Մերի Կեսսետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Մերի Կեսսետ
Mary Cassatt - Portrait of the Artist - MMA 1975.319.1.jpg
Ի ծնե Mary Stevenson Cassatt
Ծնվել է մայիսի 22, 1844({{padleft:1844|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1]
Ծննդավայր Ալեգեյնի, Ալեգինի շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանվել է հունիսի 14, 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1] (82 տարեկանում)
Մահվան վայր Լե Մենսիլ Թերիբուս
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կրթություն Պենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություն նկարիչ, նկարիչ-փորագրող և գծանկարիչ
Ոճ իմպրեսիոնիզմ
Ժանր դիմանկար և ժանրային նկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Portrait of an Elderly Lady in a Bonnet: Red Background
Ուսուցիչ Ժան Լեոն Ժերոմ և Շարլ Ջոշուա Շապլեն
Պարգևներ
Հայր Ռոբերթ Ս. Կեսսետ
Համատեղ ապրող Էդգար Դեգա
Mary Cassatt Վիքիպահեստում

Մերի Կեսսետ (մայիսի 22, 1844({{padleft:1844|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1], Ալեգեյնի, Ալեգինի շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - հունիսի 14, 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1], Լե Մենսիլ Թերիբուս), ամերիկացի նկարչուհի, որ երկար ժամանակ ապրել ու աշխատել է Փարիզում։ Էդգար Դեգայի երաշխավորությամբ ընդունվել է «Ընկերություն»՝ մասնակցել է իմպրեսիոնիստների 4-րդ (1879), 5-րդ (1880), 6-րդ (1881) և 8-րդ (1886) ցուցահանդեսներին։[3]Նրա կտավների ստեղծմանը մոտիվացրել են կանայք հասարակությունում՝ հատկապես մայր և դուստր սերտ հարաբերությունները:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կեսսետը ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի, Ալլեգեն քաղաքում, որը այժմ Պիտսբուրգ նահանգի մաս է կազմում։Նրա հայրը՝ Ռոբերտ Ս․ Կեսսետ, հաջողակ փոխանակման միջնորդ էր , իսկ նրա մայրը՝ Կեթրին Ջոնսոնն Կելսոն, բանկային ոլորտի աշխատակիցների ընտանիքից էր։ Մերին մեծացել է այնպիսի ընտանիքում, որտեղ ճանապարհորդությունները համարվում էին ինքնակրթության մի մաս՝ 10 տարեկանում նա արդեն եղել էր Եվրոպայի նշանավոր մայրաքաղաքներում՝ ներառյալ նաև Փարիզ, Լոնդոն, Դարմշտադ և Բեռլին։

Թեպետ Մերիի ընտանիքը դեմ էր նրա պրոֆեսիոնալ նկարիչ դառնալու որոշմանը, նա սկսեց ուսումնասիրել գեղանկարչություն Փենսիլվանիայի կերպարվեստի ակադեմիայում, որը գտնվում էր Ֆիլադելֆիայում, 1861-1865թթ։Չդիմանալով ուսման դանդաղ տեմպերին, նաև տղամարդկանց վերաբերմունքին աշակերտների և ուսուցիչնեի նկատմամբ՝ Մերին ստիպված եղավ զբաղվել ինքնաուսուցմամբ։Իսկ 1866թ-ին նա տեղափոխվեց Փարիզ։

Ֆրանկո-Պրուսական պատերազմի ժամանակ Կեսսետը վերադարձավ իր ընտանիքի մոտ՝ Միացյալ նահանգներ, սակայն այդ ժամանակ շատ դժվար էր գտնել բարերարներ իր ուսմանը աջակցելու՝ գեղանկարչության և գծանկարային մոդելներին հովանավորելու համար։ Նրա հայրը շարունակում էր չհամակերպվել Մերիի որոշման հետ, և վճարում էր միայն աղջկա կյանքին խիստ անհրաժեշտ միջոցները հոգալու համար։1871թ-ին նա վերադարձավ Եվրոպա և Պիտսբուրգի արքեպիսկոպոսը նրան հանձնարարեց կատարել մի քանի նկարների պատճենումներ Իտալիայում։Այս ամենից հետո, Մերին կարողանում էր ազատ ճամփորդել Եվրոպայում։

Իմպրեսիոնիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի Եվրոպական թանգարաններում ինքնուսուցումից հետո, 1872թվականին նրա ոճը ավելի հասունացավ և Փարիզում նա ուսումնասիրեց կտավներ Կամիլ Պիսսարոյի հետ։

1872թ Փարիզյան սրահի ժյուրին ցուցահանդեսի հանեց Մերիի առաջին կտավը։ Քննադատները հավաստիացնում են, որ նրա կտավների գույները շատ վառ էին, իսկ դիմանկարները իրականների համեմատ շատ ճշգրիտ էին։

