Ջոնաթան Սվիֆթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջոնաթան Սվիֆթ
անգլ.՝ Jonathan Swift
Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 30, 1667(1667-11-30)[1][2][3][4][5][6][7]
Ծննդավայր Դուբլին, Leinster[1][8][4]
Վախճանվել է հոկտեմբերի 19, 1745(1745-10-19)[9][1][10][2][3][4][6][7] (77 տարեկանում)
Վախճանի վայր Դուբլին, Իռլանդիա[1]
Մասնագիտություն բանաստեղծ, վիպասան, երգիծաբան, փիլիսոփա, իրավապաշտպան, պամֆլետիստ, քահանա, գրող, գիտաֆանստաստիկ գրող, ակնարկագիր, արձակ և հրապարակախոսություն
Լեզու անգլերեն[9]
Ազգություն Anglo-Irish people
Քաղաքացիություն Իռլանդիայի թագավորություն[4]
Կրթություն Թրինիթի քոլեջ և Հարթֆորդ Քոլեջ
Ժանրեր երգիծանք, էսսե, Q21322403? և Պամֆլետ
Ուշագրավ աշխատանքներ Գուլիվերի ճանապարհորդությունները, Համեստ առաջարկ և Տակառի հեքիաթը
Ամուսին Էսթեր Ջոնսոն
Ազգականներ Esther Vanhomrigh
Jonathan Swift signature.svg
Ջոնաթան Սվիֆթ Վիքիքաղվածքում
Jonathan Swift Վիքիպահեստում

Ջոնաթան Սվիֆթ (անգլ.՝ Jonathan Swift, նոյեմբերի 30, 1667(1667-11-30)[1][2][3][4][5][6][7], Դուբլին, Leinster[1][8][4] - հոկտեմբերի 19, 1745(1745-10-19)[9][1][10][2][3][4][6][7], Դուբլին, Իռլանդիա[1]), անգլիացի գրող-երգիծաբան, հրապարակախոս, պոետ և հասարակական գործիչ։

Առավելապես հայտնի է որպես 4 մասից բաղկացած «Գուլիվերի ճանապարհորդությունները» վեպի հեղինակ (անգլ.՝ The travels into several remote nations of the world by Lemuel Gulliver, first a surgeon, and then a captain of several ships, 1726), որում սրամտորեն ծաղրուծանակի է ենթարկում մարդկային և հասարակական արատները։ Ապրել է Դուբլինում (Իռլանդիա)՝ վարելով Սբ. Պատրիկի տաճարի ավագ քահանայի (դեկան) պաշտոնը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ (1667-1700)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվիֆթի ընտանիքի և վաղ տարիների մասին տեղեկությունների hիմնական աղբյուրը «Ինքնակենսագրական հատված»-ն է, որը Սվիֆթը գրել է 1731 թվականին և ընդգրկում է մինչև 1700 թվականի իրադարձությունները։ Այնտեղ ասվում է, որ քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Սվիֆթի պապի ընտանիքը տեղափոխվել է Քենթերբերիից Իռլանդիա։

Սվիֆթը ծնվել է իռլանդական Դուբլին քաղաքում ոչ հարուստ, բողոքական ընտանիքում։ Նրա հայրը (կրկին Ջոնաթան Սվիֆթ անունով, 1640-1667) եղել է ցածրակարգ դատարանական աստիճանավոր[11], մահացել է, երբ որդին դեռ չէր ծնվել՝ թողնելով ընտանիքին (կնոջը, դստերը և որդուն) թշվառ իրավիճակում։ Այդ պատճառով տղայի դաստիարակությամբ զբաղվել է հորեղբայր Գոդվինը, իսկ մոր հետ Ջոնաթանը գրեթե չէր հանդիպում։ Դպրոցից հետո նա ընդունվել է Դուբլինի համալսարանի Թրինիթի քոլեջը (1682), որն ավարտել է 1686 թվականին։ Ուսման արդյունքում Սվիֆթը ստացել է բակալավրի աստիճան և ցմահ թերահավատ վերաբերմունք ուներ գիտության նկատմամբ։

