Վահան Մխիթարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վահան Մխիթարյան (այլ կիրառումներ)
Վահան Մխիթարյան
Мхитарян Ваан Григорьевич.JPG
Ծնվել էնոյեմբերի 16, 1910(1910-11-16)
Մահացել է1992
Ազգությունհայ[1]
Մասնագիտությունկենսաքիմիկոս
Ալմա մատերԵրևանի Մխիթար Հերացու անվան Պետական Բժշկական Համալսարան
Գիտական աստիճանկենսաբանական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ «Պատվո նշան» շքանշան Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան և «Կարմիր աստղ» շքանշան

Վահան Գրիգորի Մխիթարյան (նոյեմբերի 16 (29), 1910, Թիֆլիս - 1992), հայ խորհրդային կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր[2], ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1968)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1932 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1935 թվականից աշխատել է նույն ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնում, 1960-1986 թվականներին՝ վարիչ[2]։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին[3]։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են օրգանիզմի վրա քլորոպրենի ազդման ինտիմ կենսաքիմիական մեխանիզմների, քլորոպրենային թունավորման կանխարգելման և բուժման հարցերին։ Բացահայտել է այրվածքների, հեպատիտների, ինֆարկտի ժամանակ լիպիդային գերօքսիդացման պրոցեսի ինտենսիվացումը հյուսվածքներում, ինչպես նաև վիտամին E-ի զգալի նվազումը։ Պարզել է, որ շաքարախտի ժամանակ արյան շաքարի քանակի ավելացմանը զուգահեռ հյուսվածքներում վիտամին E-ի քանակը նվազում է, պերօքսիդներինը՝ ավելանում։ Նա ուսումնասիրել է գերօքսիդների, գերօքսիդացած չհագեցած ճարպաթթուների ազդեցությունը որոշ ֆերմենտների ակտիվության, բջջաթաղանթի թափանցելիության վրա, գերօքսիդների, ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցությունը գլխուղեղի գանգլիոզիդների և ցերեբրոզիդների քանակական տեղաշարժի վրա[3]։

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահան Մխիթարյանը ՀԽՍՀ կենսաքիմիկոսների գիտական ընկերության փոխնախագահն էր, ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գիտաբժշկական խորհրդի պրոբլեմային հանձնաժողովի նախագահը[3]։

Պարգևներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Армянские учёные-медики — 1998.
  2. 2,0 2,1 А. П. Айриян (1998)։ Армянские учёные-медики։ Ереван: Амарас։ էջ 66։ ISBN 99930-1-001-7 
  3. 3,0 3,1 3,2 Խմբագրական կոլեգիա, Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 7 (խմբ. Վիկտոր Համբարձումյան), Ե., «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1981, էջ 635 — 720 էջ։