Հովսեփ Աթաբեկյանց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հովսեփ Աթաբեկյանց
Атабеков Иосиф81.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 20, 1871(1871-10-20)
ԾննդավայրՂազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է1916
Մահվան վայրԿարս, Կարսի նահանգ, Թուրքիա
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ազգությունհայ
ԿրոնՀայ Առաքելական Եկեղեցի
ԿրթությունԹիֆլիսի գիմնազիա և Հոենհայմի համալսարան
Մասնագիտությունթարգմանիչ, հրապարակախոս և քաղաքական գործիչ
Զբաղեցրած պաշտոններՌուսական կայսրության պետական դումայի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունԿադետներ

Հովսեփ Ներսեսի Աթաբեկյանց (հոկտեմբերի 20, 1871(1871-10-20), Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1916, Կարս, Կարսի նահանգ, Թուրքիա), հայ հրապարակախոս, թարգմանիչ, սոցիալ-դեմոկրատ։ Մասնագիտությամբ՝ գյուղատնտես։ Հայտնի բժիշկ Ալեքսանդր Աթաբեկյանի հորեղբոր որդին է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թիֆլիսում ավարտել է գիմնազիա, ապա սովորել Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում և Հոհենհայմի (Գերմանիա) գյուղատնտեսական ակադեմիայում։ Գերմանիայում ուսումնառության տարիներին ծանոթացել է գիտական սոցիալիզմի ուսմունքին, կապեր հաստատել Կ. Կաուցկու, Կլարա Ցետկինի, Հ. Պարվուսի հետ, նրանց մասնակցությամբ կազմել Թուրքիայում հայկական ջարդերը դատապարտող կոչեր, որոնք տպագրվել են գերմանական և ավստրիական մամուլում։ Աթաբեկյանցի ղեկավարությամբ բնագրից առաջին անգամ հայերեն է թարգմանվել Ֆրիդրիխ Էնգելսի «Սոցիալիզմի զարգացումն ուտոպիայից դեպի գիտություն» աշխատությունը, որը հրատարակվել է 1894 թ.-ին, «Գիտական սոցիալիզմ» խորագրով։ Նույն թվականին նրա մասնակցությամբ թարգմանվել է Կ. Մարքսի ու Ֆ. Էնգելսի «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը»։

Աթաբեկյանցը նամակով դիմել Է (1894 թ.-ի նոյեմբերի 1-ին) Ֆրիդրիխ Էնգելսին՝ «Մանիֆեստի» հայերեն հրատարակության համար առաջաբան գրելու խնդրանքով, որը, սակայն Ֆ. էնգելսը մերժել է՝ պատճառաբանելով, որ չի կարող գրել մի գրքի նախաբան, որի լեզուն իրեն անծանոթ է։ Հիշյալ նամակում Աթաբեկյանցը էնգելսին հաղորդել է տեղեկություններ հայոց պատմության, հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժումների մասին։ 1904 թ.-ին վերադարձել է Հայաստան։ Հեռանալով սոցիալ-դեմոկրատներից ընտրվել է (Կարսի կայազորի կողմից) 2-րդ պետական դումայի անդամ, հարել նրա սահմանադրական-դեմոկրատական (կադետական) ֆրակցիային։ Հետագա տարիներին Հայաստանում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ։

Մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1916 թվականի հունվարի 15-ին անհայտ պատճառներով իքնասպան է լինում Կարս քաղաքում։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png