Դոնալդ Կնուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դոնալդ Կնուտ
Donald Knuth
KnuthAtOpenContentAlliance.jpg
Ծնվել էհունվարի 10, 1938(1938-01-10)[1][2][3][4] (81 տարեկան)
Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Դավանանքլյութերականություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, համակարգչային գիտնական, մաթեմատիկայի պատմաբան, գրող, ծրագրավորող, համալսարանի պրոֆեսոր և ճարտարագետ
Հաստատություն(ներ)Ստենֆորդի համալսարան, Burroughs Corporation և Institute for Defense Analyses
Գործունեության ոլորտկոմբինատորիկա, ինֆորմատիկա և ալգորիթմների վերլուծություն
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա[5], Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա[6], Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[2][7], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա[2][8], Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա[9], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա[10], Ճարտարագիտական ազգային ակադեմիա[11], Հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիա[2], Էլեկտրական և Էլեկտրոնիկական ճարտարագետների ինստիտուտ[12], Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, British Computer Society[13], Լոնդոնի մաթեմատիկական ընկերություն[14] և Լոնդոնի թագավորական ընկերություն[15]
Ալմա մատերՔեյզի արևմտյան ռեզերվային համալսարան[2], Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ[2] և Milwaukee Lutheran High School[2]
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր[2] (1963)
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[16]
Գիտական ղեկավարՄարշալ Հոլ[17]
Եղել է գիտական ղեկավարLeonidas J. Guibas, Michael Fredman, Scott Kim, Vaughan Pratt, Robert Sedgewick, Jeffrey Vitter և Andrei Broder
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ Թյուրինգի մրցանակ[2] Ջոն ֆոն Նեյմանի մեդալ[2] Հարվիի մրցանակ[18] Ազգային գիտական մեդալ[2][19] Ֆարադեյի մեդալ[20] Գրեյս Մյուրեյ Հոպերի մրցանակ[21] Josiah Willard Gibbs Lectureship Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Turing Lecture Computer History Museum fellow[22] Ֆրանկլինի մեդալ[23] Kyoto Prize in Advanced Technology ACM Software System Award[24] Ուոլաս Մաքդոնել մրցանակ Paul R. Halmos - Lester R. Ford Awards[25] BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award[26] Ստիլի մրցանակ[27] John von Neumann Lecture honorary doctor of ETH Zürich Պատվավոր դոկտոր Fellow of the Association for Computing Machinery ACM Fellow SIAM Fellow Fellow of the British Computer Society Fellow of the American Mathematical Society honorary doctorate of the University of Glasgow[13] Foreign Member of the Royal Society Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[28] և Masaryk University Honorary Doctorate[29]
Կայքwww-cs-faculty.stanford.edu/~knuth
Donald Ervin Knuth Վիքիպահեստում

Դոնալդ Էրվին Կնուտ (անգլ.՝ Donald Ervin Knuth, հունվարի 10, 1938(1938-01-10)[1][2][3][4], Միլուոքի, Վիսկոնսին, ԱՄՆ[2]), համակարգչային գիտության ամերիկացի հռչակավոր մասնագետ։ Հեղինակն է հանրահայտ «Համակարգչային ծրագրավորման արվեստը» (The Art of Computer Programming) գրքի, թվային տպագրության TEX համակարգի, տպատառերի նախագծման METAFONT համակարգի, «Գրագետ ծրագրավորում» (Literate programming) մեթոդոլոգիայի, ինչպես նաև բազում այլ մենագրությունների ու հոդվածների։ 1974 թվականի Թյուրինգի մրցանակի մրցանակակիրն է։ Կնուտը անվանվում է « ալգորիթմների վերլուծության հայր »: Նա նպաստել է հաշվողական բարդության վերլուծությանը ալգորիթմներում և համակարգել մաթեմատիկական տեխնիկա դրա համար։ Այդ գործընթացում նա նաև հանրայնացրել է ասիմպտոտիկ նշագրման նշանակությունը։ Որպես գրող և գիտնական[30] նա ստեղծել է WEB և CWEB գործիքները, որպես գրագետ ծրագրավորման օժանդակ համակարգ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կնուտը ծնվել է Միլուոկիում, որտեղ նրա հայրը ուներ սեփական փոքր տպագրության բիզնես և դասավանդում էր հաշվապահություն Միլուոկիի դպրոցում։ Նրա գիտելիքը զարգանում էր հետաքրքիր ձևով։ Նա ութերորդ դասարանում մասնակցելով մրցույթի "Ziegler's Giant Bar" նախադասության տառերով կազմեց 4500 բառ, որը շատ ավելին էր քան ժյուրիի ունեցած 2500 բառը։ Նա շահեց հեռուստացույց և շատ քաղցրավենիք իր դպրոցի համար[31]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կնուտի համար բարդ էր ընտրել Քեյսի Տեխնիկական ինստիտուտում ֆիզիկան երաժշտության փոխարեն։ Մինչ նա սովորում էր ֆիզիկա, ընդգրկվեց IBM 650 ստեղծող խմբիում։ Հետագայում կարդալով համակարգչային ձեռնարկներ նա մտածում էր գրել իր դպրոցում օգտագործվող մեքենայի կոմպիլյատորի կոդը, քանի որ կարծում էր, որ կարող է անել ավելի լավը[32]։ 1958-ին Կնուտը ստեղծեց մի ծրագիր, որը հիմնված էր դպրոցում բասկետբոլի թիմում խաղացող յուրաքանչյուր աշակերտի այն արժեքի վրա, որով նա կարող էր օգնել իր թիմին հաղթել լիգայում։ Կնուտը մեկն է այն առաջին խմբագրողներից, որոնք ստացել են Ճարտարագիտության և Գիտության ազգային մրցանակ։ 1960 թ-ին նա փոխում է իր մասնագիտացումը ֆիզիկայից մաթեմատիկա։ 1963-ին Կնուտը ստացավ PhD որակավորում Կալիֆորնիայի Տեխնիկական ինստիտուտի կողմից։ Ամեն տարի նա տալիս է մի քանի ոչ պաշտոնական լեկցիաներ Ստենֆորդի համալսարանում, որը նա անվանում է համակարգչային հափշտակություն[33][34]։

