Պալմա դե Մալյորկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Պալմա դե Մալյորկա
կատ.՝ Palma[1][2][3]
Դրոշ Զինանշան
Flag of Mallorca.svg Escudo de Palma de Mallorca.svg

18-11-30-Palma de Mallorca-RalfR2-100 0316.jpg
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
Մակերես208 630 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ13±1 մետր
Բնակչություն422 587 մարդ (2020)[4]
Ժամային գոտիUTC+1
Հեռախոսային կոդ971
Փոստային ինդեքսներ07000–07099
Ավտոմոբիլային կոդIB
Պաշտոնական կայքpalma.cat
##Պալմա դե Մալյորկա (Իսպանիա)
Red pog.png

Պալմա դե Մալյորկա (իսպ.՝ Palma de Mallorca, կատ.՝ Palma), Բալեարյան կղզիների գլխավոր քաղաքը ու նավահանգիստը։ Տեղակայված է Մալյորկա կղզու Արմավենիների ծովախորշի մոտ, 20 կմ լայնությամբ և 25 կմ երկարությամբ՝ խոշորագույն զբոսաշրջային կենտրոն։ Բնակչությունը 407 648 (2012), 407 035 ծայրամասերով։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի հիմնադրումը կախված է հռոմեական կայսրության կողմից Բալեարյան կղզիների գրավման հետ։ Մ․ թ․ ա․ 123 թվականին Կվինտ Ցեցիլի Մետելը, որը հետագայում ստացավ Բալեարյացի անվանումը, կղզու բնակիչներին մեղադրեց ծովահեններին աջակցելու մեջ և գրավեց արշիպելագը։ Հենց նա էլ ստեղծեց Պալման։ Քաղաքը ի սկզբանե եղել է նավահանգիստ և ադմինիստրատիվ ձևաչափով մտնում էր Տարակոնյան Իսպանիայի նահանգի կազմի մեջ։

902 թվականից քաղաքը գտնվում էր արաբների տիրապետության տակ։ 1229 թ․ դեկտեմբերի 31-ին քաղաքը գրավվել էր արաբ թագավոր Խայմե Նվաճողի զորքերի կողմից։ 1231 թվականից մինչև 1349 թվականը Պալման Արագոնայի հետ միասին մտնում էր Մալյորկայի թագավորության մեջ (մայրաքաղաքը տեղակայված է Պերպինյան ցամաքում)։

XVI դարում Պալման ոչ մեկ անգամ ենթարկվել է Միջերկրական ծովի ծովահենների կողմից հարձակման, որը բացասական է անդրադարձել նախկինում արագ ծաղկող առևտրին։ Նոր վերելք դիտվեց XVIII դարում, երբ հանվեց ամերիկյան գաղութների հետ առևտրային սահմանափակումները։ 1833 թվականին Պալման դարձավ Բալեարյան կղզիների նահանգի կենտրոնը։ 1996 թվականին անցկացվել է կիսամարաթոնի աշխարհի 1996-ի առաջնությունը։

Aquote1.png

Այժմ ես Պալմայում եմ պալմաների, եղենափայտերի, ալոեների, նարինջի և կիտրոնի ծառերի, թզենիների և նռենիների մեջ։ Երկինքը փիրուզ, ծովը կապույտ, իսկ լեռները զմրուխտյա։ Օ՞դը... Օդը այդնես կապույտ է, ինչպես երկինքը, և արևը շողում է ողջ օրը, և մարդիկ ման են գալիս ամառային հագուստով, որովհետև տաք է։ Մեկ բառով կյանքն այստեղ հիանալի է։ Ֆրեդրիկ Շոպեն

Aquote2.png

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պալմա դե Մալյորկա, նավահանգիստ (1981-2010) (_Majorca&params=39_33_N_2_37_E_region:ES_type:city Satellite view)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 22.4
(72.3)
24.4
(75.9)
26.6
(79.9)
28.0
(82.4)
32.0
(89.6)
36.5
(97.7)
38.0
(100.4)
37.6
(99.7)
35.5
(95.9)
31.2
(88.2)
27.6
(81.7)
23.0
(73.4)
38.0
(100.4)
Միջին բարձր °C (°F) 15.4
(59.7)
15.5
(59.9)
17.2
(63)
19.2
(66.6)
22.5
(72.5)
26.5
(79.7)
29.4
(84.9)
29.8
(85.6)
27.1
(80.8)
23.7
(74.7)
19.3
(66.7)
16.5
(61.7)
21.8
(71.2)
Միջին օրական °C (°F) 11.9
(53.4)
11.9
(53.4)
13.4
(56.1)
15.5
(59.9)
18.8
(65.8)
22.7
(72.9)
25.7
(78.3)
26.2
(79.2)
23.5
(74.3)
20.2
(68.4)
15.8
(60.4)
13.1
(55.6)
18.2
(64.8)
Միջին ցածր °C (°F) 8.3
(46.9)
8.4
(47.1)
9.6
(49.3)
11.7
(53.1)
15.1
(59.2)
18.9
(66)
21.9
(71.4)
22.5
(72.5)
19.9
(67.8)
16.6
(61.9)
12.3
(54.1)
9.7
(49.5)
14.6
(58.3)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) 0.0
(32)
−0.1
(31.8)
1.6
(34.9)
4.4
(39.9)
8.0
(46.4)
11.0
(51.8)
15.8
(60.4)
15.8
(60.4)
10.0
(50)
8.4
(47.1)
3.8
(38.8)
2.5
(36.5)
−0.1
(31.8)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 43
(1.69)
37
(1.46)
28
(1.1)
39
(1.54)
36
(1.42)
11
(0.43)
6
(0.24)
22
(0.87)
52
(2.05)
69
(2.72)
59
(2.32)
48
(1.89)
449
(17.68)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1 mm) 6 6 5 5 4 2 1 2 5 7 6 7 53
Միջին ամսական արևային ժամ 167 170 205 237 284 315 346 316 227 205 161 151 2779
աղբյուր: Agencia Estatal de Meteorología[5]