Տեսնելով նկարների խանութում Էդգար Դեգայի յուղամատիտները՝ նա հասկացավ, որ սրահի դեմ ապստամբությունում նա միայնակ չէ։<<Ես ստիպված էի մոտենալ և անգամ քիթս սեղմել պատուհանին, որպեսզի հանարավոինս ընկալեի այն ամենը, ինչը նկարված էր այդ կտավների վրա>>-նա այս ամենը գրել է իր ընկերոջը։<< Այս ամենը փոխեց իմ կյանքը, ես կարողացա տեսնել արվեստն այնպիսին, ինչպիսին ցանկանում էի տեսնել>>։1874թ նա հանդիպեց Դեգայի հետ, որը հրավիրել էր նրան ներկա գտնվելու իմպրեսիոնիստների ցուցահանդեսին, 1879թ Մերիի նկարները ևս տեղ գտան ցուցահանդեսում։

Դառնալով իմպրեսսիոնիտական շարժման ակտիվ մասնակից մինչև 1886, նա Դեգայի և Բերտա Մորիզոյի ընկերն էր։Դեգայի նման Կեսսետը ևս սկսեց իր արվեստում կարևոր տեղ հատկացնել յուղամատիտներով արված կտավներին։

1877թ՝ արվեստի ասպարեզում իր առաջին հաջողություններից անմիջապես հետո, նա ստիպված եղավ թողնել արվեստը, քանզի ստիպված էր խնամել իր հիվանդ մորը և քրոջը, որոնք Փարիզ վերադառնալուց հետո նույն թվականին հիվանդացել էին։1882թ մահանում է նրա քույրը, սակայն, նրա մայրը առողջացավ։Կեսսետը շարունակեց կտավներով աշխատանքները 1880-ական թվականներից։

Սակայն նրա ոճը այլևս փոխվել էր։Իմպրեսիոնիզմի փոխարեն նա արդեն նկարում էր ավելի պարզ և հասարակ ոճով։1886 թվականից ի վեր նա էլ չէր հետևում որևէ շարժման, այլ նկարում էր տարբեր ոճերով։ Նրա առավել հայտնի գործերը <<մայր և երեխա>> թեմաներով էին։

1891թ նա ցուցադրության է հանում շատ օրիգինալ գունավոր վիմագրություններ, այդ թվում նաև <<Լողացողը>> և <<Մազերը>> , որոնք ստեղծվել էին սրանից 1 տարի առաջ Փարիզում կայացած Ճապոնական ցուցադրությունից իր ստացած տպավորությունների հիման վրա։

Ուշ շրջանի գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1890-ական թվականները դարձան Մերիի կյանքի ամենաոգեշնչող և հաջողակ տարիները։ Նրան ընդօրինակում էին բազում երիտասարդ Ամերիկյան նկարիչներ, որոնք նրա խորհուրդների և օգնության կարիքն ունեին։ Նրանց թվում էր նաև Լյուսի Ա․ Բեկոնը, որին Մերին ներկայացնում է Կամիլ Պիսսարոյին։20-րդ դարի սկզբում նա աշխատում էր, որպես խորհրդատու հայնի արվեստի կոլեկցիոներների մոտ, և նրանցից շատերին համոզում էի որպեսզի, իրենց հավաքածուները նվիրաբերեն Ամերիկայի հայտնի թանգարանների և Արվեստի կենտրոնների։

1906թ մահանում է Մերիի եղբայրը՝ Ալեքսանդր Կեսսետը։ Եղբոր մահից հետո Մերինն վրձինի չի դիօչել մինչ 1912թ։

1910թ մեկնում է Եգիպտոս։ Կեսսսետը հիացած էր այդ հին երկրի գեղեցկությամբ։1911թ բժիշկները նրան նրան ախտորոշել էին մի շարք հիվանդություններ՝ դիաբետ, ռեվմատիզմ, նեվրալգիա և կատարախտ։ Չնայած այս բոլոր հիվանդություններին, որոնք ներսից խժռում էին նրան, նա մինչև 1914թ չհրաժարվեց նկարչությունից։ Իսկ 1914թ-ից ի վեր ստիպած էր հրաժարվել, քանզի կատարախտը նրան գրեթե կուրացրել էր։Այնուամենայնիվ նա շարունակում էր ակտիվորեն մասնակցել կանանց նկարելու իրավունքի համար մղվող շարժումներին և 1915թ նա իր 18 աշխատանքների ցուցադրություն է կազմակերպում՝ ի խրախուսւոմ այս շարժմանը։

Մերին մահացել է 1926թ հունիզի 14-ին Փարիզի մոտակայքում և թաղված է ընտանեկան հուղարկարանում։

2005թ նրա նկարները վաճառվել են 2,87 միլիոն դոլլարով։[4]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. https://www.womenofthehall.org/inductee/mary-cassatt/
  3. «Էդգար Դեգա, Նամակներ, Երևան, Սարգիս Խաչենց-Փրինթինֆո, 2009» գրքի ծանոթագրություններ, էջ 211։
  4. «Кэссетт, Мэри Стивенсон» (ռուսերեն)։ 2017-04-11