Ուլե Բուլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ուլե Բուլ
նորվ.՝ Ole Borneman Bull
Ole Bull cabinet card portrait.jpg
Ծնվել է փետրվարի 5, 1810({{padleft:1810|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Բերգեն, Նորվեգիա
Մահացել է օգոստոսի 17, 1880({{padleft:1880|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2][3] (70 տարեկանում)
Մահվան վայր Բերգեն, Նորվեգիա
Քաղաքացիություն Նորվեգիա
Ստեղծագործություն(ներ) Q2236131?
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր և դասական երաժիշտ
Ole Bull Վիքիպահեստում

Ուլե Բուլ (նորվ.՝ Ole Borneman Bull, փետրվարի 5, 1810({{padleft:1810|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3], Բերգեն, Հորդալան, Վեստլանն, Նորվեգիա, Դանիա-Նորվեգական ունիա[4] - օգոստոսի 17, 1880({{padleft:1880|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[1][2][3], Բերգեն, Հորդալան, Վեստլանն, Նորվեգիա, Շվեդ-նորվեգական միություն), նորվեգացի ջութակահար և կոմպոզիտոր:[5]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոր ցանկությանը հակառակ, ով որդուն ցանկանում էր տեսնել եկեղեցում, Բուլին ձգում էր երաժշտությունը դեռ փոքրուց: Արդեն 4-5 տարեկան հասակում ինքնուրույն նվագում էր իր մոր երգած երգի նոտաները ջութակով: 9 տարեկանում նա ջութակով նվագեց Բերգենյան թատրոնի նվագախմբի կազմում և հանդես եկավ թատրոնի սալիստի հետ: Նվագախմբի ղեկավարն էր Լունդհոլմ Մատիասը:[5][6]

18 տարեկանում համալսարան ընդունվելու համար Բուլը մեկնեց Օսլո, սակայան չընդունվեց; Այնուհետև որոշ ժամանակ նա ապրել է Գերմանիայում, ուսումնասիրել իրավագիտություն: 1831թ.-ին մեկնեց Փարիզ, որտեղ էլ սկսեց համերգներ տալ ու շատ արագ դառնալ հայտնի: 1830-1840-ական թվականներին նա համերգներով հանդես եկավ Եվրոպայում: 1836-1837 թվականներին Անգլիայում և Իռլանդիայում ունեցավ 274 համերգ: 1840թ.-ին Ֆերենց Լիստի հետ նվագեց Բեթհովենի երաժշտություններից: Բուլի կարյերան կտրուկ վերելք արձանագրեց այն բանից հետո, երբ Ռոբերտ Շումանը նրան դասեց Նիկոլո Պագանինիի հետ նույն շարքում:[5]

Բուլը նորվեգական ազգային ինքնորոշման կողմնակից էր և ցանկանում էր Նորվեգիան տեսնել Շվեդիայից առանձնացած՝ որպես անկախ պետություն: Նա նաև ցանկանում էր Նորվեգիայի մշակույթը առանձնացնել Դանիայից: 1850 թվականից նա կանգնած է Բերգենի ազգային թատրոնի ակունքներում, որտեղ ներկայացումները կատարվում էին նորվեգերենով: Բուլի ազգային զգացմունքները անդրադարձել են նաև նրա ստեղծագործություններում:[5]

Բուլը 1839թ.-ին

Բուլը բացառիկ հեղինակություն էր վայելում ԱՄՆ-ում, որտեղ 1843 թվականին կայացավ իր առաջին շրջագայությունը: 1853թ.-ին Բուլը փորձեց ԱՄՆ-ում ստեղծել համայնք, որի իրևագործման համար Փենսիլվանիայում գնեց մոտ 13000 հա հողատարածք: Գնված հողատարածքում նա հիմնեց 4 բնակավայր: Փորձը հաջողություն չունեցավ, քանի որ հողը և կլիման բարենպաստ չէին: Նա վերադարձավ իր երաժշտական գործունեությանը: Հենրիկ Իբսենը իր ստեղծագործություններից մեկում ծաղրանքով անդրադառցել է Բուլի սոցիակալան զգացմունքներին՝ ասելով, որ նա ցանկանում է ստեղծել Գուանտանամո անունով իր սեփական պետությունը: Ներկայումս Բուլի հողակտորի տեղում գործում է Փենսիլվանիայի ազգային պարկը: 2002թ.-ին նորվեգացիների ֆինանսական միջոցներով պարկում կանգնեցվեց Բուլի հիշատակին նվիրված հուշարձան: Նրա կիսատ կառուցած ամրոցը ներկայումս հանդիսանում է զբոսաշրջային տեսարժան վայր:[5][7]

Բուլի կյանքի հատուկ էջերից է համարվում այն, որ նա մեծ դեր է խաղացել նորվեգացի նշանավոր երգահան Էդվարդ Գրիգի կյանքում: 1858թ.-ին նա համոզել է 15-ամյա Գրիգի ծնողներին ուղարկել պատանուն երաժշտական կրթության Լայպցիգի համալսարան:[5] 

Ուլե Բուլը մահացել է Լյուսեյում գտնվող իր տանը (Բերգենից ոչ հեռու) 1880թ.-ի օգոստոսի 17-ին: Բյուլի թաղումը վերածվեց ազգային հոգու և երախտագիտության դրսևորման: Նրա դաղաղը տեղափոխող նավին ուղեկցում էին 17 լաստանավ և մի քանի հարյուր նավակ:[5]

Ուլե Բուլը ունեցել է եղբայր՝ Կնուդ Բուլ, եղել է գեղանկարիչ և դրամակեղծարար:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 Булль Уле // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Булль // Большой Кавказ — Великий канал. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2006. — С. 337. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 4). — ISBN 5-85270-333-8.
  6. "Biography of Ole Bull(Pennsylvania Historical & Museum Commission)". Portal.state.pa.us. Retrieved 2013-04-07.
  7. "A Bull's Life — Ole Bull 200-års jubileum". Olebull2010.no. Retrieved 2013-04-07.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]