Ռյունոսկե Ակուտագավա
| Ռյունոսկե Ակուտագավա | |
|---|---|
 |
|
| Ծնվել է | մարտի 1, 1892 Տոկիո, Ճապոնիա |
| Մահացել է | հուլիսի 24, 1927 (35 տարեկան) Տոկիո |
| Գրական անուն | Gaki |
| Մասնագիտություն | գրող |
| Ազգություն |  Ճապոնիա |
| Ստեղծագործական շրջան | 1914-1927 |
| Ոճեր | պատմվածք, նովել |
| Թեմաներ | պրոզաիկ, էսսեիստ |
Ռյունոսկե Ակուտագավա (ճապ. 芥川 龍之介 մարտի 1, 1892, Տոկիո — հուլիսի 24, 1927, Տոկիո), ճապոնացի գրող, ճապոնական նոր գրականության դասական:
Կոմպոզիտոր Յասուսի Ակուտագավայի (1925—1989) և դրամատուրգ Հիրոսի Ակուտագավայի (1920-1981) հայրը: 1935 թվականին Ճապոնիայում սահմանվել է Ռյունոսկե Ակուտագավայի անվան գրական մրցանակ:
Ինքնասպան է եղել 1927 թվականին:
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Կենսագրություն և կարիերա
Ռյունոսկե Ակուտագավան ծնվել է 1892 թվականին մարտի 1-ին, կաթի վաճառական Տոսիձո Նիիհարայի ընտանիքում, ճապոնական օրացույցով Վիշապի տարում, Վիշապի օրը և Վիշապի ժամին և դրա համար նրան տվել են Ռյունոսկե անունը` անվան առաջին հիերոգլիֆը` 龍, նշանակում է «վիշապ»): Երբ Ռյունոսկեն 10 տարեկան էր, նրա մայրը հոգեբուժարանում ինքնասպան է լինում: Դրանից հետո նրան որդեգրում է մորեղբայրը (քեռին)` Միտիակի Ակուտագավան, ով երեխաներ չուներ (հենց նրա ազգանունն է կրում Ռյունոսկեն հետագայում): Նրանց ընտանիքը ավանդապաշտ էր և իրենց նախնիներից շատերը գրողներ և գիտնականներ էին: Ռյունոսկեն այստեղ ծանոթանում է միջնադարյան գրականության հետ, նաև հին դարերի նկարչության հետ:
1913 թվականին ընդունվում է Տոկիոյի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետի անգլիական գրականության բաժինը: Սովորելու տարիներին ընկերների հետ միասին թողարկում է «Սինսետե» գրական թերթը: Այդ թերթում էլ տպագրվում իր առաջին պատմվածքը` «Ծերունին» (1914):
Ակուտագավայի առաջին ստեղծագործությունները արդեն հաջողություն են բերում նրան: Նրան մեծ ճանաչում են բերում «Ռասյոմոնի դարպասները» (1915), «Քիթ» (1916), «Դժոխքի տանջանքները» (1918) պատմվածքները: Երիտասարդ տարիքում նրա ստեղծագործության վրա մեծ ազդեցություն են ունենում ճապոնական Մեյձի շրջանի գրողներ Նացումո Սոսեկին և Մորի Օհայը, ինչպես նաև հայտնի գրողներ Գի դը Մոպասանը, Անատոլ Ֆրանսը, Ֆեոդոր Դոստոևսկին, Յուհան Ստրինդբերգը և ուրիշներ: Ակուտագավան լավ ծանոթ էր ինչպես եվրոպական, այնպես էլ ռուսական գրականությանը: Նրա «Բատատի ճաշ» ստեղծագործությունը ոգեշնչված էր Նիկոլայ Գոգոլի «Շինել» պատմվածքից, «Այգին» Անտոն Չեխովի «Բալենու այգին» պիեսից իսկ «Վալդշնեպ» (1921) ստեղծագործության հերոսները ռուս գրողներ Լև Տոլստոյն ու Իվան Տուրգենևն էին:
