Վոյցեխ Եժի Հաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox cinema.png
Վոյցեխ Եժի Հաս
Wojciech Jerzy Has.jpg
Ծնվել էապրիլի 1, 1925(1925-04-01)[1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրԿրակով, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն[1][3][8]
Մահացել էհոկտեմբերի 3, 2000(2000-10-03)[1][2][3][4][5][6][7] (75 տարեկանում)
Մահվան վայրԼոձ, Լեհաստան[1][9]
ԿրթությունԿրակովի արվեստի ակադեմիա
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
Մասնագիտացումկինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոպրոդյուսեր և ուսուցիչ
ԱմուսինJadwiga Has?
ՊարգևներԿաննի կինոփառատոնի ժյուրիի մրցանակ և Polish Academy Life Achievement Award?
IMDbID ID 0367860

Վոյցեխ Եժի Հաս (լեհ.՝ Wojciech Jerzy Has, ապրիլի 1, 1925(1925-04-01)[1][2][3][4][5][6][7], Կրակով, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն[1][3][8] - հոկտեմբերի 3, 2000(2000-10-03)[1][2][3][4][5][6][7], Լոձ, Լեհաստան[1][9]), լեհ կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վոյցեխ Եժի Հասը ծնվել է 1925 թվականին Կրակովում: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին ուսումն ընդհատվել է, որը շարունակվել է պատերազմի տարիներին: Կոմերցիա է սովորել է Կրակովի ուսումնական հաստատություններից մեկում, ապա գրաֆիկա Գեղարվեստի դպրոցում (Szkołа Przemysłu Artystycznego): Երբ ավարտել է ուսումը, աշխատանքի է անցել հանքում: 1943 թվականին կարճ ժամանակով աշխատել է գրքի հչրատարակչությունում: 1945 թվականին ընդունվել է Կրակովի գեղարվեստի ակադեմիա, որտեղ սովորել է մինչև 1947 թվականը: Նույն ժամանակ Վոյցեկ Հասը հաճախել է կինոարտադրության դասընթացի, որն ավարտել է 1946 թվականին և սկսել է աշխատել վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայում: 1951-1956 թվականներին Լոձի «Լուսավություն» կինոստուդիայում նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր: 1955 թվականից աշխատել է կինոռեժիսորների՝ «Ջրահարս» (լեհ.՝ «Syrena»), ապա «Իլյուզիա» (լեհ.՝ «Iluzjon»), իսկ 1958 թվականից «Տեսախցիկ» խմբերի հետ: Լոձի՝ Շիլլերի անվան թատրոնի, հեռուստատեսության ու կինեմատոգրաֆիայի պետական բարձրագույն դպրոցի (լեհ.՝ Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w ŁodziIluzjon) գիտաշխատող է եղել: 1989-1990 թվականներին եղել է դպրոցի ֆակուլտետի դեկան, իսկ 1990-1996 թվականներին՝ նույն դպրոցի ռեկտորը: Այստեղ հիմնադրել է «Ինդեքս» գեղարվեստական ստուդիան և տնօրինել այն:

Մահացել է 2000 թվականին, թաղված է Լոձի Դոլի գերեզմանատանը:

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեժիսորի դեբյուտային գործը գեղարվեստական կինեմատոգրաֆում եղել է «Հարմոնիա» ֆիլմը (1947): Հետագայում ռեժիսորը նկարահանել է վավերագրական ու գիտահանրամատչելի ֆիլմեր: «Հանգույց» ֆիլմը (1957), որ նկարահանվել է Մարեկ Հլասկոյի համանուն ստեղծագործության մոտիվներով, ճանաչում է բերել դերասան Գուստավ Հոլոուբեկուին, որը հետագայում նկարահանվել է Հասի շատ ֆիլմերում: «Հանգույցը» ողբերգական պատմություն է մի հարբեցողի մասին, որն արտացոլում է Հասի ոճի հիմնական առանձնահատկությունները՝ կենցաղային ու էքզիստենցիալ սկզբի համադրումը և արտաքին էքսպրեսիոնիզմ: 1958 թվականին էկրան բարձրացած «Ներում» ֆիլմը՝ նկարահանված Ստանիսլավ Դիգատիի պատմվածքի հիման վրա, Լոկարնոյի կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի: Հետագայում ռեժիսորն էկրանավորել է դասական գրականության մի շարք գործեր, որոնք միջազգային ճանաչում ունեն:

