Ֆրանչեսկո Ռեդի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Ֆրանչեսկո Ռեդի
Francesco Redi, founder of experimental biology.jpg
Ծնվել էփետրվարի 18, 1626(1626-02-18)[1][2][3]
ԾննդավայրԱրեցո, Տոսկանա, Իտալիա[2][4]
Մահացել էմարտի 1, 1697(1697-03-01)[2] (71 տարեկան)
Մահվան վայրՊիզա, Տոսկանա, Իտալիա[2][4]
ՔաղաքացիությունFlag of the Grand Duchy of Tuscany (1840).svg Տոսկանայի Մեծ դքսություն
ԿրթությունՊիզայի համալսարան
Մասնագիտությունբժիշկ, կենսաբան, բանաստեղծ, գրող, նկարիչ, միջատաբան, parasitologist և բնագետ
ՈւսուցիչRemigio Cantagallina?
ԱշակերտներAnton Maria Salvini?
ԱշխատավայրՖլորենցիա
ԱնդամակցությունԱկադեմիա դելա Կրուսկա
Կայքfrancescoredi.it
Francesco Redi Վիքիպահեստում

Ֆրանչեսկո Ռեդի (իտալ.՝ Francesco Redi, փետրվարի 18, 1626(1626-02-18)[1][2][3], Արեցո, Տոսկանա, Իտալիա[2][4] - մարտի 1, 1697(1697-03-01)[2], Պիզա, Տոսկանա, Իտալիա[2][4]), իտալացի (տոսկանացի) բժիշկ և բնագետ։ Կրթություն է ստացել Պիզայում՝ փիլիսոփայության և բժշկության ոլորտներում: Ֆերդինանդո II Մեդիչի դուքսի օրոք ծառայել է որպես Տոսկանական արքունիքի գլխավոր բժիշկ և դքսության գլխավոր դեղագործ:

Գիտական ​​գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ֆրանչեսկո Ռեդիի արձանը Ֆլորենցիայի Ուֆֆիցիում (Piazzale degli Uffizi): Նրա ոտքերի մոտ Տասկանայում գտնվող Բաքոսի պատճենն է:

Նա հիմնել է կենսաբանության պատմության մեջ առաջին փորձերը՝ հերքելով Արիստոտելի գաղափարները կյանքի ինքնածնության վերաբերյալ: Փորձնականորեն ապացուցել է փտած մսից ճանճերի ինքնածնության անհնարինությունը (փտած մսով ամանների մի մասը շղարշով փակելով՝ նա կարողացավ կանխել ճանճերի ձվադրումը): Փորձերի արդյունքները հրատարակվել են 1668 թվականին՝ «Փորձեր միջատների ծագման վերաբերյալ» աշխատության մեջ (իտալ.՝ Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti): Հայտնի է նաև օձի թույնի և մակաբույծների (որդերի) հետազոտություններով:

Կարլո Ռոբերտո Դատիի հետ միասին կատարել են առաջին ուսումնասիրությունը ակնոցի գյուտի պատմության վերաբերյալ[5]:

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1655 թվականից մասնակցել է Դելլա Կրուսկա ակադեմիայի աշխատանքներին և հրատարակված իտալալեզու բառարանի երրորդ հրատարակության նախապատրաստմանը: Եղել է Արկադիական ակադեմիայի առաջին անդամներից մեկը: Նա հրատարակել է մի շարք բանաստեղծական աշխատություններ, որոնցից ճանաչում ունի «Բաքոսը Տոսկանայում» բանաստեղծությունը (իտալ.՝ Bacco in Toscana, 1685):

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի պատիվ Ռեդիի անվանվել են.

  • խառնարան Մարսի վրա
  • կենդանաբանության իտալական ամսագիր Redia
  • թունաբանության միջազգային հասարակութուն մրցանակ (International Society on Toxinology) — Redi Award
  • եվրոպական վիպերի ենթատեսակներ Vipera aspis francisciredi

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Bucchi G., Mangani L. Dizionario Biografico degli Italiani (իտալ.) — 2016. — Vol. 86.
  3. 3,0 3,1 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Istituto dell'Enciclopedia Italiana Enciclopedia on line (իտալ.)
  5. Пите Джеймс, Ник Торп «Личные вещи и украшения» // Древние изобретения = Ancient Inventions. — Мн.: ООО "Попурри", 1997. — С. 356. — 768 с. — ISBN 985-438-139-0

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Andrea Corsini, "Sulla vita di Francesco Redi. Nuovo contributo di notizie," Rivista di storia delle scienze mediche e naturali, 13 (1922), 86-93.
  • Ugo Viviani, Vita ed opere inedite di Francesco Redi, 3 vols., (Arezzo, 1924-1931).
  • Luigi, Belloni, "Francesco Redi, biologo," in Celebrazione dell'Accademia de Cimento nel tricentenario della fondazione, Dormus Galileiana, 19 Giugno 1957, (Pisa, 1958), pp. 53–70.
  • Paula Findlen, "Controlling the Experiment: Rhetoric, Court Patronage and the Experimental Method of Francesco Redi," History of Science, 31 (1993), 35-64.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]