1916 թվականից նա անգլերեն է դասավանդում ուսումնարաններից մեկում: Այդ տարիներին գրում է Յասուկիտիի մասին պատմածքաշարը` «Ձկան շուկա», «Ստեղծագործություն», «Ա-բա-բա-բա-բա» և այլն: 1919 թվականին աշխատանքի է անցնում «Օսակա մայնիտի սիմբուն» թերթում: 1921 թվականի որպես հատուկ թղթակից նրան չորս ամսով գործուղում են Չինաստան: Չինաստանում աշխատած տարիներին նրա ֆիզիկական և հոգեկան վիճակը վատթարանում է: Ճապոնիա վերադառանալուց նա տառապում էր անքնությամբ: Ակուտագավան նաև ուներ նյարդային խանգարումներ, որը նրան փոխանցվել էր թերևս մորից:
Չնայած առողջական վատ վիճակին նա այդ տարիներին է գրում իր լավագույն ստեղծագործություններից մեկը` «Բաժակի մեջ» պատմվածքը (1922), որի հիման վրա ճապոնացի հայտնի ռեժիսոր Ակիրա Կուրոսավան 1950 թվականին նկարահանել է «Ռասյոմոն» ֆիլմը Տոսիրո Միֆունեի գլխավոր դերակատարմամբ, որը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակերի այդ թվում Օսկար լավագույն օտարերկրյա ֆիլմի համար: Այդ ստեղծագործությունից հետո նրա ստեղծագործության ոճը կարելի է ասել փոխվում է, նրա գրվածքները դառնում են ավելի լակոնիկ և պարզ:
20-ական թթ. Ակուտագավան գրում է ինքնակենսագրական ոճի երկեր, որոնցից է «Իմ մասին այն տարիներին» պատմվածքը: Հաջորդ աշխատանքներից է «Պիգմեյի խոսքերը» (1923-26) աֆորիզմների և տարբեր թեմաներով էսսեների հավաքածուն: Այնտեղ Ակուտագավան իր մասին այսպես է գրում. «Ես խիղճ չունեմ. Ես ունեմ միայն նյարդեր»: Ինքնակենսագրական «Ատամնավոր անիվներ» ստեղծագործության մեջ նկարագրում է իր հալյուցինացիները (տեսիլք):
Կյանքի վերջին տարիները Ակուտագավան ունենում է ծանր նյարդային ապրումներ: Նրան հետապնդում են ինքնասպանության մասին մտքեր, ինչի մասին գրված է նրա «Ապուշի կյանքը», «Ատամնավոր անիվներ» և «Նամակներ հին ընկերոջը» գրվածքներում:
1927 թվականի հուլիսի 24-ին նա ինքնասպան է լինում ընդունելով «Բարբիտալ» դեղամիջոցի մեծ քանակություն:
[խմբագրել] Գրականություն
| տարի | բնօրինակ անվանում | հայերեն անվանում |
|---|---|---|
| 1914 | 老年 | Ծերունին |
| 1915 | 羅生門 | Ռասյոմոնի դարպասները |
| 1916 | 鼻 | Քիթ |
| MENSURA ZOILI | Մենզուրա Զոիլի | |
| 芋粥 | Բատատի ճաշ | |
| 手巾 | Թաշկինակ | |
| 煙草と悪魔 | Ծխախոտ և սատանա | |
