Պապություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Church of Saint Clement, the Pope of Rome 2009.jpg
Cross of the pope.svg
Fresco with CoA of Pope Pius VII.jpg
Հռոմի Պապ
Հռոմի Պապ

Պապություն, կաթոլիկական եկեղեցու բարձրագույն ղեկավարության հիմնարկ, կրոնապետական կենտրոն, որը ղեկավարում է Հռոմի պապը։ Հռոմի կայսրությունում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց (325 թվականին) հետո աճել է Հռոմի եկեղեցու դերը։ 4-րդ-5-րդ դարերը մի շարք քաղաքական իրադարձություններից (մայրաքաղաքի տեղափոխումը Կոստանդնուպոլիս 330 թվականին, կայսրության բաժանումը 395 թվականին, Արևմտյան Հռոմեական կայսրության վերջին կայսեր տապալումը 476 թվականին) հետո Պապությունը դառնում է իշխանության միակ ներկայացուցիչը Հռոմում, ձգտելով հանդես գալ որպես համաեվրոպական միասնության կրողը (տես Կաթողիկոսությունը)։ 756 թվականին պապական մարզի ստեղծումով սկիզբ է դրվել պապի աշխարհիկ իշխանությանը։ Հետագայում Պապությունը ենթարկվել է ֆրանսիական թագավորությանը, այնուհետև՝ Հռոմեական սրբազան կայսրությանը։ 11-րդ դարում Պապություն ընդարձակել և ամրապընդել է իր իրավունքները, ձեռնարկել խաչակրաց արշավանքներ, ստեղծել բազմաթիվ միաբանություններ, ասպետական օրդեններ, ինկվիզիցիա, վաճառել ինդուչգենցիաներ։ Պապությյանը լուրջ հարված է հասցրել ֆրանսիական թագավոր Ֆիլիպ IV Գեղեցիկը, որը պապի աթոռանիստը Հռոմից տեղափոխել է Ավինյոն (1309-1377)։ Պապության ազդեցությունը թուլացել է հատկապես Ռեֆորմացիայի հետևանքով, երբ եվրոպական բազմաթիվ երկրներ անջատվել են Հռոմի եկեղեցուց։

Պապությունը պայքարել է նոր ձևավորվող բուրժուազիայի և նրա գաղափարախոսության՝ բողոքականության դեմ։ Հետագայում Պապությունը հարմարվել է կապիտալիզմին, սոցիալիզմի ստեղծումից հետո ծավալել հակախորհրդային և հակակոմունիստական գործունեություն, ԽՍՀՄ-ի դեմ «խաչակրաց արշավանքների» կոչ արել։ Սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի ստեղծումը, ազգային-ազատագրական շարժման վերելքը, խաղաղության կողմնակիցների շարքերի ստվարացումը, քրիստոնեական եկեղեցիներում դիտվող ճգնաժամային երևույթները յանը ստիպել են 1960-ական թվականներին սկսած վարել հարմարվողական քաղաքականություն։

Ցանկ Հռոմի պապերի և հակապապերի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Փելիքս երկրորդ-ին հակապապ ճանաչելուց հետո փոխվել է Փելիքս երրորդ-ի և Փելիքս չորրորդ-ի հաջորդական համարը։
  2. Փաստորեն Ստեփանոս երրորդ, որովհետև նրան նախորդող Ստեփանոս երկրորդը գահակալել է 3 օր և այդ պատճառով պաշտոնական ցանկում չի նշվում։
  3. Այլ աղբյուրներում Լևոն ութերորդը ճանաչվում է պապ, իսկ Բենեդիկտոս հինգերորդը հակապապ։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 134 CC-BY-SA-icon-80x15.png