Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով
Charles Auguste de Sainte-Beuve
Sainte-Beuve.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 23, 1804(1804-12-23)[1][2]
Բոլուն սյուր Մեր
Մահացել էհոկտեմբերի 13, 1869(1869-10-13)[1][2] (64 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա
ԳերեզմանՄոնպարնաս գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Ազգությունֆրանսիացիներ
Մասնագիտությունգրող, ասացվածքների հեղինակ, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, պրոֆեսոր, գրական քննադատ և պատմաբան
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[3]
Պաշտոն(ներ)Երկրորդ Կայսրության սենատոր
ԱնդամակցությունՖրանսիական ակադեմիա
Ալմա մատերՇարլեմաժ լիցե
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1]
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Concours général
Charles Augustin Sainte-Beuve Վիքիպահեստում

Շառլ Օգյուստեն դը Սենտ-Բյով (ֆրանսերեն՝ Charles Auguste de Sainte-Beuve, 1804, դեկտեմբերի 23 - 1869, հոկտեմբերի 13), ֆրանսիացի քննադատ և բանաստեղծ։

Հայտնի է նրա «Գրական-քննադատական դիմանկարները» (1836-1839), որտեղ ներկայացրել է բազմաթիվ բանաստեղծների, արվեստագետների, ձգտել է հարություն տալ նրանց ապրած ժամանակաշրջանին, վերականգնել նրանց անձնական գծերը, բնավորությունը, հակումները և այլն[4]։

Սենտ Բյովի քննադատական մեթոդը հիմնված էր իր այն հիմնադրույթի վրա, որ գրողի ստեղծագործությունը նրա կյանքի արտացոլանքն է միշտ, ուրեմն և կարող է մեկնաբանվել նրա կենսագրության միջոցով; Ըստ Սենտ Բյովի՝ գրաքննադատը, գրականագետր որևէ գրական ստեղծագործություն վերլուծելիս իրենց առջև պետք է խնդիր դնեն՝ որոնել ու գտնել գրողի նպատակադրումը (intentionalism) և նրա անձնական հատկանիշները (կենսագրությունը): Քննադատական այս մեթոդը խիստ քննադատության է ենթարկվել ու մերժվել բազմաթիվ հեղինակությունների կողմից: Առաջիններից մեկը ֆրանսիացի անվանի գրող Մարսել Պրուստն էր, որ իր Contre Sainte-Beuve («Ընդդեմ Սենտ Բյովի») էսսեում ընդվզել է այդ մեթոդի դեմ (հետագայում գրողը այդ թեմային անդրադարձել է նաև իր գլուխգործոցը համարվող «Ի խույզ կորուսյալ ժամանակի» վեպում):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շառլ Օգյուստենը ծնվել է 1804 թվականին, Փարիզի մերձակայքում՝ Բուլոնում: Վաղ հասակում զրկվել է հորից և մնացել միայն մոր խնամքին: Բուլոնում դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Փարիզում՝ Collège Charlemagne-ում, որտեղ բժշկագիտություն է ուսումնասիրել: Սովորելուն զուգընթաց՝ Շառլը, դեռ ընդամենը քսանամյա պատանի, աշխատակցել է Globe թերթին: 1827 թվականին այդ թերթում գրախոսություն է հրատարակել Վիկտոր Հյուգոյի նոր լույս ընծայած Odes et Ballades ժողովածուի մասին, և նրանք մտերմացել են: Հյուգոյի միջոցով Սենտ Բյովը սերտ հարաբերություններ է հաստատել ռոմանտիկ բանաստեղծ Շառլ Նոդիեի նախաձեռնած «Cénacle» գրական խմբակի անդամների հետ, հաճախել «Արսենալ»-ի գրադարանում նրանց պարբերական հավաքույթներին, որոնք նվիրված էին իր դարն ապրած կլասիցիզմի ջախջախման և զարթոնք ապրող ռոմանտիզմի տեսական ու գործնական հիմքերի ստեղծման բազմազան ու բազմաբնույթ հարցերին: Փորձել է սիրային կապի մեջ մտնել Հյուգոյի կնոջ՝ Ադել Ֆուշեի հետ[5]., ինչի պատճառով ընկերների հարաբերությունները, մեղմ ասած՝ սառնացել են: Ճակատագրի հեգնանքով, երբ Սենտ Բյովն ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1845 թ.), ընդունելության առթիվ նրա ճառը նվիրված է եղել Վիկտոր Հյուգոյի ստեղծագործությանը:

