Ավստրիական քաղցրավենիք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Original Salzburger Mozartkugeln
Reber- Mozartkugeln

Մոցարտկուգել (գերմ.՝ Mozartkugel — «մոցարտյան գնդիկներ»), ավանդական կլոր շոկոլադե կոնֆետներ մարցիպանե միջուկով, որն ստեղծել է Զալցբուրգի կոնֆետի հմուտ մասնագետ Պաուլ Ֆորստը Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի մահից 100 տարի անց, 1890թ.:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զալցբուրգ քաղաքում իր սեփական հրուշակեղենի ֆաբրիկան Պաուլ Ֆորստն ստեղծել է 1884 թվականին, Բրոդգասսե 13 հասցեում: 1890 թվականին նա առաջին անգամ ներկայացրեց իր ստեղծած «մոցարտյան կոնֆետները», որը հետագայում վերանվանվեց «մոցարտյան գնդիկներ»: 1905 թվականին կոնֆետները ներկայացվեցին փարիզյան ցուցահանդեսին և արժանացան ոսկե մեդալի:

Ֆորստի բաղադրատոմսի համաձայն, գետնանուշը պատվում էր մարցիպանի շերտով, այնուհետև պատվում էր նուգայի գնդաձև շերտով, որին ամրացվում էր փայտե պոչիկ՝ հետագայում տաք շոկոլադի մեջ ընկղմելու նպատակով: Փայտիկը դեպի վեր պահվում էր այնքան ժամանակ, մինչև շոկոլադը սառչեր, հետո զգուշությամբ հանվում էր, իսկ նրա առաջացրած փոսիկը լցվում էր շոկոլադով: Պատրաստի մոցարտկուգելը ձեռքով փաթաթում էին արծաթա-կապտավուն անագաթիթեղի մեջ: Այս եղանակով մեկ տարվա մեջ պատրաստվում էր շուրջ 1,4 միլիոն հատ մոցարտկուգել: Բրոդգասսի օդորակիչ ունեցող սրճարաններում և նրա մասնաճյուղերում կոնֆետները շուրջ ութ շաբաթ պահպանում էին իրենց թարմությունը: Այս տեխնոլոգիայով Original Salzburger Mozartkugeln շոկոլադները դեռևս արտադրվում են Զալցբուրգի Ֆորստի հրուշակեղենի արտադրամասում, վաճառվում են տեղի խանութներում, ինչպես նաև առաջարկում են վաճառք Համացանցի միջոցով: Առաջարկվում են նաև այս կոնֆետների այլ տարբերակով և բաղադրատոմսերով լայն ընտրանի, որոնք արտադրվում են ինչպես Ավստրիայում, այնպես էլ այլ երկրներում, օրինակ Գերմանիայում:

Original Salzburger Mozartkugel Fürst 2009.jpg
Mozartkugel Komposit.jpg

Mozartkugel-Produktion.jpg Mozartkugeln reber 2.jpg Mozartkugeln.JPG

Մոցարտկուգելն

Mozartkugel-shop.png Mozartkugeln.jpg Salzburg Mozartkugeln1.jpg
OrigMozartkugeln 6815.JPG Salzburg Mozartkugeln2.jpg Salzburg Mozartkugeln 001.JPG

Տեսականի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կայզերշմարրն

Կայզերշմարրն (գերմ.՝ Kaiserschmarrn, ինչպես նաև Kaiserschmarren — կայսրական (կայսրական ձվածեղ) — ավստրիական (հատկապես վիեննական) խոհանոցի քաղցր ալրային ուտեստ: Կայզերշմարրնի պատրաստման համար օգտագործվում են քաղցր նրբաբլիթի բաղադրիչներ՝ ալյուր, կաթ, ձու, շաքարավազ և մի փոքր աղ: Պատրաստի խառնուրդը թավայի մեջ տապակում են այնքան, մինչև ստորին մասը պատրաստ լինի: Հետո զանգվածը հենց թավայի մեջ տապակվելու ընթացքում բաժանում են փոքր կտորների, շարունակում են տապակել, մինչև փխրուն և խրթխրթան դառանալը: Հովանալուց հետո վրան ցանում են շաքարի փոշի, մատուցում են վանիլային սոուսով կամ սալորի ջեմով (հյութով): Հանդիպում են նաև պատրաստման այլ եղանակներ՝ չամիչով, ընկույզով, նուշով և այլն: Ավելի թեթև և համեղ ստացվելու համար հաճախ ձվի սպիտակուցը լավ հարում են, հետո ավելացնում են շաքարավազ: Լեգենդի համաձայն, կայզերշմարրնը եղել է ավստրիական Ֆրանց Իոսիվ I (1830—1916) կայսեր սիրելի ուտեստը, այստեղից էլ առաջացել է անվանումը: Մյուս լեգենդն էլ փաստում է, որ կայսրը շատ էր սիրում քաղցր նրբաբլիթներ:

Sachertorte[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Sachertorte DSC03027.JPG

Sachertorte sold at a café Sachertorte from Budapest. Sachertorte as a present Café Sacher shop interior

