Տոնածառն ու հարսանիքը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տոնածառն ու հարսանիքը
Ёлка и свадьба
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրպատմվածք
ՀեղինակՖեոդոր Դաստոևսկի
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1848 թվական
Հրատարակություն1848 թվական

Տոնածառն ու հարսանիքը՝ Ֆեոդոր Դաստոևսկու պատմվածքը, հրատարակվել է 1848 թվականին «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի իններորդ համարում:

Հուլիանոս Մաստակովիչը Դոստոևսկու ստեղծագործության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոստոևսկու հետազոտողները ենթադրում են, որ 1847 թվականի երկրորդ կեսին և 1848 թվականի սկզբին գրողը ծրագրել էր պատմվածքների շարք, անհայտ հեղինակի անունից: Ի տարբերություն «Փորձված մարդու պատմվածքները» շարքից («Ազնիվ գողը» պատմվածքը), որտեղ պատմողը պատմում է ոչ թե իր, այլ ուրիշի կենսագրական իրադարձությունների մասին, այս շարքի պատմվածքներում խոսվում է իրադարձություններ մասին, որոնք անմիջականորեն կատարվել են պատմողի հետ: Բացի այդ «Տոնածառն ու հարսանիքը» պատմվածքը ժանրով նման է ֆելիետոնի[1]:

Առաջին անգամ Ջուլիա Մաստակովիչ կերպարը առաջացել է 1847 թվականի ապրիլի 27-ին «Պետերբուրգյան տարեգրքի» էջերում: Այնուհետև նրա կերպարը ամրապնդվել է« Թույլ սիրտը» վեպում: «Տոնածառն ու հարսանիքը» պատմվածքում նա հանդես է գալիս կեղծ առաքինի «առաքինի չարագործի», եսապաշտ և շահամոլի դերում, ով նախընտրում է խնամել ապահովված երեխայի, ի վնաս ընչազուրկ երեխայի ուշադրության և բարեկեցության[2]:

Հուլիանոս Մաստակովիչի բնավորության տարրերը կարելի է գտնել «Աղքատ մարդիկ» վեպի հերոս Բկովի առանձին գծերում: Ավելի ուշ նրանք փոխանցվել են  Պետրոս Ալեքսանդրովիչին՝ «Նետոչկա Նեզվանովա» -ում, Լուժինին՝ «Ոճիր և պատիժ» վեպում, Տոցկոյին՝ «Ապուշը» վեպում: «Տոնածառն ու հարսանիքը» պատմվածքի թեմաներից մեկը՝ «վաղ հասկացող երեխաներն են»: Տնային դաստիարակչուհու որդու բնավորությունը ավելի ուշ արտացոլվում է «Գրողի օրագրում» ՝ պատահական ընտանիքի անդամը կերպարում: Սեփական նվաստացած վիճակի զգացումը, վախկոտության և հպարտության պայքարի ցավը փոքրիկ մարդու հոգում, մանկական անմիջականությունը իրենց արտացոլումն են գտնում Արկադի Դոլգորուկովի կերպարի բացահայտման մեջ, Դեռահասը վեպում[1]:

Պատմության սյուժեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անհայտ պատմողը ցանկանում է պատմել հարսանիքի ժամանակ իր տեսածի մասին, բայց միևնույն ժամանակ մտքերով հինգ տարի հետ է գնում, որպեսզի պարզաբանի հարսանեկան արարողությունից ստացած տպավորությունները: Հինգ տարի առաջ նա ունևոր ընտանիքում հրավիրված էր մանկական ամանորյա տոնի: Այնտեղ նրա ուշադրությունը գրավեց բարետես Հուլիանոս Մաստակովիչը: Մենություն փնտրելով պատմիչը առանձնացավ դատարկ հյուրասենյակում, որտեղ բացի նրանից գտնվում էր տասնմեկամյա աղջիկ, ով նեղացել էր մյուս երեխաներից: Նա հարուս վարձակալի աղջիկ էր, ըստ լուրերի նրա ապագա օժիտի համար նախատեսված էր երեք հարյուր հազար ռուբլի: Աղջիկը դրա մասին ոչինչ չգիտեր և միայնակ խաղում էր տիկնիկի հետ, երբ նրան միացավ տնային դաստիարակչուհու տասնամյա որդին, նույնպես վիրավորված մյուս երեխաներից:

Նրանց խաղին հետևում էր անհայտ պատմիչը, քանի դեռ նրանց չմիջմտեց Հուլիանոս Մաստակովիչը, սկսելով ուշադրության նշաններ ցույց տալ աղջկան, իսկ դաստիարակչուհու տղային խնդրեց հեռանալ: Անտեսանելի մնալով, անհայտ պատմիչը նկատեց, թե ինչպես Հուլիանոս Մաստակովիչը համբուրեց աղջկան և անհարմար բացատրություններ ձեռնարկեց իր անսպասելի սիրո համար, սակայն դաստիրակաչուհու տղան մտադրված չէր հեռանալ: Աղջիկը, ով հազիվ էր հանգստացել նախորդ վիրավորանքներից, նույնպես չէր ցանկանում դադարեցնել խաղը տղայի հետ: Հուլիանոս Մաստիսլավիչը վրդովեցնում էր նրան: Աղջիկը սկսեց հյուրասնյակից դուրս անել նրան, այդ աղմուկի պատճառով մարդիկ սկսեցին հավաքվել: Հուլիանոս Մաստակովիչը արագ լքեց հյուրասենյակը: Հետևելով այս տեսարանին, պատմիչը ծիծաղեց, քանի որ դա նրան հիշեցնում էր խանդի տեսարան, ինչը ամաչեցրեց Հուլիանոս Մաստակովիչին, ով համարվում էր այդ տան ամենակարևոր հյուրը:

Պատմիչի ծիծաղից հայտնվեց տանտերը, ով շփոթված էր տեսածի պատճառով: Որպեսզի հարթի իր համար անհայտ միջադեպը, նա խոսակցությանը գործնական բնույթ հաղորդեց: Պատմիչը դրանից հետո դարձյալ բռնկվեց ծիծաղով և առանց քաշվելու հարցրեց շրջապատի մարդկանց, ամուսնացած է արդյո՞ք Հուլիանոս Մաստակովիչը և պատասխան ստացավ, որ նա ամուսնացած չէ: Հինգ տարի է անցել և պատմիչը պատահաբար հայտնվել է այն հարսանիքին, որտեղ փեսացուն Հուլիանոս Մաստակովիչն էր, իսկ հարսնացուն այն նույն աղջիկը՝ հասունացած և գեղեցկացած, բայց գունատ և տխուր, թաց աչքերով: Ամբոխը խոսում էր նրա հինգ հարյուր հազար օժիտի մասին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Достоевский Ф. М. Ёлка и свадьба. — Полное собрание сочинений в 30 томах. — Л.: Наука, 1972. — Т. 2. — С. 95—101. — 527 с. — 200 000 экз.
  2. Фридлендер Г. М.։ «Русская виртуальная библиотека»։ "Ёлка и свадьба". Литературоведческий комментарий։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-09-23-ին։ Վերցված է 2012-05-31 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]