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1960-ական թվականների տուրիստական ալիքը Մալյորկան դարձրեց միջերկրածովյան տուրիզմի զարգացած կենտրոններից մեկը։ Իսպանական թագավորական ընտանիքի անդամները իրենց արձակուրդներն անցկացնում են Պալմայից ոչ հեռու գտնվող, Մարիվենտյան պալատում։

Գոթական մայր տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1231 թվականին Խայմե II թագավորի օրոք, արաբական մզկիթի տեղում։ Օծվել է 1601 թվականին։ Իր բազմաթիվ մեծ պատուհանների շնորհիվ Պալմայի տաճարը համարվում է միջերկրածովյան գոթական տաճարներից ամենալուսավորը։

Պալմայի մայր տաճարի տեսքը

Պալմայի տաճարը շրջապատող տարածքի վայրում նախկինում եղել է արաբական քաղաք, որը մուսուլմանական աշխարհում հայտնի է Մեդինա Մայուրկա անվանմամբ։ Նրա կառույցներից մնացել են միայն, Ալմուդենա փողոցի կամարը և Սերրայի փողոցի արաբական բաղնիքը։ Տաճարից ոչ հեռու տեղակայված են հին եկեղեցիներ և հարուստ տներ, որոնք պատկանում էին ազնվականներին և վաճառականներին։

Սբ․ Ֆրանցիսկոսի գոթական եկեղեցին կառուցվել է XIV դարում, չնայած որ նրա ճակատը կառուցվել էր XVIII դարի վերջերում։ Նրա ութանկյուն մատուռներից մեկում՝ բարոկկո և ռենեսանսի ոճի զարդարանքներով, XV դարից պահպանում է Ռայմունդ Լուլիայի սարկոֆագը։

Ալմուդենայի (Almudaina) թագավորական պալատը կառուցվել է XIII դարում, մինչ այդ նույն վայրում գտնվող արաբական ալկասարա ամրոցի հիմքի վրա։ Խայմե II թագավորն այն դարձրեց իր թագավորական պալատը։

Պալմայի նախկին ծաղկման խորհրդանիշն է, Սա Լոդժա (Sa Llotja) անվամբ հայտնի կառույցը, որը ծառայում էր առևտրականների համար որպես բիրժա։ Այն կարծես թե հակադարձում է հզոր տաճարին իր չորս ութանկյուն աշտարակներով և պատուհաններով պատշգամբներով։ Սա Լոդժան այժմ համարվում է ցուցադրական կենտրոն։

Սա Լոդժաի մոտ տեղաբաշխված է ծովային դեսպանատունը (Consolat de Mar), որը կառուցվել է XVII դարում, ռենեսանսի ոճի տպավորչ նկարների պատկերասրահում։ Հիմա այստեղ գտնվում է ինքնավար շրջանի ղեկավարության նստավայրը, ի սկզբանե այստեղ էր գտնվում ծովային առևտրի Արբրիտաժը։ Շենքի ճակատը զարդարված է վերածննդի ժամանակաշրջանի կամարներով։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բելվար ամրոցը քաղաքից հյուսիս գտնվող բլուրի վրա
Պալմայի ծովախորշում մայրամուտ

Բամբակյա արտադրությունները և գորգագործական գործարանները, բամբակյա կտորների արտադրությունը, թուղթը, մոմերը, կաշվային արտադրությունները, կահույքը, երաժշտական գործիքները, բնական մարգարիտները։ Ալյուրի և ձեթի արտադրությունները։ Նավահանգիստը պաշտպանված է ծովապատնեշով՝ 385 մետր երկարությամբ, որը ունի փարոս հասանելի մեծ նավերի համար։

Ինստիտուտ (1836 թվականին համալսարանից ձևափոխված, որը հիմնադրվել է 1503 թվականին), ուսուցիչների սեմինար, ծովագնացության դպրոց, արվեստի ակադեմիա, երաժշտական ուսումնարան, երկու հասարակական գրադարան, թատրոն։ Ծայրամասում է Բելվեր գեղեցիկ ամրոցը (XIII դար) և ավստրիացի էրցհերցոգ Լյուդվիգ Սալվատորի Միրամար վիլլան։

