Կարլ Մարիա ֆոն Վեբեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարլ Մարիա ֆոն Վեբեր
Carl Maria von Weber 1.jpg
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անունCarl Maria von Weber
Ի ծնե անունCarl Maria Friedrich Ernest von Weber
Ծնվել է1786, նոյեմբերի 18 կամ 19
Գերմանիա Էյտին, Գերմանիա
ԵրկիրԳերմանիա[1]
Մահացել է1826, հունիսի 5
Մեծ Բրիտանիա Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
Ժանրերդասական երաժշտություն
Մասնագիտություներգահան, դիրիժոր, դաշնակահար, երաժշտագետ
Գործիքներկիթառ և դաշնամուր
ԿրթությունՎիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարան
ԱմուսինCaroline Weber?
Carl Maria von Weber Վիքիպահեստում

Կարլ Մարիա Ֆրիդրիխ Ավգուստ (Էրնեստ) ֆոն Վեբեր (գերմ.՝ Carl Maria von Weber, դեկտեմբերի 18, 1786(1786-12-18)[5][6][7] կամ ոչ վաղ քան նոյեմբերի 18, 1786 и ոչ ուշ քան նոյեմբերի 19, 1786, Eutin, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա[8] - հունիսի 5, 1826(1826-06-05)[2][3][4][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[9]), բարոն, գերմանացի երգահան, դիրիժոր, դաշնակահար, երաժշտագետ, գերմանական ռոմանտիկական օպերայի հիմնադիր։ Առավել հայտնի ստեղծագործություններն են՝ «Ազատ հրաձիգը» (գերմ.՝ Der Freischütz, 1821), «Էվրիանթ» (Euryanthe, 1823) և «Օբերոն» (գերմ.՝ Oberon, 1826) օպերաները(Օբերոն) օպերան վերջին օպերան էր ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշակերտել է Գեորգ Ֆոգլերին և Միքայել Հայդնին։ 12 տարեկանում գրել է առաջին զինգշպիլը («Սիրո և գինու ուժը»)։ 17 տարեկանից հանդես է եկել որպես դաշնակահար։

1804 թվականից որպես դիրիժոր աշխատել է տարբեր քաղաքներում (Բրեսլավլ, Մանհայմ, Ֆրանկֆուրտ, Մյունխեն, Բեռլին և այլն)։ 1813 թվականից ղեկավարել է Պրահայի, 1817 թվականից մինչև կյանքի վերջը՝ Դրեզդենի օպերային թատրոնները։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեբերը գերմանական ռոմանտիկական օպերայի ստեղծողն է։ Նրա ստեղծագործության գագաթը «Ազատ հրաձիգը» օպերան է (1820, բեմադրությունը՝ 1821, Բեռլին), որում վառ կերպով դրսևորվել է ռոմանտիկական օպերային բնորոշ՝ կենցաղի և ֆանտաստիկայի միաձուլումը։

«Էվրիանթ» օպերայով (բեմադրությունը՝ 1823, Վիեննա) հաստատվել է պատմաառասպելական ասպետական օպերայի նոր տեսակը։

Վեբերի վերջին՝ «Օբերոն» օպերան (բեմադրությունը՝ 1826, Լոնդոն) սկզբնավորել է հեքիաթային ռոմանտիկական օպերայի ժանրը։

Վեբերի գործիքային ստեղծագործություններից առավել հայտնի են փողային գործիքների կոնցերտները։ Նրա «Պարի հրավեր» դաշնամուրային պիեսը (1819) և «Կոնցերտշտյուկը» դաշնամուրի և նվագախմբի համար (1821) նշանակալից դեր են խաղացել ծրագրային գործիքային երաժշտության զարգացման մեջ։

Գրել է նաև «Մարտ և հաղթանակ» կանտատը (1815), արական խմբերգեր, վոկալ անսամբլներ, երգեր (մոտ 130, այդ թվում՝ «Քնար և սուր» հայրենասիրական շարքը, 1814)։

Վեբերը երաժշտական-քննադատական և գրական երկերի, այդ թվում նաև՝ «Երաժշտի կյանքը» անավարտ վեպի հեղինակ է։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Кенигсберг А․, Карл-Мария Вебер, М․–Л․, 1965

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. LIBRIS — 2012.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 filmportal.de — 2005.
  5. Internet Movie Database — 1990.
  6. Weber M. M. v. Carl Maria von Weber: The Life of an Artist — 1968. — P. 10.
  7. Weber M. M. v. Carl Maria von Weber (գերմ.): Ein Lebensbild — 1864. — S. 19.
  8. 8,0 8,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118629662 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  9. 9,0 9,1 Wurzbach D. C. v. Weber, Karl Maria Freiherr von (գերմ.) // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Vol. 53. — S. 197.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png