Բրունո Շուլց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բրունո Շուլց
լեհ.՝ Bruno Schulz
Drohobycz bruno schulz 08 2008 adpt.jpg
Ծնվել էհուլիսի 12, 1892(1892-07-12)[1][2][3][4][5][5][6][7][8]
ԾննդավայրԴրոգոբիչ, Ավստրո-Հունգարիա
Վախճանվել էնոյեմբերի 19, 1942(1942-11-19)[1][2][3][4][5][5][6][7][8] (50 տարեկանում)
Վախճանի վայրDrohobych Ghetto, Դրոգոբիչ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող, նկարիչ, գրական քննադատ և հեղինակ
Լեզուլեհերեն[9]
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Flag of Poland.svg Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն
ԿրթությունԼվովի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներSanatorium Under the Sign of the Hourglass? և The Street of Crocodiles?
ՊարգևներԱկադեմիական ոսկե դափնի
Կայքdialog.lviv.ua/schulz/
Bruno Schulz Վիքիպահեստում

Բրունո Շուլց (լեհ.՝ Bruno Schulz, հուլիսի 12, 1892(1892-07-12)[1][2][3][4][5][5][6][7][8], Դրոգոբիչ, Ավստրո-Հունգարիա - նոյեմբերի 19, 1942(1942-11-19)[1][2][3][4][5][5][6][7][8], Drohobych Ghetto, Դրոգոբիչ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հրեական ծագումով լեհ գրող, նկարիչ: Հայտնի է «Շագանակագույն կրպակներ» և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» պատմվածքների ժողովածուներով: Ապրել ու աշխատել է Դրոգոբիչում, որտեղ նրան նվիրված գրական թանգարան կա:

Վերնագրի տեքստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տունը Դրոգոբիչում, որտեղ ապրել է Բրունո Շուլցը
Գիմնազիան, որտեղ դասավանդել է Բրունո Շուլցը

Բրունո Շուլցը ծնվել է 1892 թվականի հուլիսի 12-ին Դրոգոբիչ քաղաքում (այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի տարածք, ներկայումս Արևմտյան Ուկրաինա): 1914-1915 թվականներին գեղանկարություն է ուսանել Վիեննայում: Դրոգոբիչում նկարչության ուսուցիչ է աշխատել Վլադիսլավ Յագելոնիի թագավորական գիմնազիայում: «Շագանակագույն կրպակներ» (1934) և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (1937) պատմվածքների ժողովածուների հեղինակն է:

Նրա տեքստերը, որոնցում գավառական փոքրիկ քաղաքի առօրյա կյանքը դառնում է աշխարհի ճակատագրի մասին ֆանտաստիկ դատողությունների առարկա, բեմադրվել են թատերական բեմերում ( Թադեուշ Կանտոր, «Մեռած դասակարգ»), դարձել են ֆիլմերի հիմք (Վոյցեխ Եժի Հաս, «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ»), անիմացիոն ֆիլմերի նյութ (Սթիվեն և Թիմաթի Կուայ, «Կոկորդիլոսների փողոց»)[10], երաժշտական ստեղծագործությունների հիմք են հանդիսացե (Ջ. Վուլրիչ, «Կոկորդիլոսների փողոց» օպերա):

1938 թվականին Լեհաստանի գրականության ակադեմիան նրան պարգևատրել է ակադեմիայի ոսկե դափնիով:

1941 թվականի հունիսի 30-ին գերմանական զորքերը գրավել են Դրոգոբիչը: Շուլցը գեստապոյականների կողմից Դրոգոբիչի գետտոյում գնդակահարվել է 1942 թվականի նոյեմբերի 19-ին:

Նրա գեղարվեստական շատ ստեղծագործություններ և նկարներ անհետացել են:

Մահվան հանգամանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրունո Շուլցին հովանավորել է հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուն: 1942 թվականի նոյեմբերին Լանդաուն սպանել է ՍՍ-ի սպա Կառլ Գյունտերի անձնական ատամնաբույժին: Ի պատասխան դրան, վիժառությունից դրդված՝ Գյունտերը սպանել է Բրունո Շուլցին՝ Լանդաուին ասելով. «Դու սպանեցիր իմ հրեային, ես էլ սպանեցի քոնին»[11][12]:

