Անասնաֆերմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Անասնաֆերմա
Animal Farm
Կենդանիների ագարակը.jpg
«Կենդանական ագարակը» հայերեն առաջին հրատարակությունը (1984 թ․, Թեհրան)
Ենթավերնագիր Հեքիաթայինպատմություն
Հեղինակ Ջորջ Օրվել
Տեսակ գիրք
Ժանր բանալիով վեպ, առակ, վեպ սատիրա, նովել, հակաուտոպիական գրականություն և քաղաքական նովել
Թեմա ամբողջատիրություն
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Էջեր 112
Նախորդ Coming Up for Air
Հաջորդ 1984
Հրատարակում(ներ) Farm der Tiere
Երկիր Միացյալ Թագավորություն
Հրատարակման վայր Լոնդոն
Հրատարակիչ Harvill Secker
Հրատարակման տարեթիվ օգոստոսի 17, 1945
Թարգմանիչ հայերեն Սամսոն Առաքելեան, Արտաշես Էմին (անգլերենից հայերեն)
Հրատարակում հայերեն 1984, 1991, 2013 թթ.
ԳՄՍՀ 0-452-28424-4
OCLC 53163540 և 438432822
Պարգև(ներ) «Հյուգո» մրցանակ լավագույն վեպի համար, Նորագույն գրադարանի 100 լավագույն վեպեր, NPR 100 գիտաֆանտաստիկ և ֆանտաստիկ գրքերի ցանկ և Պրոմեթեյ մրցանակ
Վիքիքաղվածք Անասնաֆերմա
Animal Farm Վիքիպահեստում

Անասնաֆերմա (առաջին անգամ թարգմանվել է Կենդանական ագարակ, անգլ.՝ Animal Farm), Ջորջ Օրվելի այլաբանական վիպակը, հրապարակվել է 1945 թվականին։ Քաղաքական սատիրայի և հակաուտոպիական ժանրերի վիպակ է, որի հիմքը 1917 թ.-ի Բոլշևիկյան հեղափոխությունն է և դրան հաջորդած ստալինիզմը։

Գրքի հերոսներն են «Մենըր» ֆերմայի անասունները, որոնք ազատվելով իրենց շահագործող ֆերմերից և փորձում են ստեղծել հավասարության վրա հիմնված համայնք՝ Անասնաֆերման։

Օրվելը գիրքը գրել է Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում, այն հրատարակվել է 1945-ին։ Սակայն գիրքը հանրային մեծ ճանաչում է ստացել ավելի ուշ՝ 1960-ականներին՝ Սառը պատերազմի շրջանում։ Այժմ «Անասնաֆերման» համարվում է դասական ստեղծագործություն։ Անգլիացի հռչակավոր գրող Ջորջ Օրվելի «Անասնաֆերմա» և «1984» վեպերը քսաներորդ դարի «հակաուտոպիայի» հանրահայտ նմուշներ են, ուր հեղինակ քննարկում է տոտալ ռեժիմների պայմաններում անհատականության ոչնչացման գործընթացը։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի խաղաղ օր էր։ Լուր էր տարածվել, որ մի ծեր խոզ ժողովի է հրավիրել ֆերմայի բոլոր անասուններին։ Հավաքվում են բոլորը, անխտիր, նույնիս առնետները։ Եվ ահա սկսում է ժողովը։ Ծեր խոզուկը պատում է անցյալ գիշերվա իր տեսած երազը. երազում նա տեսել էր, թե ինչպես են իր նախնիները երգում «Անգլիայի գազանները» երգը։ Այդ երգով ոգեշնչված ծեր խոզը բարձրացնում է ֆերմայի անասունների մարտական ոգին և պատրաստում ապստամբության։ Երեք օր անց ծեր խոզուկը մահանում է։

Մի օր, երբ ֆեմիայի տերը` միստեր Ջոնզը խմած գալիս է ֆերմա և կեր չի տալիս անասուններին, կենդանիները հիշելով ծերուկի խոսքերը, պատրաստվում են մարտի։ Ապստամբությունը վերջանում է կենդանիների հաղթանակով, նրանք վռնդում են Ջոնզին իր իսկ ֆերմայից։ Եվ սկսվում է կենդանիների կողմից այդքան երազած կյանքը։ Նրանք իրենք են խոտհոընձ անում, իրենք են բերքահավաք անում։ Եվ ահա մի օր, ոչ շատ հեռու գտնվող Փինչֆիլդ ագարակի տերը` միստեր Ֆրեդերիկը և Ֆոքսվուդ ագարակի տեր միստեր Փիլինգթոնը որոշում են ետ վերադարձնել ագարակը։ Նրանք, մի քանի հոգով (այդ թվում նաև Ջոնզը) գնում են ագարակ։ Խոզերից մեկը՝ Ձնագնդին, արդեն պլանավորել էր նրանք գալու փաստը և լավ «պատրաստություն տեսել»։ Այս անգամ էլ անասունները հաղթում են մարդկանց։ Հաղթանակնից հետո անասունները փոխում են ագարակի անունը, նախկին «Մենըր» անվան փոխարեն՝ «Անասնաֆերմա» դնելով։ Նրանք հորինում են իրենց սեփական դրոշը, որը խորհրդանշում է Անիմալիզմի խորհրդանիշը սմբակը և եղջույրը, և անգլիայի արոտավայրերը (դրոշի կանաչ գույնը)։ Սակայն ֆերման աստիճանաբար վերածվում է բռնապետության և նոր տերերը կենդանիներին ավելի դաժան շահագործման են ենթարկում։

Կերպարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անիմալիզմի խորհրդանիշը․ սմբակը և եղջույրը

Մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պրն․ Ջոնզ (Mr. Jones) - ֆերմայի նախկին տերը
  • Պրն․ Ֆրեդերիկ (Mr. Frederick) - ոչ շատ հեռու գտնվող Փինչֆիլդ ագարակի տերը, համեմատվում է Ադոլֆ Հիտլերի հետ
  • Պրն․ Փիլինգթոն (Mr Pilkington) - Ֆոքսվուդ ագարակի տերը
  • Պրն․ Ուիմփեր (Mr. Whimper)

Խոզեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ծեր Գնդապետ (Old Major) - ամենածեր խոզը․ նա երազում էր հեղափոխության մասին, սակայն ինքը մասնակցի չդարձավ դրան։ Հաճախ համարվում է Կարլ Մարքսի կամ Լենինի խորհրդանիշը
  • Նապոլեոն (Napoleon) - հեղափոխության հիմնական ղեկավարը, հետագայում Անասնաֆերմայի բռնապետը
  • Ձնագնդի (Snowball) - Նապոլեոնի մրցակիցը, համարում են մտավորականության խորհրդանիշ, համեմատվել է նաև Լև Տրոցկիի հետ
  • Զռան (Squealer) - Նապոլեոնի որոշումները մյուս կենդանիներին փոխանցող և դրանք արդարացնող խոզը

Ձիեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դմբուզ (Boxer) - աշխատասեր, համավատիր և անձնազոհ նժույգ, այդպիսով խորհրդանշում էր աշխատող դասակարգը։ Նրա թերությունը անսահման հավատարմությունն ու կույր հավատն էր իշխանության նկատմամբ։ Դմբուզը վիթխարի դեր է ունենում Անասնաֆերմայի պահպանման գործում, սակայն վերջիվերջո մահանում է ողբերգական մահով
  • Երեքնուկ Clover - Դմբուզի ընկերուհին
  • Մոլլի (Mollie) - թեթևամիտ և աշխատանքից խուսափող զամբիկ

Այլ կենդանիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բենյամին (Benjamin) - ծեր ավանակը՝ ֆերմայի ամենաերկարակյաց կենդանին, թերահավատ էր հեղափոխության և խոստացված բարեկեցության վերաբերյալ
  • Շներ - աջակցում են Նապոլեոնին, անհնազանդության դեպքում ահաբեկում և հոշոտում անասուններին
  • Ոչխարներ - ներկայացնում են պրոլետարիատը, նրանք հեշտորեն մանիպուլացվում են խոզերի կողմից։ Ինքնուրույն մտածել ոչխարները չեն կարողանում, բայց և այնպես աջակցում են Նապոլեոնին
  • ագռավ Մովսես - աշխատել չէր սիրում, փոխարենը կենդանիներին պատմում էր «Շաքարաքլոր Լեռան» մասին, որտեղ իբր աշխատասեր կենդանիներն ընկնում են մահվանից հետո։ Հեղափոխության ժամանակ նա հեռանում է ֆերմայից, սակայն հետագայում նորից վերադառնում է և հանգստացնում կենդանիներին «Շաքարաքլոր Լեռան» մասին պատմություններով։

Հայերեն հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Անասնաֆերման» առաջին անգամ հայերեն լույս է տեսել 1984 թվականին՝ Սամսոն Առաքելեանի թարգմանությամբ («Նաիրի» հրատարակչություն, Թեհրան, Իրան)։ Հայաստանում առաջին անգամ հրատարակվել է 1991 թ․ Արտաշես Էմինի թարգմանությամբ՝ Գարուն ամսագրի 9-րդ համարում։ Վերահրատարակվել է 2013-ին առանձին գրքի տեսքով («Անտարես» հրատարակչություն, ISBN 978-9939-51-520-5

Էկրանավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Անասնաֆերման» էկրանավորվել է երկու անգամ․ 1954 թվականին Մեծ Բրիտանիայում՝ որպես անիմացիա[1], և 1999-ին ԱՄՆ-ում՝ որպես հեռուստատեսային ֆիլմ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]