Մահվան թեման Հասի ստեղծագործության առանցքային թեմաներից է, որն առանձնակի արտահայտչականությամբ է դրսևորվել նրա վերջին ժապավենում՝ «Բալթազար Կոբերի կարճ ճամփորդությունը» ֆիլմում: Այն էզոթերիկ շեշտադրմամբ այլաբանություն է:

Լեհ քննադատը Վոյցեկ Հասի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից լեհ քննադատ Թադեուշ Սոբոլևսկին այսպես է արտահայտվել կինոռեժիսորի մասին.

Aquote1.png Վոյցեկ Հասը ստեղծագործական փոխադրումների վիրտուոզ է. նա լեհական կինեմատոգրաֆի երևի թե ամենից ինքնատիպ ու նշանակալի ռեժիսորն է: Մարսել Պրուստն ասել է, որ իդեալական ընթերցողը միշտ կարդում է ինքն իրեն, օտար գրքերում գտնում է իր գիրքը: Հենց այդպես է գրականությունն ընկալել Հասը, որ էկրանավորել է մի շարք գլուխգործոցներ՝ Յան Պոտոցկու «Սարագոսայում հայտնաբերված ձեռագիրը» (1965), Բոլեսլավ Պրուսի «Տիկնիկը» (1969), Բրունո Շուլցի «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (1973):
- ([1])
Aquote2.png


Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեժիսորական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1957 — Հանգույց / Pętla
  • 1958 — Թողություն / Pożegnania
  • 1959 — Ընդհանուր սենյակ / Wspólny pokój
  • 1961 — Բաժանում / Rozstanie
  • 1962 — Ինչպե՞ս լինել սիրելի / Jak być kochaną[10]
  • 1962 — Ոսկի / Złoto
  • 1964 — Սարագոսայում հայտնաբերված ձեռագիրը / Rękopis znaleziony w Saragossie
  • 1966 — Գաղտնագրեր / Szyfry
  • 1968 — Տիկնիկ / Lalka
  • 1973 — «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» / Sanatorium pod Klepsydrą
  • 1982 — Ձանձրալի պատմություն / Nieciekawa historia
  • 1984 — Գրչակ / Pismak
  • 1986 — Մեղսագործի անձնական օրագիրը / Osobisty pamiętnik grzesznika przez niego samego spisany
  • 1988 — Բալթազար Կոբերի անհավանական ճամփորդությունը / Niezwykła podróż Baltazara Kobera, Les Tribulations de Balthazar Kober

Սցենարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1947 — Կեչուտների փողոց / Ulica Brzozowa
  • 1948 — Ներդաշնակություն / Harmonia
  • 1950 — Իմ քաղաքը / Мoje miasto
  • 1950 — Առաջին բերք / Pierwszy plon
  • 1957 — Հանգույց / Pętla
  • 1958 — Թողություն / Pożegnania
  • 1959 — Ընդհանուր սենյակ / Wspólny pokój
  • 1961 — Բաժանում / Rozstanie
  • 1968 — Տիկնիկ / Lalka
  • 1973 — «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» / Sanatorium pod Klepsydrą
  • 1982 — Ձանձրալի պատմություն / Nieciekawa historia
  • 1988 — Բալթազար Կոբերի անհավանական ճամփորդությունը / Niezwykła podróż Baltazara Kobera, Les Tribulations de Balthazar Kober

Սերիալ:

  • 1996 Կինեմատոգրաֆ (Filmówka (on sam / ona sama / zespół))

Ֆիլմ ռեժիսորի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1998 թվականին Ադամ Կուչինսկին վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել ռեժիսորի մասին՝ «Երազ երազատեսության մասին» վերնագրով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

(ֆր.) Անն-Հերեն Կաստելի կայքը՝ նվիրված Վոյցեխ Հասի ստեղծագործությանը