Ռիչարդ Կրեշո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռիչարդ Կրեշո
Richard Crashaw COVER Steps to the Temple 1646.jpg
«Քայլեր դեպի տաճար»
կազմ, 1646
Ծնվել է1612[1][2][3][…]
ԾննդավայրԼոնդոն, Անգլիայի թագավորություն
Վախճանվել էօգոստոսի 21, 1649(1649-08-21)[4]
Վախճանի վայրԼորետո, Անկոնա, Մարկե, Իտալիա
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզուանգլերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԿրթությունՓիթերհաուս, Պեմբրոկ քոլեջ և Չարտերհաուս դպրոց
ԱշխատավայրՔեմբրիջի համալսարան

Ռիչարդ Կրեշո (անգլ.՝ Richard Crashaw, 1612[1][2][3][…], Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն - օգոստոսի 21, 1649(1649-08-21)[4], Լորետո, Անկոնա, Մարկե, Իտալիա), անգլիացի բանաստեղծ, ուսուցիչ, Բարձր եկեղեցու անգլիկան հոգևորական և հռոմեական կաթոլիկություն ընդունած անձ, ով 17-րդ դարի անգլիական գրականության մետաֆիզիկական պոեզիայի ականավոր բանաստեղծների շարքին է դասվել։ Կաթոլիկություն է ընդունել և Իտալիայում ստացել եկեղեցական պաշտոն, որտեղ էլ մահացել է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրեշոն պուրիտանական հավատալիքներով հայտնի անգլիական աստվածաբան, բանաստեղծ Վիլիամ Կրեշոյի (1572-1626) որդին է եղել, ով կաթոլիկության դեմ հանդես եկող պամֆլետիստի և բանավիճողի մեծ հեղինակություն է վայելել։ Կրեշոյի ծննդյան ստույգ ամսաթիվը և մոր անունը հայտնի չէ, բայց հայտնի է, որ նա ծնվել է կամ 1612 թվականին Քրիստոսի գալուստի տոնի (անգլ.՝ Advent Season) շրջանում, կամ 1613 թվականի հունվարի 6-ին, Քրիստոսի հայտնության տոնի շրջանում[5]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդ Ռիչարդի վաղ դաստիարակության մասին միանշանակ ոչինչ հայտնի չէ, այնուամենայնիվ տեսակետ կա, որ նա օգվել է իր հոր անձնական գրադարանից, որը պարունակել է բազմաթիվ կաթոլիկ գործեր և համարվել է «ժամանակի լավագույն մասնավոր աստվածաբանական գրադարաններից մեկը»[6][7]։ Վաղ հասակում նա հավանաբար ազդվել է Բերնարդ Քլերվոսացու «Երգ-երգոց քարոզից», ուշ միջնադարյան բաստեղծուհի Եկատերինա Սիենացու կյանքի պատմությունից, Բրիջիթ Շվեդացու և Ռիչարդ Ռոլլի գրքերից[8]։

Հոր մահից հետո Կրեշոն սովորել էր Չարթերհաուս դպրոցում և Քեմբրիջի համալսարանի Փեմբրոկ քոլեջում։ Կրեշոն աստիճան ստանալուց հետո դասավանդել է Փիթերհաուսում՝ Քեմբրիջում և սկսել է հրատարակել կրոնական պոեզիա, որն արտահայտել է նրա հստակ քրիստոնեական խորհրդապաշտական բնույթը և ուժեղ քրիստոնեական հավատը։

Հոգևոր գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրեշոն անգլիկան եկեղեցում նշանակվել է հոգևորական և իր աստվածաբանության մեջ ու պրակտիկայում ընդգրկել էր Արքբիշոպ Լաուդի կողմից սահմանված Բարձր եկեղեցու ծիսական բարեփոխումները։ Անգլիական պուրիտանականների (մաքրակրոններ) շրջանում Կրեշոն տխրահռչակ հոգևորականի համբավ է ունեցել մի շարք այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են՝ եկեղեցին զարդարելու նպատակով կրոնական արվեստն օգտագործելը, Կույս Մարիամին նվիրվածությունը, Կաթոլիկական հանդերձ կրելը և այլն։ Այնուամենայնիվ, այդ տարիների ընթացքում, Քեմբրիջի համալսարանն այսպիսի նախադեպերի և անգլիական Ռոյալիստների քաղաքականության օրրան է եղել։ Երկու թևի կողմնակիցներն էլ բռնի հետապնդվել են պուրիտանական ուժերի կողմից, ինչպես Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ (1642-1651), այնպես էլ դրանից հետո։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրեշոյի «Քայլեր դեպի տաճար» պոեմների մեծ մասն առավելապես բաղկացած են Փրկչին, Կույս Մարիամին և Մարիամ Մագդաղենացուն ուղղված աղերսալի կոչերից։ Կրեշոյի ստեղծագործությոններից ազդվել են Անգլիայի բազմաթիվ բանաստեղծներ, որոնց թվում՝ առավելապես Սամուել Քոլրիջը։