«Զախեր» (գերմ.՝ Sachertorte) — շոկոլադե տորթ, արտադրված ավստրիացի հրուշակագործ Ֆրանց Զախերի տեխնոլոգիայով: Տորթը համարվում է Վիեննայի յուրահատուկ աղանդերը և, միևնույն ժամանակ, ամենահայտնին աշխարհում: XVIII դարի սկզբին շատ խոհանոցային գրքերի մեջ կարելի էր գտնել գրառված «Զախեր» տորթի բաղադրությունը, որը հետագայում ավելի մեծ տարածում գտավ ոչ միայն Վիեննայում, այլ նաև ամբողջ Ավստրիայում: Մանրամասնորեն նշում էին թե' բիսկվիթի բաղադրությունը, թե' շոկոլադե ծածկույթի (գլազուր) բաղադրությունն ու պատրաստման տեխնիկան:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանց Զախեր

1832 թվականին արտաքին գործերի նախարար Մետտերնիխն իր խոհարարին հրամայում է իր և մի քանի բարձրաստիճան հյուրերի համար յուրահատուկ աղանդեր պատրաստել: Քանի որ խոհարարն իրեն շատ վատ էր զգում, ուստի այդ աշխատանքը կատարեց նրա օգնական տասնվեցամյա Ֆրանց Զախերը (1816—1907): Այդ տարիներին նա խոհարարական արհեստտ էր սովորում արքունական խոհանոցում: Չնայած տորթը շատ դուր եկավ հյուրերին, սակայն այդ մասին ոչինչ չխոսվեց և երկար ժամանակ ոչ ոք չհիշեց այդ մասին: Ուսումն ավարտելուց հետո Զախերն աշխատեց Պրեսսբուրգ և Բուդապեշտ քաղաքների շատ երևելի ընտանիքների խոհանոցներում : 1848 թ. նա վերադարձավ Վիեննա, որտեղ բացեց իր գինու և քաղցրավենիքի սեփական խանութը: Նրա ավագ որդին` Էդուարդը, կրթություն ստացավ վիեննական հեղինակավոր հրուշակեղենի «Դեմել» ֆաբրիկայում: Նա որոշ փոփոխություններ մտցրեց հոր կողմից մշակված տորթի բաղադրության մեջ, անվանեց «Զախեր» և առաջին անգամ վաճառվեց «Դեմել» ֆաբրիկայում, իսկ 1876 թ. այն դարձավ Էդուարդի կողմից հիմնադրված «Զախեր» հյուրանոցի հիմնական քաղցրավենիքը: Այդ ժամանակվանից Զախեր տորթը համարվում է վիեննական խոհանոցի հայտնի քաղցրավենիքներից մեկը:
«Դեմել» և «Զահեր» անվանումների համար առաջին անգամ լուրջ վեճ ծագեց 1934 թվականին: Էդուարդ Զախերն իր ուսումնառության ժամանակ մի քանի անգամ փոփոխություններ էր մտցրել տորթի բաղադրության մեջ: Սակայն Էդուարդի մահվանից հետո Զախեր հյուրանոցը 1934 թ. սնանկ ճանաչվեց, նրա որդի Էդուարդը (կրում էր հոր անունը) բաղադրատոմսը վաճառեց «Դեմելին»: Այդ ժամանակից ի վեր տորթը վաճառվում է շոկոլադե մեդալով, որի վրա գրված է «Էդուարդ Զախեր: Վիեննա»: 1938 թվականին հյուրանոցի նոր կառավարիչները տորթի անունը գրանցեցին Original Sacher-Torte և վաճառում էին ինչպես հյուրանոցի այցելուներին, այնպես էլ ուղարկում էին վաճառքի՝ պատվիրատուներին: Երկարատև վեճերից հետո, 1954 թվականին, հյուրանոցի ղեկավարությունը մեղադրեց Դեմել հրուշակեղենի ֆաբրիկային`իրենց կողմից գրանցված և հաստատված տորթի անվանումը օգտագործելու պատճառով: Դեմելի ներկայացուցիչը պնդում էր, որ բաղադրատոմսի բնօրինակում նշված չի եղել տորթի միջին շերտում ծիրանի ջեմի հավելումը: Բացի դրանից, հյուրանոցում պատրաստված տորթի բաղադրության մեջ կարագի փոխարեն օգտագործվում է սովորական մարգարին: Այս երկու կազմակերպությունները համաձայնության եկան 1963 թվականին. հյուրանոցում պատրաստվող տորթի անվանումը մնաց Original Sacher-Torte, կլոր շոկոլադե մեդալով, իսկ հրուշակեղենի ֆաբրիկայում պատրաստվող տորթի վրա դրվում է եռանկյունաձև շոկոլադե մեդալ, որի վրա գրվում է «Դեմելյան տորթ „Զախեր“» (Demel’s Sachertorte): Ռուսաստանում սովետական ժամանակներից հայտնի է Պրագա տորթը, որը որոշ տարրեր է պարունակում «Զախերից» [1]: 1998 թվականին Գիննեսի ռեկորդների գրքում նշվեց ամենամեծ Զախեր տորթը, որի շառավիղը 2.5 մետր էր: Ամենից մեծ հարսանեկան տորթը բաղկացած էր 12 հարկերից:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

[1]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]