Միքայել Արուտչյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Միքայել Արուտչյան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ի ծնե Միքայել Ավետի Արուտչյան
Ծնվել է 1897, հուլիսի 6 (հուլիսի 18)
Ծննդավայր Շուշի
Մահացել է 1961, հունիսի 9
Մահվան վայր Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսաստանի կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Գործունեություն բեմադրող, նկարիչ
Պորտալ Nuvola apps kcoloredit.svg Արվեստ


Միքայել Ավետի Արուտչյան (1897, հուլիսի 6 (հուլիսի 18) , Շուշի - 1961, հունիսի 9, Մոսկվա) հայ բեմադրող-նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1958)։ Հայ խորհրդային բեմանկարչության հիմնադիրներից։

ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Սերգեյ Արուտչյանի եղբայրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել]

1916 թվականին ավարտել է Բաքվի արական գիմնազիան, 1919 թվականին՝ Սարատովի բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական արվեստանոցները։ Առաջին բեմական ձևավորումը կատարել է 1919 թվականին Սարատովի թատրոնում («Փաստաբան Պատլեն»)։ 1919–20 թթ-ին ծառայել է Հայկ Բժշկյանի (Գայ) հեծյալ կորպուսում։ Արուտչյանը 1921–23 թթ-ին սովորել է Բեռլինի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, 1924– 1925 թթ-ին՝ Փարիզի Կոլառոսսի ակադեմիայում։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ Արուտչյանը 1928-1939 թթ. եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան, 1939-1949 թթ.՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնների գլխավոր նկարիչը։ Արուտչյանը ներկայացումներ է ձևավորել նաև Երևանի, Բաքվի, Թբիլիսիի, Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) թատրոններում։ Միքայել Արուտչյանը շարունակել է Գեորգի Յակուլովի նորարարական ավանդույթները, արմատապես վերափոխել հայ թատրոնի բեմական մշակույթը[1]։

Միքայել Արուտչյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[2]։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Արուտչյանը ձևավորել է շուրջ 100 ներկայացում, գրքեր, կինոնկարներ, կրկեսային ատրակցիոն։

Գրաֆիկական գործեր[խմբագրել]

  • Գեորգի Յակուլովի դիմանկարը,
  • Հակոբ Կոջոյանի դիմանկարը,
  • Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», գրքի նկարազարդում,
  • Միգել Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ», գրքի նկարազարդում,
  • «Ֆաշիզմի դեմքը» նկարաշարը։

Թատերական ձևավորումներ[խմբագրել]

  • Դմիտրի Ֆուրմանովի «Խռովություն»,
  • Վաղարշ Վաղարշյանի «Օղակում» (1930 թ)
  • Մկրտիչ Ջանանի «Շահնամե», (1935 թ)
  • Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»,
  • Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» դրամատիկական,
  • Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ»,
  • Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին»,
  • Ջակոմո Պուչչինիի «Տոսկա»,
  • Հ. Ստեփանյանի «Լուսաբացին» օպերայի բեմադրության էսքիզ (1939 թ., Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն)
  • Արտեմ Այվազյանի «Թափառնիկոս»,
  • Պյոտր Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերային ներկայացումների ձևավորումները։
  • «Բեկում»
  • «Խռովություն»
  • «Զրահագնացք 14-69» (1928 թ)
  • «Հրե կամուրջ» (1929 թ)
  • «Կացնի պոեմ» (1931 թ)
  • «Ալմաստ» (1933 թ)
  • «Ֆիգարո»
  • «Ամպրոպ» (1935 թ)
  • «Արսեն» (1937 թ)
  • «Մեծապատիվ մուրացկաններ» (1934 թ)
  • «Օթելլո» (1940 թ)

Կինոձևավորումներ[խմբագրել]

Արուտչյանը Հայֆիլմում նկարահանված մի շարք ֆիլմերի բեմադրող-նկարիչն է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005. 
  2. Միքայել Արուտչյանի ստեղծագործությունները Հայաստանի ազգային պատկերասրահում