Մասնակից:Մելսիդա Ավետիսյան/Ավազարկղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կանաչ ձիթապտուղը ճյուղի վրա
Հասունացած ձիթապտուղը ճյուղի վրա
Մարինացված ձիթապտղի տեսակներ
Տարբեր տեսակի մարինացված ձիթապտուղ

Սննդի արդյունաբերության մեջ կիրառվող ձիթապտղերը հանդիսանում են մշակովի կուլտուրաներին պատկանող ձիթենու պտուղները՝ եվրոպական ձիթապտուղները: Ըստ միջազգային տերմինաբանության, կան սև (անգլ.՝ Black olives)՝ ձիթապտղի ծառի հասուն պտուղները, և կանաչ ձիթապտղեր, որոնք դեռ չհասունացած պտուղներն են: Ռուսերեն լեզվով, առօրյա խոսքում, կանաչ գույնի պտուղներն անվանում են ձիթապտղեր, իսկ սև ձիթապտղերը՝ յուղային ձիթապտղեր[1][2]:

Խմբեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձիթապտղի տեսակները տարբերվում են իրենց օգտագործման բնույթով: Բաժանվում են 3 խմբերի՝

  • Յուղային, օգտագործվում է ձիթապտղի յուղի արտադրության համար:
  • Համակցված (ունիվերսալ կամ յուղային):
  • Պահածոյացված, նախատեսված են պահածոյացման և սննդի մեջ համար:

Գույներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահածոյացված ձիթապտղի գույնը և երանգները կախված են ոչ թե տեսակից, այլ հասունության աստիճնից և այն տեխնոլոգիայից, որը կիրառվել է դրանց պատրաստման ժամանակ: Ձիթապտուղը քաղում են հասունության տարբեր փուլերում: Ձիթապտղի բերքահավաքը սկսվում է հոկտեմբերին, որի ընթացքում պտուղը հասնում է անհրաժեշտ չափերի, և տևում մինչև հունվար, երբ բերքը քաղում են և չորացնում, որը պտղի վերջնական տեսքն է:

Հասուն ձիթապտուղը կարող է լինել բաց կանաչ, դեղնավուն, վարդագույն, մանուշակագույն, շագանակագույն և սև գույների[5]:

«Սև ձիթապտուղը» (յուղային) լինում է 2 տեսակ՝ պտուղները, որոնք հասունացել են ծառի վրա և պտուղներ, որոնք իրենց գույնը ստացել են արհեստականորեն: Սև ձիթապտղերի գույնը պայմանական է, քանի որ բնական ձևով հասունացած պտուղները հազվադեպ են սև լինում: Դուք կարող եք տարբերակել մուգ մանուշակագույն, սև, կարմրավուն-շագանակագույն կամ շագանակագույն երանգները[6]:

Սև ձիթապտղի մեկ այլ տեսակ կոչվում է «Black oxidized olives»՝ սև օքսիդացված ձիթապտղեր: Նրանք արտադրվում են խակ կանաչ պտուղներից և սև գույն ստանում են ոչ թե բնական հասունացմամբ, այլ օքսիդացմամբ, որով թրջում են պտուղները՝ բնական դառնությունը արագ հեռացնելու համար: Որպես գունավորման կայունացուցիչ օգտագործվում է երկաթի գլյուկոնատ (սննդային հավելում E579)[7][8][9]:

Բնական հասունացած և օքսիդացված սև ձիթապտուղները, բացի գույնից, տարբերվում են նաև բնական կորիզի առկայությամբ, քանի որ դրանք չափազանց փափուկ են կորիզազրկելու համար[6]:

Չափսերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոնսերվացման համար օգտագործվում են առնվազն մեկ ու կես սանտիմետր տրամագծով պտուղներ: Ընդունված է գնահատել ձիթապտղի չափը, ըստ կիլոգրամի քանակի: Կախված արտադրող երկրից, տարբերում են մինչև 15 տարբեր չափերի պտուղներ[10][11]:

Անվանում քանակը կիլոգրամում
Ատլաս 71 — 90
Սուպեր մամոնտ 91 — 100
Մամոմտ 101 — 110
Սուպեր կոլոսալ 111 — 120
Կոլոսալ 121 — 140
Հսկաներ 141 — 160
Լրացուցիչ ջամբո 161 — 180
Ջամբո 181 — 200
Լրացուցիչ մեծ 201 — 230
Մեծ 231 — 260
Գերազանց 261 — 290
Բրլիանտ 291 — 320
Հրաշալի 321 — 350
Բուլետս A 351 — 380
Բուլետս B 381 — 420

Արտադրող երկրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձիթապտղերի սորտերը սովորաբար կոչվում են իրենց աճեցման վայրի անունով: Ձիթապտղի հիմնական արդյունաբերական արտադրող երկրներ են միջերկրածովյան երկրները՝ Հարավային Եվրոպա, Ֆրանսիա, Մերձավոր Արևելք և այլն:

Որպես իտալական ձիթապտղի սորտերի մասին ավելի ամբողջական հոդված տես Cultivar italiane(իտալ.)

Հունաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Adramintini
  • Amigdalolia
  • Amphissis (Amfissa)
  • Chalkidiki (Chondrolia)
  • Daphnoelia
  • Doppia
  • Gordal
  • Kalamata (англ.)
  • Kalamon
  • Kalokerida
  • Karidolia
  • Kolovi
  • Koroneiki
  • Kothreiki
  • Koutsourelia
  • Lianolia Kerkirias
  • Manakis
  • Mastoidis (Tsunati)
  • Megaritiki
  • Patrinia (англ.)
  • Pratini
  • Prassinolia
  • Psiloelia
  • Thasitiki (Throumpa Thassou)
  • Vasilikada

Իսպանիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Alfafara
  • Arbequina (англ.)
  • Blanqueta
  • Cacereña
  • Callosina
  • Cañivano blanco
  • Cañivano negro
  • Carrasqueño
  • Carrasqueño de Alcaudete
  • Carrasqueño de la Sierra
  • Changlot reial
  • Cornicabra
  • Cornezuelo
  • Empeltre
  • Farga
  • Gordal sevillana
  • Hojiblanca (англ.)
  • Lechìn
  • Manzanilla
  • Morrut
  • Negral
  • Nevadillo negro
  • Nevadillo blanco
  • Nevado azul
  • Oblonga
  • Pico limòn
  • Picudo
  • Palomar Olesana
  • Picual
  • Rapasayo
  • Sevillenca
  • Verdial de Alcaudete
  • Verdial de Badajoz
  • Verdial de Huevar
  • Verdial de Velez-Málaga
  • Verdiell
  • Vilallonga

Իտալիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Oliva Ascolana del Piceno
  • Bianchera (итал.)
  • Biancolilla
  • Bosana (англ.)
  • Carolea (итал.)
  • Cima di Bitonto
  • Coratina (итал.)
  • Frantoio
  • Oliva Itrana (итал.)
  • La Bella della Daunia
  • Leccino
  • Leccio del Corno (итал.)
  • Oliva Majatica di Ferrandina (итал.)
  • Nera di Gonnos
  • Nera di Oliena
  • Nocellara del Belice
  • Pendolino
  • Pisciottana (итал.)
  • Pizz’e carroga
  • Olivo Quercetano
  • Raggia
  • Rosciola
  • Oliva Taggiasca

Սիրիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Abou-Satl
  • Doebli
  • Kaissy
  • Sorani
  • Souri
  • Zaity

Թուրքիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ayvalik
  • Domat
  • Erkence
  • Gemlik (англ.)
  • Imzir
  • Memecik
  • Memeli
  • Sofralik
  • Uslu

Թունիս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Barouni
  • Besberi
  • Bith el Haman
  • Chemlali
  • Chemlali di Gafsa
  • Chemlali di Sfax
  • Chetui
  • Gerboua
  • Limli
  • Limouni
  • Meski
  • Oueslati
  • Zalmati
  • Zarasi

Ֆրանսիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Aglandau (Berruguette)
  • Amellau
  • Bouteillan
  • Cailletier (Niçoise)
  • Cayon
  • Cipressino
  • Germaine
  • Grossane
  • Lucques (англ.)
  • Nyons
  • Olivière (англ.)
  • Picholine (англ.)
  • Sabine
  • Salonenque
  • Tanche (Nyons)
  • Zinzala

Այլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահածոյացված ձիթապտղի սորտեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • whole — ամբողջական (կորիզով)
  • pitted — առանց կորիզ
  • cracked — մանրացված
  • sliced — կտրտված
  • stuffed — լցոնած

Ձիթապտղերը լցոնում են տաքդեղով, սխտորով, ձկով (անձրուկներով, Թունա ձկով, սաղմոնով), իսկական ծովախեցգետնով, չիլի պղպեղով, սոխով, թթու դրած կապարով, կորնիշոններով, լոլիկով, ֆետա պանրով, նուշով, կիտրոնով, նարինջով և դրանց ցիտրուսակեղևներով[12][13]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]