիր · Աբհավա · Բհավա

Վեդաներ · Ուպանիշադներ
Ռամայանա · Մահաբհարաթա
Բհագավադ Գիտա · Պուրաններ
Պատանջալի Յոգա սուտրա այլ

Հինդուիստական սվաստիկան

Պորտալ «Հինդուիզմ»

Պատանջալին Անանտա-շեսայի մարմնավորմամբ

Պատանջալի (նեպալերեն पतञ्जलिः, մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարում կամ մ․ թ․ 2-րդ դարում), հին հնդկական փիլիսոփա և բանասեր։ Պատանջալի-ի «Մահաբհաշյա»-յի (լեզվաբանական մեկնաբանություններ), «Նատասուտրա»-յի (դերասանների համար ձեռնարկի) և բժշկական ու փիլիսոփայական երկերի հեղինակ է։ Պատանջալիին է պատկանում յոգայի վերաբերյալ առաջին համակարգված երկը՝ «Յոգա սուտրա»-ն (योगसूत्राणि), որի շնորհիվ յոգան դարձել է սանքհյայից առանձնացած փիլիսոփայական ուղղություն։ Պատանջալին աստվածացվել է և պատկերվել պաշտամունքային շինություններում ու առարկաներում (Անանտա-շեսա)։ Ենթադրվում է, որ գոյություն է ունեցել երկու Պատանջալի, որոնց ուսմունքները վերագրվել են մեկ անձի։

Յոգա սուտրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոգա սուտրան յոգայի փիլիսոփայական և գործնական հիմքն է կազմում։ Յոգայի ողջ փիլիսոփայությունը առավելապես հիմնվում է հենց Յոգա սուտրայի վրա։ Ինչպես հնագույն ժամանակների, այնպես և ներկայիս ճանաչված յոգերի մեծ մասը իրենց մեկնաբանություններում յոգա սուտրաների վրա են հենվում, որպեսզի իրենց խոսքերի իմաստը լիարժեք փոխանցեն աշակերտներին։ Եվ քանի որ Պաեանջալին յոգայի հովանավորն է համարվում, հետևաբար շատ դպրոցներում ընդունված է գործունեությունը սկսել Պատանջալիին ուղղված աղոթքից (पतञ्जलिप्रार्थनम्)։

Aquote1.png योगेन चित्तस्य पदेन वाचां मलं शरीरस्य च वैद्यकेन ।

योऽपाकरोत्तं प्रवरं मुनीनां पतञ्जलिं प्राञ्जलिरानतोऽस्मि ॥

आबाहुपुरुषाकारं शङ्खचक्रासिधारिणम् ।

सहस्रशिरसं श्वेतं प्रणमामि पतञ्जलिम् ॥[1]

Yogena cittasya padena vācāṁ malaṁ śarīrasya ca vaidyakena
yo’pākarottaṁ pravaraṁ munīnāṁ patañjaliṁ prāñjalirānato’smi
ābāhupuruṣākāraṁ śan̄khacakrāsidhāriṇam
sahasraśirasaṁ śvetaṁ praṇamāmi patañjalim
Aquote2.png

Յոգայի միջոցով գիտակցության անմաքրությունը վերացնելուց առաջ, խոսքերը՝ քերականությամբ և մարմինը՝ բժշկությամբ: Նրա առաջ, իմաստուններից իմաստուն Պատանջալիի, ես ափերիս հարգալից ողջույնի ձև եմ տալիս: Խեցիները, սկավառակը և սուրը բռնած հազարագլուխ սպիտակ մարդկային իրանից առավել գերադասում եմ Պատանջալիին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Мантра приветствия Патанджали Мантра в исполнении Б.К.С. Айенгара

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Мантра приветствия Патанджали

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 146 CC-BY-SA-icon-80x15.png