Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճար
Ναός Αθηνάς Νίκης
ATENAS - TEMPLO DE ATHENA NIKE - ACRÓPOLE.JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակհեթանոսական տաճար
ԵրկիրՀունաստան Հունաստան
ՏեղագրությունԱթենք, Հունաստան
ԴավանանքՀին հունական դիցաբանություն
Ներկա վիճակվերակառուցված
Մասն էԱթենյան Ակրոպոլիս
Ժառանգության կարգավիճակUNESCO logo.svg ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգության օբյեկտ
ՆվիրվածԱթենաս
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՃարտարապետԿալիկրատես
Ճարտարապետական ոճԴասական ճարտարապետական ոճ
Կառուցման սկիզբմ․թ․ա․ 427 թվական
Կառուցման ավարտմ․թ․ա․ 424 թվական
Շինանյութպենտելիկոնյան սպիտակ մարմար
Կոորդինատներ: 37°58′17.400000099996″ հս․ լ. 23°43′29.640000100006″ ավ. ե. / 37.97150000002777404° հս․. լ. 23.72490000002778032° ավ. ե. / 37.97150000002777404; 23.72490000002778032

Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճար (հին հուն․՝ Ναός Αθηνάς Νίκης), հին հունական Աթենաս աստվածուհուն նվիրված հեթանոսական տաճար, որը գտնվում է Աթենքի Ակրոպոլիսում։ Համարվում է Ակրոպոլիսում գտնվող ամենահին տաճարը, որը կառուցված է հոնիական օրդերով։ Որպես Աթենական Ակրոպոլիսի մաս կազմող շինություն՝ Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճարը ներառվել է Հունաստանի Հանրապետությունում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Տաճարը նվիրված է հին հունական դիցարանի դպրության աստվածուհի Աթենասին։ Կցագրված «Նիկե»-ն հունարեն բառ է, որը թարգմանաբար նշանակում է «հաղթանակած»։ Այս կերպ հեթանոս հույները փորձել են փառաբանել քաղաքի հովանավոր աստվածուհուն՝ վերջինիս համարելով Պելոպոնեսյան պատերազմում սպարտացիներին նկատմամբ տարած հաղթանակի գրավական։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աթենաս աստվածուհու պաշտամունքը Հին Հունաստանում տարածվել է մ․թ․ա․ 6-րդ դարում։ Սկզբնական շրջանում Աթենասի պատվին պոլիսում կառուցվել է փոքրիկ տաճար, որը սակայն ավերվում է հույն-պարսկական պատերազմների հետևանքով։ Հունաստանից պարսիկների դուրս մղումից հետո մնացորդների տեղում կառուցվում է Աթենաս Նիկե աստվածուհու՝ «հաղթանակած Աթենաս»-ի տաճարը։ Շինարարական աշխատանքները սկսվում են մ․թ․ա․ 427 թվականին և ավարտվում երեք տարի անց՝ 424-ին։

Տաճարի ճարտարապետական նախագծի հեղինակը Կալիկրատեսն է, ով համարվում է ժամանակաշրջանի լավագույն արվեստագետներից մեկը։ Այն կառուցված է հոնիական օրդերով՝ դասական շրջանի ճարտարապետական ոճով։ Տաճարի ֆրիզները պատկերազարդ են։ Այստեղ պատկերված են տեսարաններ Հերակլեսի սխրագործություններից, հույն-պարսկական արյունարբու պատերազմներից, ինչպես նաև աթենացիների աշխատավորական գործունեությունից։ Բացի այդ, պատկերված են նաև մի շարք աստվածների դիմաքանդակներ՝ ի դեմս Զևսի, Պոսեյդոնի և քաղաքի հովանավոր Աթենասի[1]։

Աթենաս Նիկե աստվածուհու տաճարը երկար տարիներ եղել է անառիկ։ 1686 թվականին այն ավերվել է Հունաստան ներխուժած վայրագ թուրքերի կողմից, իսկ վերջինիս քարերն օգտագործվել է պաշտպանական նկատառումներով։ Հունաստանի անկախացումից հետո՝ 1834 թվականին, տաճարը վերակառուցվում է։ 1998 թվականին այն ապամոնտաժվում և վերանորոգվում է, իսկ ֆրիզերի մի մասը տեղափոխվում է Ակրոպոլիսի թանգարան, որը բացվում է 2009 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]