Առևտրային բանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Առևտրային բանկ, բանկի տեսակ, որը տրամադրում է ծառայություններ,ինչպիսիք են դեպոզիտների ընդւնումը,բիզնես վարկերի կազմումը և հիմնական ներդրումային ապրանքներ առաջարկելը, որոնք գործում են որպես բիզնեսի համար շահույթի ստանացում։

Դա կարող է վերաբերել նաև բանկին, կամ մեծ բանկի մասնաճյուղին, որը գործ ունի կորպորացիաների կամ խոշոր/միջին բիզնեսի հետ `այն տարբերակելու համար Մանրածախ բանկից կամ Ներդրումային բանկից։

Բանկ բառը ծագել է Իտալերեն banco (նստարան) բառից, որը օգտագործվել է Իտալական Վերածննդի ժամանակաշրջանում Ֆլորենցիայի բանկիրների կողմից,ովքեր սովոր էին իրենց գործարքները կատարել կանաչ սփռոցով ծածկված նստարանների վրա[1]։Այնուամենայնիվ,բանկային գործունեության հետքեր կարելի է գտնել նույնիսկ հին ժամանակներում։

ԱՄՆ-ում առևտրային բանկ տերմինը հաճախ կիրառվել է,որպեսզի տարբերակեն դա Ներդրումային բանկից՝ բանկի կանոնակարգում առկա տարբերությունների պատճառով։ Մեծ դեպրեսիայից հետո, Ապակե-Ստեգալ օրենքի միջոցով, ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը պահանջել է, որ առևտրային բանկերը զբաղվեն միայն բանկային գործունեությամբ, մինչդեռ ներդրումային բանկերը սահմանափակվում էին կապիտալի շուկայի գործունեությամբ։ Այս տարանջատումը հիմնականում չեղյալ հայտարարվեց 1999-ին Գրեմ-Լիչ-Բլայլի օրենքով։

Դեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առևտրային բանկերի ընդհանուր դերն է մատուցել ֆինանսական ծառայություններ հանրությանը և բիզնեսին, ապահովել տնտեսական և սոցիալական կայունություն և տնտեսության կայուն աճ։

Այս առումով, վարկերի ստեղծումը առևտրային բանկերի ամենակարևոր գործառույթն է։ Մինչդեռ վարկային հաճախորդներին պատժելիս, նրանք չեն տրամադրում դրամական միջոցներ։ Փոխարենը, նրանք բացում են ավանդի հաշիվ, որից վարկառուն կարող է դուրս գալ։ Այլ կերպ ասած, վարկային հաճախորդին պատժելիս նրանք ինքնաբերաբար ստեղծում են ավանդներ։

Առաջնային գործառույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առևտրային բանկերը հասարակությունից ընդունում են տարբեր տեսակի ավանդներ, հատկապես իր հաճախորդներից, ներառյալ պահուստային հաշիվները և ֆիքսված ավանդները։ Այս ավանդները վերադարձվում են, երբ հաճախորդը պահանջում է դա կամ որոշակի ժամանակահատվածից հետո։
  • Առևտրային բանկերը տրամադրում են տարբեր տեսակի վարկեր և կանխավճարներ,ներառյալ օվերդրաֆտը, կանխիկ վարկերը, պարտքերի զեղչումը, գումարը ընդհանուր վերցրած և այլն։ Նրանք նաև բոլոր տեսակի հաճախորդներին տալիս են ժամկետային վարկեր`պատշաճ անվտանգության համար։ Նրանք նաև հանդես են գալիս որպես հաճախորդների կամքի հավատարմատարներ։

Կանոնակարգեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շատ երկրներում առևտրային բանկերը խստապես հսկվում են և դա,որպես կանոն,իրականացնում է երկրի Կենտրոնական բանկը։ Նրանք բանկերին պարտադրում են մի շարք պայմաններ, ինչպիսիք են բանկային պահուստներ պահելը և կապիտալի նվազագույն պահանջները պահպանելը։

Ծառայությունները ըստ արտադրանքի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առրտրային բանկերը ընդհանուր առմամբ տրամադրում են մի շարք ծառայություններ իրենց հաճախորդներին, դրանք կարող են բաժանվել հիմնական բանկային ծառայությունների, ինչպիսիք են ավանդները, վարկերը և այլ ծառայություններ, որոնք կապված են վճարային համակարգերի և այլ ֆինանսական ծառայությունների հետ։

Հիմնական արտադրանք և ծառայություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գումար ընդունելով ավանդի տարբեր տեսակի հաշիվներին
  • Օվերդրաֆտով գումարային վարկեր, ինչպես նաև ապահովված և չապահովված վարկեր
  • Գործարքային հաշիվների տրամադրում
  • Կանխիկ գումարի կառավարում
  • Մասնավոր կապիտալի ֆինանսավորում
  • Բանկային նախագծերի և բանկային չեկերի թողարկում
  • Վճարումների մշակում հեռագրային փոխանցման, EFTPOS-ի, ինտերնետ-բանկինգի կամ վճարման այլ եղանակների միջոցով։

Այլ գործառույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական արտադրանքների և ծառայությունների հետ միասին, առևտրային բանկերը կատարում են մի քանի երկրորդային գործառույթներ։ Առևտրային բանկերի երկրորդային գործառույթները կարելի է բաժանել գործակալական գործառույթների և հասարակական գործառույթների։

Գործակալական գործառույթները ներառում են․

  • Շահաբաժինները և տոկոսադրույքների երաշխիքների ստուգում
  • Վարձավճարների, ապահովագրավճարների վճարումների կատարում
  • Արժեթղթերի առք և վաճառք
  • Գործել որպես հոգաբարձու, փաստաբան, թղթակից և կատարող
  • Հարկային եկամուտների ու հարկային հայտարարագրերի ընդունում

Հասարակական գործառույթները ներառում են։

  • Հաճախորդներին պահուստային հաշիվների տրամադրում
  • Դրամական փոխանցման միջոցների տրամադրում
  • Ճանապարհորդական ստուգումների տրամադրում
  • Գործել որպես մրցավարներ
  • Ընդունել տարբեր տեսակի վճարումներ,ինչպիսիք են՝ հեռախոսային վճարումներ, գազի վճարումներ, ջրի վճարումներ
  • Տարբեր տեսակի քարտերի տռամադրում, ինչպիսիք են՝ վարկային և դեբետային քարտեր

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. de Albuquerque Martim (1855)։ Notes and Queries։ London: George Bell։ էջ 431 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]