Խմելու ջրի խիստ սակավությունը, այն բերելու և ընդերքից հանելու անհրաժեշտությունը մեծ խոչընդոտ են հանդիսանում քաղաքի և ամբողջ կղզու զարգացման համար։

Եվրոպայի խոշորագույն օդանավակայաններից մեկը։ 2007 թվականին բացվել է մետրոպոլիտեն։

Քաղաքային տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պալմա դե Մալյորկայում գործում է ավտոբուսային երթուղիների համակարգ և մետրոպոլիտեն։ Նախատեսվում է տրամվայների գծի շինարարություն։ 2012 թվականի հունվարի դրությամբ առկա է 31 ավտոբուսային երթուղիներ։

Մետրոպոլիտենի բացումը տեղի է ունեցել նախատեսված ժամանակում՝ 2007 թվականի ապրիլի 25-ին։ Այն ունի մեկ գիծ 9, 2 կմ երկարությամբ և 9 կայարանով, որը միացնում է քաղաքի կենտրոնը («Պլասա դե Էսպանիա» կայարան) Բալեարյան կղզիների համալսարանին («Ունիվերսիտադ դե լես Իլես Բալերաս» կայարան)։ Մետրոն շահագործվում է Մալյորկայի պետական երկաթգծերի կողմից (Servicios Ferroviarios de Mallorca)։

Պալմա դե Մալյորկա

Եղբայր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի մարդիկ և բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Բնակչություն
2001 346 720 մարդ [6]
2002 358 462 մարդ [7]
2003 367 277 մարդ [8]
2004 368 974 մարդ [9]
2005 375 773 մարդ [10]
Տարի Բնակչություն
2006 375 048 մարդ [11]
2007 383 107 մարդ [12]
2008 396 570 մարդ [13]
2009 401 270 մարդ [14]
2010 404 681 մարդ [15]
Տարի Բնակչություն
2011 405 318 մարդ [16]
2012 407 648 մարդ [17]
2013 398 162 մարդ [18]
2014 399 093 մարդ [19]
2015 400 578 մարդ [20]
Տարի Բնակչություն
2016 402 949 մարդ [21]
2017 434 516 մարդ [22]
2018 409 661 մարդ [23][24]
2019 416 065 մարդ [25]
2020 422 587 մարդ [4]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.parlamentib.es/webdocs/NoticiaPIB.aspx?id=2087
  2. Relación de Municipios y sus Códigos por ProvinciasNational Statistics Institute, 2019.
  3. Modificaciones en los municipios producidas desde el 01-01-2017 al 01-01-2018National Statistics Institute.
  4. 4,0 4,1 National Statistics Institute https://www.ine.es/dynt3/inebase/index.htm?padre=525 — 2020.
  5. «Guía resumida del clima en España (1981-2010)» 
  6. Instituto Nacional de Estadística III // список жителей муниципальных округов Испании 2001 года (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — Iss. 5. — P. 642. — ISSN 0212-033X
  7. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2002 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — Iss. 311. — P. 45846. — ISSN 0212-033X
  8. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2003 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2003. — Iss. 304. — P. 45352. — ISSN 0212-033X
  9. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2004 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2004. — Iss. 314. — P. 42356. — ISSN 0212-033X
  10. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2005 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2005. — Iss. 287. — P. 39422. — ISSN 0212-033X
  11. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2006 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2006. — Iss. 312. — P. 46628. — ISSN 0212-033X
  12. III // Real Decreto 1683/2007, de 14 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del padrón municipal referidas al 1 de enero de 2007 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2007. — Iss. 311. — P. 53566. — ISSN 0212-033X
  13. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2008 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2008. — Iss. 312. — P. 52072. — ISSN 0212-033X
  14. Instituto Nacional de Estadística Муниципальный реестр Испании 2009 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2009. — Iss. 309. — P. 109453. — ISSN 0212-033X
  15. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2010 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2010. — Iss. 311. — P. 106195. — ISSN 0212-033X
  16. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2011 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2011. — Iss. 303. — P. 138416. — ISSN 0212-033X
  17. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2012 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2012. — Iss. 313. — ISSN 0212-033X
  18. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2013 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2013. — Iss. 311. — ISSN 0212-033X
  19. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1007/2014, de 5 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2014 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2014. — Iss. 308. — ISSN 0212-033X
  20. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1079/2015, de 27 de noviembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2015 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2015. — Iss. 301. — ISSN 0212-033X
  21. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 636/2016, de 2 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2016 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2016. — Iss. 304. — ISSN 0212-033X
  22. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1039/2017, de 15 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2017 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2017. — Iss. 316. — ISSN 0212-033X
  23. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1458/2018, de 14 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2018 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2018. — Iss. 314. — P. 130903. — ISSN 0212-033X
  24. Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de eneroNational Statistics Institute.
  25. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 743/2019, de 20 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2019 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2019. — Iss. 311. — P. 141278. — ISSN 0212-033X