Վիլյամ Թեմփլ

Քաղաքացիական պատերազմի հետ կապված, որը սկսվել էր Իռլանդիայում Ջեյմս II թագավորի գահընկումից հետո (1688), Սվիֆթը մեկնում է Անգլիա, որտեղ մնում է 2 տարի։ Անգլիայում նա ծառայում է որպես քաղտուղար իր մոր ծանոթի (այլ տվյալներով՝ հեռու ազգակցի) որդու՝ Ուիլյամ Թեմփլի մոտ, ով ունևոր պաշտոնաթող դիվանագետ էր։ Թեմփլ Սվիֆթ անվամբ առաջին անգամ հանդիպում է Էսթեր Ջոնսոնին (1681-1728, ով սպասուհու դուստր էր և վաղ էր կորցրել հորը։ Էսթերը այդ ժամանակ ընդամենը 8 տարեկան էր։ Սվիֆթը դարձավ նրա ընկերը և ուսուցիչը։

1690 թվականին Սվիֆթը վերադառնում է Իռլանդիա, թեև ավելի ուշ հաճախակի այցելում էր Թեմփլին։ Պաշտոն գտնելու համար Թեմփլը նրան բնութագիր-հանձնարարական տվեց, որում նշված էր լատիներենի և հունարենի լավ իմացություն, ծանոթություն ֆրանսերենի հետ, գերազանց գրականագիտական ընդունակություններ։ Թեմփլը, ինքնին լինելով հայտնի էսսեագետ, կարողացավ գնահատել իր քարտուղարի արտասովոր գրական տաղանդը, տրամադրեց նրան իր ողջ գրադարանը և ընկերական օգնությունը կենցաղային հարցերում, փոխարենը Սվիֆթը Թեմփլին օգնում էր նրա մեծածավալ հուշագրությունների պատրաստման գործում։ Հենց այդ տարիներին է Սվիֆթը սկսում իր գրական ստեղծագործությունները, սկզբում որպես պոետ։ Ազդեցիկ Թեմփլին այցելում էին բազմաթիվ անվանի հյուրեր, ներառյալ թագավոր Վիլհելմը, և նրանց զրույցների դիտումը տվեց անգնահատելի նյութ ապագա երգիծաբանին։

1692 թվականին Սվիֆթը ստանում է մագիստրոսի կոչում Օքսֆորդի համալսարանում, իսկ 1694 թվականին ստանում է հոգևոր աստիճան անգլիական եկեղեցում։ Նա կարգվել էր քահանա իռլանդական Կիլրութ ավանում (անգլ.՝ Kilroot)։ Սակայն շուտով Սվիֆթը, սեփական խոսքերի համաձայն[12], «հոգնած իր մի քանի ամսվա պարտականություններից», վերադառնում է ծառայության Թեմփլի մոտ։ 1696-1699 թվականներին գրում է երգիծական վեպ-առակները՝ «Տակառի հեքիաթը» և «Գրքերի ճակատամարտը» (հրապարակված 1704 թվականին), ինչպես նաև մի քանի պոեմ։ 1699 թվականի հունվարին մահանում է հովանավորը՝ Ուիլյամ Թեմփլը։ Թեմփլը Սվիֆթի այն եզակի ծանոթներից էր, ում մասին Սվիֆթը գրել է միայն բարի խոսքեր։ Սվիֆթը զբաղվում է նոր պաշտոնի փնտրտուքով, դիմում է լոնդոնյան ազնվականներին։ Երկար ժամանակ այդ փնտրտուքները հաջողություն չեն ունենում, բայց դրա փոխարեն Սվիֆթը մոտիկից ծանոթանում է ազնվական բարքերին։ Վերջապես, 1700 թվականին, նա նշանակվում է ծառայող (հոգևորական) Դուբլինի Սբ. Պատրիկի մայր տաճարում։ Այդ շրջանում նա հրապարակում է մի քանի անանուն պամֆլետներ։ Ժամանակակիցները միանգամից նկատում են Սվիֆթի երգիծական ոճի առանձնահատկությունները՝ պայծառությունը, անհաշտությունը, ուղիղ իմաստով բարոյախոսության բացակայությունը։ Հեղինակը քամահրանքով ներկայացնում է իրադարձությունները՝ թողնելով եզրակացությունը ընթերցողի հայեցողությանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Муравьёв В. С. Свифт Джонатан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 83–84.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 International Music Score Library Project — 2006.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 http://web.archive.org/web/20170324033539/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/jonathan-swift
  5. 5,0 5,1 The Peerage
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 NooSFere
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 filmportal.de
  8. 8,0 8,1 8,2 https://www.nytimes.com/books/first/g/glendinning-swift.html
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  10. 10,0 10,1 10,2 SNAC — 2010.
  11. Свифт, 2003, էջ 5
  12. Муравьёв, 1968, էջ 10

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]