Որպես հումոր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

"Nested parens"—Donald Knuth and Jacob Appelbaum and Donald Knuth

Կնուտը վճարում է 2.56$ այն նրանց, ովքեր գտնում են նրա գրքերում տպագրական սխալներ։ 2008-ին Կնուտը ստիպված էր դադարեցնել չեկերի տրամադրումը բանկային մեքենայությունների պատճառով։

Հեղինակած գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Art of Computer Programming - Ամբողջությամբ հրատարակվել են այս գրքի առաջին երեք հատորները։ 4-րդ հատորը հրատարակվել է (և շարունակում է հրատարակվել) առանձին մասերի տեսքով։ Հեղինակը խոստացել է, որ հինգերորդ հատորը ավարտին կհասցնի 2015 թվականին։
  • The TEXbook - TEX հրատարակչական համակարգի նկարագրությունն է։
  • The METAFONTbook - Տպատառերի նախագծման METAFONT համակարգի մասին պատմող աշխատանքն է։
  • Concrete Mathematics. A Foundation for Computer Science - (համահեղինակներ. Օ. Պատաշնիկ, Ռ. Գրեհեմ)։

Հարցազրույցներ և զեկույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #121578437 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 http://amturing.acm.org/award_winners/knuth_1013846.cfm
  3. 3,0 3,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. https://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-K/donald-knuth.html
  6. http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40116
  7. http://www.nasonline.org/member-directory/members/53709.html
  8. https://www.amacad.org/person/donald-ervin-knuth
  9. http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-60526.ln-en
  10. https://badw.de/data/footer-navigation/personentreffer.html?tx_badwdb_badwperson%5Bper_id%5D=1599&tx_badwdb_badwperson%5BpartialType%5D=BADWPersonDetailsPartial&tx_badwdb_badwperson%5Baction%5D=show&tx_badwdb_badwperson%5Bcontroller%5D=BADWPerson
  11. https://www.nae.edu/29072/Dr-Donald-E-Knuth
  12. https://www.ieee.org/content/dam/ieee-org/ieee/web/org/about/hon_mem_rl.pdf
  13. 13,0 13,1 https://www.gla.ac.uk/news/archiveofnews/2011/february/headline_189206_en.html
  14. http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Knuth.html
  15. https://royalsociety.org/people/donald-knuth-11764
  16. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  17. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  18. https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/
  19. https://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=198
  20. https://www.theiet.org/publishing/library-archives/the-iet-archives/iet-history/awards-and-prizes-index/the-faraday-medallists/
  21. https://awards.acm.org/hopper/award-winners
  22. https://www.computerhistory.org/fellowawards/hall/donald-knuth/
  23. https://www.fi.edu/laureates/donald-ervin-knuth
  24. https://awards.acm.org/software-system/award-winners
  25. https://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/paul-halmos-lester-ford-awards
  26. https://www.premiosfronterasdelconocimiento.es/galardonado/donald-e-knuth/
  27. http://www.ams.org/prizes-awards/pabrowse.cgi?parent_id=28
  28. https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  29. https://www.muni.cz/o-univerzite/vyznamenani/cestne-doktoraty-udelene-mu?page=5
  30. Knuth, Donald Ervin, Curriculum vitae, Stanford University, http://cs.stanford.edu/~uno/vita.html .
  31. Shasha, Dennis Elliott; Lazere, Cathy A (1998), Out of their minds: the lives and discoveries of 15 great computer scientists, Springer, p. 90, ISBN 978-0-387-98269-4, https://books.google.am/?id=-0tDZX3z-8UC&pg=PA90 
  32. Koshy, Thomas (2004), Discrete mathematics with applications, Academic Press, p. 244, ISBN 978-0-12-421180-3, https://books.google.am/books?id=90KApidK5NwC&pg=PA244, վերցված է հուլիսի 30, 2011 
  33. «Professor Donald Knuth»։ Magdalen College։ Վերցված է դեկտեմբերի 6, 2010 
  34. «Notices»։ Oxford University Gazette։ հոկտեմբերի 30, 2014։ Վերցված է մայիսի 21, 2015