Հետմահու ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրունո Շուլցի մահվան տեղը Դրոգոբիչում
Բրունո Շուլցին նվիրված հուշատախտակ Դրոգոբիչում

Ամերիկացի գրող Սինտիա Օզիկի «Ստոկհոլմի մեսիան» գիրքը (1987) նվիրված է Շուլցի իբր թե հայտնաբերված «Մեսիա» վեպին: Շուլցի մասին վեպ է գրել իսրայելցի գրող Դավիթ Գրոսսմանը («Բրունո», 1986), Բորիս Խազանովը («Հրաշագործը», 1990), իտալացի արձակագիր Ուգո Ռիկարելին («Կարծես թե Շուլց անունով մարդը», 1998): Նրա ազդեցությունն իրենց ստեղծագործության վրա ընդունել են Բոհումիլ Հրաբալը, Դանիլո Կիշը, Ֆիլիպ Ռոթը, Իսահակ Բաշևիս Զինգերը: ԱՄՆ-ում սահմանվել է Բրունո Շուլցի մրցանակ արտասահամանյան լավագույն գրողի համար, որի լավագույն մրցանակակիրներից մեկը եղել է Դանիլո Կիշը:

Դրոգոբիչում գործում է Բրունո Շուլցի թանգարան: 2001 թվականի սկզբին հայնաբերվել են Գրիմ եղբայրների հեքիաթների մոտիվներով ֆրեսկոներ, որոնք Շուլցը 1941-1942 թվականներին հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուի որդու համար նկարել է նրա՝ Դրոգոբիչի առանձնատան պատերին: 2001 թվականի մայիսին երեք ֆրեսկոները Յադ Վաշեմի աշխատակիցները հանել և ապօրինի ձևով տեղափոխել են Ուկրաինայի սահմաններից դուրս, իսկ մնացած հինգը շարունակում են մնալ Դրոգոբիչում և քաղաքի գլխավոր տեսարժանություններից են[13]:

Ստեղծագործությունների էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (Sanatorium pod klepsydrą), Լեհաստան, 1973, ռեժիսոր՝ Վոյցեխ Եժի Հաս

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118762427 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 NooSFere — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 սեփականություն
  9. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  10. The thirteenth freak month. The influence of Bruno Schulz on the Brothers Quay
  11. Lower, Wendy. Hitler's furies : German women in the Nazi killing fields. — 270 pages с. — ISBN 978-0-547-86338-2
  12. Eisenstein, Paul. Traumatic encounters : Holocaust representation and the Hegelian subject. — State University of New York Press, 2003. — 236 pages с. — ISBN 0-7914-5799-0
  13. Helga Hirsch, «Wie haben Sie den Krieg ueberlebt, Herr Schreyer?» — Im Gespraech, Frankfurter Allgemeine Zeitung, 8 Mai 2010, Nr. 106, стр. Z6.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • https://web.archive.org/web/20141213201020/http://duh-i-litera.com/schulz_nadiya_stepula/
  • Schulz Bruno: Listy, fragmenty; Wspomnienia o pisarzu /Zebrał i oprac. Jerzy Ficowski. Kraków ; Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1984.
  • Ficowski Jerzy. Okolice sklepów cynamonowych: szkice, przyczynki, impresje. Kraków Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1986.
  • Teatr pamięci Brunona Schulza /Pod red. Jana Ciechowicza, Haliny Kasjaniuk. Gdynia: Władze Miasta, 1993.
  • Bruno Schulz in memoriam 1892—1942. Lublin: FIS, 1994.
  • Bartosik M. Bruno Schulz jako krytyk. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych «Universitas», 2000.
  • Budzyński Wiesław: Schulz pod kluczem. Warszawa: Bertelsmann Media, 2001.
  • Mityzacja rzeczywistosci. Bruno Schulz 1892—1942. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2002.
  • Bruno Schulz, das Wort und das Bild. Ausstellungskatalog//Lukasz Kossowski, Hrsg. Warschau: Deutsches Poleninstitut, 2003.
  • Słownik schulzowski / Оpracowanie i redakcja Włodzimierz Bolecki, Jerzy Jarzębski, Stanisław Rosiek. Warszawa: Slowo/Obraz/Terytoria, 2003

(Wyd. 2-e — 2006)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]