Սենտ Բյովը մի շարք փորձեր է կատարել համբավի հասնելու որպես վիպասան, սակայն՝ ապարդյուն: Հրատարակել է նաև բանաստեղծական մի քանի ժողովածու և դարձյալ առանց լուրջ հաջողության: Չհուսահատվելով՝ իր ուժերը փորձել է գրաքննադատության և գրականագիտության ասպարեզում: 1848 թ. եվրոպական հեղափոխությունների ժամանակաշրջանում բելգիական Լիեժ քաղաքում հանդես է եկել «Շատոբրիանն ու նրա շրջանակը» թեմայով դասախոսությունների շարքով: Հաջորդ տարի վերադարձել է Փարիզ, Le Constitutionnel թերթում գրականագիտական ու քննադատական հոդվածների շարքեր լույս ընծայել Causeries du lundiԵրկուշաբթի օրվա զրույցներ») խորագրի ներքո[6]: Երբ Լուի Նապոլեոնը դարձել է կայսր, Սենտ Բյովին դարձրել է լատինական պոեզիայի պրոֆեսոր Collège de France-ում, սակայն միապետականության դեմ տրամադրված ուսանողները սուլել են նրան ու հարկադրել, որ հրաժարվի[7]: Սենտ Բյովը շարունակել է աշխատակցել թերթերին, մասնավորապես՝ Revue contemporaine -ին: Նրա հրատարակած ուսումնասիրություններից ամենանշանակալիցը Port-Royal -ն է (1837 - 1859), որը համարվում է նրա գլուխգործոցը: Հեղինակն այդտեղ ներկայացնում է յանսենիզմի օրրան համարվող, մերձփարիզյան Port-Royal -des-Champs աբբայության պատմությունը՝ սկզբից մինչև վերացումը: Սենտ Բյովի այդ աշխատությունը կարևոր դեր է խաղացել կրոնի ու դավանանքի պատմությունը նորովի ներկայացնելու, պատմության փիլիսոփայության և գեղագիտության պատմության բազում խնդրահարույց հարցեր նոր մոտեցումներով մատուցելու գործում[8]:

Ի տարբերություն Վիկտոր Հյուգոյի՝ նա համաձայնել է 1852 թ. համագործակցել Ֆրանսիական երկրորդ կայսրության հետ: 1865 թվականից մինչև իր մահը՝ 1869 թվականը եղել է սենատի անդամ: Այստեղ նա բարձրացրել է մտքի և խոսքի ազատության հետ կապված հարցեր[9]:

Որոշ ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Սենտ Բյովն իր գրաքննադատական աշխատություններում շատ դեպքերում առաջնորդվել է անձնական շահագրգռություններով, գովերգել այնպիսի գրողների ու բանաստեղծների, որոնք այսօր մոռացության են մատնված, և, ընդհակառակը, սուր քննադատության ենթարկել հետագայում դասականի համբավ ձեռք բերած Շառլ Բոդլերին, Ստենդալին, Բալզակին...

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Tableau Historique et Critique de la Poésie Française et du Théâtre Français au XVIe Siècle (2 vols., 1828).
  • Port-Royal (5 vols., 1840–1859).
  • Portraits Littéraires (3 vols., 1844; 1876–78).
  • Portraits Contemporains (5 vols., 1846; 1869–71).
  • Portraits de Femmes (1844; 1870).
Սենտ Բյովի շիրիմը Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասի գերեզմանատանը
  • Causeries du Lundi (16 vols., 1851–1881).
  • Nouveaux Lundis (3 vols., 1863–1870).
  • Premiers Lundis (3 vols., 1874–75).
  • Étude sur Virgile (1857).
  • Chateaubriand et son Groupe Littéraire (2 vols., 1860).
  • Le Général Jomini (1869).
  • Madame Desbordes-Valmore (1870).
  • M. de Talleyrand (1870).
  • P.-J. Proudhon (1872).
  • Chroniques Parisiennes (1843–1845 & 1876).
  • Les Cahiers de Sainte-Beuve (1876).
  • Mes Poisons (1926).

Գեղարվեստական արձակ

  • Volupté (1834).
  • Madame de Pontivy (1839).
  • Christel (1839).
  • La Pendule (1880).

Բանաստեղծական ժողովածուներ

  • Vie, Poésies et Pensées de Joseph Delorme (1829).
  • Les Consolations (1830).
  • Pensées d'août (1837).
  • Livre d'Amour (1843).
  • Poésies Complètes (1863).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  4. Ռընե Ուելլեք, Օսթին Ուորրեն (2008)։ Գրականության տեսություն։ Երևան: Սարգիս Խաչենց։ էջ էջ 470-471 
  5. Sainte-Beuve est mis en scène dans une comédie de Michel Lengliney, État Critique, montée à Paris en 2005. La pièce met l'accent sur ses rapports avec Madame Hugo. Voir Présentation d'État critique, Trait d'union, octobre-décembre 2006
  6. Anne Martin Fugier, « Le Salon selon Sainte-Beuve », Cahiers du Centre de recherche historique, 28, avril 2002
  7. Maurice Allem, La vie quotidienne sous le second Empire, Hachette, 1948, 287 pages, et Hubert Juin, Victor Hugo, Flammarion, 1984, 24 pages, 2080647121.
  8. Molino, Jean, Port-Royal et la méthode de Sainte-Beuve, in Pour ou contre Sainte-Beuve : le Port-Royal, Actes du colloque de Lausanne, septembre 1992.
  9. Charles-Augustin Saint-Beuve sur le site du Sénat.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]