| 1917 | さまよえる猶太人 | |
| 戯作三昧 | ||
| հունվար 1917 | 運 | Երջանկություն |
| ապրիլ 1917 | 道祖問答 | |
| ապրիլ - հունիս 1917 | 偸盗 | Կողոպուտ |
| 1918 | 蜘蛛の糸 | Սարդոստայն |
| 地獄変 | Դժոխքի տանջանքները | |
| 邪宗門 | ||
| 奉教人の死 | Սուրբը | |
| 枯野抄 | ||
| るしへる | ||
| 1919 | 犬と笛 | Շներ և սուլոց |
| きりしとほろ上人伝 | ||
| 魔術 | Մոգության հրաշքները | |
| 蜜柑 | Մանդարիններ | |
| 1920 | 舞踏会 | Գնդակ |
| 秋 | ||
| 南京の基督 | Նանկինյան Քրիստոսը | |
| 杜子春 | ||
| アグニの神 | Ագնի աստվածը | |
| 1921 | 藪の中 | Բաժակում |
| 1922 | 将軍 | Գեներալ |
| 三つの宝 | ||
| トロツコ | Սայլակ | |
| 魚河岸 | Ձկան շուկա | |
| おぎん | ||
| 仙人 | ||
| օգոստոս 1922 | 六の宮の姫君 | |
| 1923 - 1927 | 侏儒の言葉 | Պիգմեյի խոսքերը |
| 1923 | 漱石山房の冬 | |
| 猿蟹合戦 | Կապիկի պայքարը ծովախեցգետնի հետ | |
| 雛 | Ճուտիկը | |
| おしの | Օ-Սինո | |
| あばばばば | Ա-բա-բա-բա-բա | |
| 保吉の手帳から | Յասուկիտիի նոթերից | |
| 1924 | 一塊の土 | |
| 1925 | 大導寺信輔の半生 | Դայդոձի Սինսկեի կյանքի կեսը |
| 1926 | 点鬼簿 | Ժառանգություն |
| 1927 | 玄鶴山房 | |
| 河童 | Ջրայինների աշխարհում | |
| 誘惑 | ||
| 浅草公園 | ||
| 文芸的な、余りに文芸的な | ||
| 歯車 | Ատամնավոր անիվներ | |
| 或阿呆の一生 | Ապուշի կյանքը | |
| 西方の人 | Արևմուտքի մարդիկ | |
| 続西方の人 | Արևմուտքի մարդիկ (շարունակություն) |
[խմբագրել] Էկրանավորումներ
Ակուտագավայի մի քանի գրվածքների հիման վրա նկարահանվել են ֆիլմեր:
Դրանցից են`
«Բաժակի մեջ» նովելի հիման վրա:
- «Ռասյոմոն» ((ճապ.) 羅生門, 1950), ռեժիսոր Ակիրա Կուրոսավա
- «Երկաթյա լաբիրինթոս» ((անգլ.) Iron Maze, 1991), ռեժիսոր Յեսիդա Հիրոակի
- «Թավուտում» ((ճապ.) 籔の中, 1996), ռեժիսոր Սատո Հիսայասու
- «MISTY» (1997), ռեժիսոր Սաեգուսա Կենկի
«Նանկինյան Քրիստոսը» նովելի մոտիվներով.
- «Նանկինյան Քրիստոսը» (չին. 南京的基督, 1995), ռեժիսոր Տոնի Աու
«Վհուկը» նովելի մոտիվներով.
-
- «Վհուկը» ((ճապ.) 妖婆, 1976), ռեժիսոր Տադասի Իմաի
[խմբագրել] Գրականություն
- Чегодарь, Н. И. Акутагава Рюноскэ (1892 — 1927) // Литературная жизнь Японии между двумя мировыми войнами. — М.: Вост. лит., 2004. — С. 127 — 146. — 222 с. — ISBN 5-02-018375-X
- Keene, Donald. Dawn to the West. Columbia University Press; (1998). ISBN 0-231-11435-4
- Ueda, Makoto. Modern Japanese Writers and the Nature of Literature. Stanford University Press (1971). ISBN 0-8047-0904-1
- Rashomon and Seventeen Other Stories - the Chronology Chapter, Trans. Jay Rubin. Penguin Classics (2004). ISBN 0-14-303984-6
