Օգյուստ Մարիետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Օգյուստ Մարիետ
ֆր.՝ Auguste Mariette
ֆր.՝ François Auguste Ferdinand Mariette
Auguste Mariette photography.jpg
Ծնվել է փետրվարի 11, 1821({{padleft:1821|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1][2]
Բոլունյ սյուր Մեր, Պա-դը-Կալե, Նոր-Պա-դը-Կալե, Ֆրանսիա
Մահացել է հունվարի 19, 1881({{padleft:1881|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[2] (59 տարեկանում)
Bulaq, Կահիրե, Եգիպտոս
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտություն եգիպտագետ և հնագետ
Անդամակցություն Արձանագրությունների և բելետրիստիկայի ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[3]
Auguste Mariette Վիքիպահեստում

Ֆրանսուա Օդյուստ Ֆերդինան Մարիետ (ֆր.՝ François Auguste Ferdinand Mariette, փետրվարի 11, 1821({{padleft:1821|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1][2], Բոլունյ սյուր Մեր, Պա-դը-Կալե, Նոր-Պա-դը-Կալե, Ֆրանսիա - հունվարի 19, 1881({{padleft:1881|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[2], Bulaq, Կահիրե, Եգիպտոս), ֆրանսիացի եդիպտագետ, ով 19-րդ դարի կեսերին եգիպտական իշխանություններից ստացել է մենաշնորհ երկրում հնագիտական հետազոտություններ կատարելու համար: Կահիրեի Եգիպտական թանգարանի հիմնադիրն ու առաջին ղեկավարը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարիետը Հին Եգիպտոսով տարվել է, ուսումնասիրելով իր կուզենի՝ մոտիկ ընկեր և ուղեկից Շամպոլյոնի թղթեը: 1849 թվականին նա ծառայության մտավ Լուվրում և հաջորդ տարի ուղարկվեց Եգիպտոս՝ հին ձեռագրերի որոնման համար: Գրադարանի լռության մեջ աշխատելու փոխարեն նա ուղևորվեց Սահարայում գտնվող Աստիճանավոր բուրգ և սկսեց ուսումնասիրել նրա շրջակայքը: Շուտով նրա կողմից հայտնաբերվեցին Սֆինքսների Ալլեան և Սերապեումը՝ սուրբ ցուլերի հուղարկավորության վայրը: Մարիետը 4 տարի շարունակում էր իր հնագիտական հետազոտությունները Սահարայում, Լուվր ուղարկելով բազում գտածոներ, ինչի համար Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո նշանակվեց հսկիչ: Հենց նա է ներշնչել Ջուզեպպե Վերդիին գրել հին եգիպտական թեմայով օպերա:

1858 թվականին Մարիետը ընդունեց եգիպտական իշխանությունների «Պեղումների և եգիպտական հնությունների» բաժնում հնությունների վերակացու աշխատելու հրավերը և նորից ուղևորվեց Եգիպտոս, բայց այս անգամ ընդմիշտ: Նա արգելք դրեց հնությունների վաճառքի և երկրից արտահանելու վրա, ինչպես նաև վճռական միջոցներ ձեռնարկեց հնագետ - սիրահարների կողոպտիչ գործունեության դեմ: Պատմության մեջ առաջին անգամ նա պեղումներ իրականացրեց Կառնակում, Աբիդոսում, Դեյր էլ-Բահարիում, Թանիսում և Ջեբել - Բարկալում: Նրա հայտնագործություններից են՝ հրաշալի պահպանված Սեթի I - ի տաճարը, Էդֆուի և Դանդերի տաճարները: Նրա կողմից հրապարակված Սահարայի պատերի գրությունները թույլ տվեցին վերստեղծել Հին Թագավորության կյանքի մանրամասն պատկերը: Մեծ Սֆինքսը նրա ղեկավարությամբ ազատվել է բազմադարյա ավազոտ շերտերից և ձեռք է բերել իր ներկայիս տեսքը:

Նստածները (աջից ձախ)՝ Օգյուստ, Ժոզեֆինա դը Ֆոնսեքա Կոստա, Բոմ Ռեթրիոյի բարոն, Թերեզա Քրիստինա և Պեդրո II (աջից)

Իր բազում ծառայությունների համար Մարիետը, բացի եվրոպական ակադեմիաների անդամակցությունից, արժանացել է տեղական իշխանությունների կողմից արժանացել է փաշայի և բեյի կոչումների: 1859 թվականին նա թույլատվություն է ստացել իր գտածոները ցուցադրել Կահիրեում հատուկ այդ նպատակով կառուցված շենքում:

1869 թվականի հոկտեմբեր - նոյեմբեր ամիսներին Մարիետը եղել է Եվգենյա կայսրուհու անձնական զբոսավարը, նրա Եգիպտոս այցելության ժամանակ, երբ եկել էր Սուեզի ջրանցքի բացումը կատարելու:

1859 թվականին Մուհամեդ Սաիդ փաշայի կառավարման ժամանակ, որպեսզի վերջ դնի հնագիտական պեղումների վայրերի կողոպուտներին և փրկի թանկագին գտածոները ֆրանսիացի եգիպտագետ Օգյուստ Մարիետը գլխավորեց «Եգիպտական հնությունների ծառայությունը»[4]: 1878 թվականին նրա կողմից գլխավորած Բուլակյան թանգարանը տուժեց ջրհեղեղից, որը վնասեց ցուցանմուշները, ոչնչացրեց նկարներն ու գրառումները: Թանգարանը փակեցին վերակառուցողական աշխատանքների համար մինչև 1881 թվականը:[4]. Կուրացած ու թույլ գիտնականը հետնորդ նշանակեց Գաստոն Մասպերոյին:

Նրա կտակի համաձայն Մարիետին դրել էին մարմարե սարկոֆագի մեջ և թաղել Թահրիր հրապարակում իր կողմից հիմնված թանգարանի այգում[4]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգյուստ Մարիետի հուշարձանը և սարկոֆագը Կահիրեի եգիպտական թանգարանի տարածքում

Օգյուստ Մարիետի հուշարձանը գտնվում է Կահիրեի Եգիպտական թանգարանի մեծ եգիպտագետներին նվիրված հուշահամալիրում [5]: Բրոնզե արձանը հիշեցնում է երկաթյա կամքով, եգիպտական արտեֆակտները պահպանող գիտնականի մասին[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]