Կրեշոյի պոեզիան, չնայած հաճախ դասվում է ժամանակակից անգլիական մետաֆիզիկական բանաստեղծների ստեղծագործությունների շարքին, այնուամենայնիվ, ընդհանուր եզրեր ունի բարոկկո բանաստեղծների ստեղծագործությունների հետ և մասամբ զգացվում է իտալական և իսպանական միստիկ ստեղծագործողների ազդեցությունը։ Նա զուգահեռներ է անցկացնում «բնության ֆիզիկական գեղեցկությունների և գոյության հոգևոր նշանակության միջև»[9]։ Ըստ որոշ տեսակետների, նրա աշխատանքը շեշտադրում է կատարում «կյանքի ոչ մեծ շնորհների և կրոնի խորը ճշմարտությունների նկատմամբ սիրո վրա, թեև նա, կարծես, հավիտյան մտահոգ է իրերի գաղտնի կառուցվածքով»[8]։

Առանձնահատկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրեշոյի միստիկ տրամադրությունը չափազանցության ոչ մի ձևի առջև կանգ չի առել, բայց ինչպես ասել է նրա քննադատներից մեկը, «չնայած իր բոլոր աբստրակցիաներին, փոխաբերություններին և ապաթարցներին, Կրեշոն հազվադեպ էր ձանձրալի լինում»։ Կրեշոյի ստեղծագործությունների ժողովածուն բազմիցս լույս է տեսել Լոնդոնում (1858, 1872 և 1900)[10]։

Կրոնափոխություն և մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1643 թվականին, երբ պուրիտանական գեներալ Օլիվեր Քրոմվելը զավթել էր քաղաքի վերահսկողությունը, Կրեշոն հեռացվել է իր պաշտոնից և դարձել փախստական՝ Ֆրանսիայում և Պապական մարզերում։ Նա կարդինալ Ջիովանի Բատիստա Մարիա Պալոտայի մոտ օգնականի աշխատանք է գտել Հռոմում։

Աքսորում գտնվելու ընթացքում Կրեշոն կրոնափոխ է եղել՝ անգլիականությունից կաթոլիկության անցնելով։ 1649 թվականի ապրիլին, Կարդինալ Փալոտան նրան նշանակել է Լորետո քաղաքի Սուրբ խրճիթի եկեղեցու (տաճարի) կանոնիկոս, որտեղ էլ նա 4 ամիս անց հանկարծամահ է եղել։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1634: Epigrammatum Sacrorum Liber (trans. "A Book of Sacred Epigrams")[11]
  • 1646: Steps to the Temple. Sacred Poems, With other Delights of the Muses[12]
  • 1648: Steps to the Temple, Sacred Poems. With The Delights of the Muses[13] (an expanded second edition)
  • 1652: Carmen Deo Nostro (trans. "Hymns to Our Lord", published posthumously)[14]
  • 1653: A Letter from Mr. Crashaw to the Countess of Denbigh Against Irresolution and Delay in matters of Religion[15]
  • 1670: Richardi Crashawi Poemata et Epigrammata (trans. "Poems and Epigrams of Richard Crashaw")[16]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Nationalencyklopedin (швед.) — 1999.
  2. 2,0 2,1 Poetry Foundation — 2003.
  3. 3,0 3,1 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978.
  4. 4,0 4,1 4,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. Albert J. Gerlitz, "Richard Crashaw, c. 1613-1649", The Age of Milton: An Encyclopedia of Major 17th-century British and American Authors edited by Alan Hagar. (Westport, CT: Greenwood Publishing Group, 2004), 93.
  6. LC Martin, 1957, xvi
  7. Jack Dalglish, Eight Metaphysical Poets (Oxford: Harcourt/Heinemann Education Publishers, 1961), 155.
  8. 8,0 8,1 Cornelius Clifford, "Richard Crashaw", The Catholic Encyclopedia Volume 4. (New York: Robert Appleton Company, 1908). Retrieved 11 January 2015.
  9. Editors, "Richard Crashaw", Encyclopædia Britannica (online edition, last updated 21 February 2013). Retrieved 12 January 2015.
  10. Рапопорт С. И. (1890–1907)։ «Крашоу, Ричард»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  11. Richard Crashaw, Epigrammatum Sacrorum Liber (Cambridge: Printed by T. Buck & R. Daniel, 1634).
  12. Richard Crashaw, Steps to the Temple. Sacred Poems, With other Delights of the Muses (London: Printed by T. W. for Humphrey Moseley, 1646).
  13. Richard Crashaw, Steps to the Temple. Sacred Poems, With other Delights of the Muses (London: Printed for Humphrey Moseley, 1648). (second edition, expanded)
  14. Richard Crashaw, Carmen Deo Nostro, Te Decet Hymnvs Sacred Poems, Collected, Corrected, Avgmented, Most humbly Presented. To My Lady The Countesse of Denbigh By Her most deuoted Seruant. R.C. In hearty acknowledgment of his immortall obligation to her Goodnes & Charity (Paris: Printed by Peter Targa, Printer to the Archbishope of Paris, 1652). (published posthumously)
  15. Richard Crashaw, A Letter from Mr. Crashaw to the Countess of Denbigh Against Irresolution and Delay in matters of Religion (London: s.n., 1653). (published posthumously)
  16. Richard Crashaw, Richardi Crashawi Poemata et Epigrammata (Cambridge: Ex Officina Joan. Hayes, 1670). (published posthumously)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]