Կլարա Ցետկին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կլարա Ցետկին
գերմ.՝ Clara Zetkin
Zetkin Clara.jpg
Ծնվել է հուլիսի 5, 1857({{padleft:1857|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ծննդավայր Կյոնիգսհայն Վիդերաու, Mittelsachsen, Սաքսոնիա
Մահացել է հունիսի 20, 1933({{padleft:1933|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[6][2][3][4][5] (75 տարեկանում)
Մահվան վայր Արխանգելսկոյե, Q4373609?, Նարո-Ֆոմինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[6]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ, լրագրող, ֆեմինիստ, հակապատերազմային ակտիվիստ և սուֆրաժիստ
Ամուսին Ֆրիդրիխ Ցունդել
Զբաղեցրած պաշտոններ Վայմարի Հանրապետության Ռայխսթագի պատգամավոր
Քաղաքական կուսակցություն Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցություն, Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն և Գերմանական անկախ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Լենինի շքանշան և Կարմիր դրոշի շքանշան
Երեխաներ Maxim Zetkin և Kostja Zetkin
Ստորագրություն
Clara Zetkin Signature.png
Clara Zetkin Վիքիպահեստում

Կլարա Ցետկին (գերմ.՝ Clara Zetkin, ի ծնե՝ Կլարա Էյսներ գերմ.՝ Clara Eissner, հուլիսի 5, 1857({{padleft:1857|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3][4][5], Կյոնիգսհայն Վիդերաու, Mittelsachsen, Սաքսոնիա - հունիսի 20, 1933({{padleft:1933|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[6][2][3][4][5], Արխանգելսկոյե, Q4373609?, Նարո-Ֆոմինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[6]), գերմանացի մարքսիստ, ակտիվիստ, Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) հիմնադիրներից, կանանց իրավունքների պաշտպան[7]։

Կյանք և գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է գյուղական ուսուցչի ընտանիքում։ 1870-ական թվականների վերջից մասնակցել է գերմանական բանվորական շարժմանը։ 1881 թվականին սոցիալիստների դեմ ուղղված բացառիկ օրենքի գործելու շրջանում մտել է գերմանական սոցիալ-դեմոկրատիայի շարքերը և հարկադրաբար տարագրվել։ Մասնակցել է Ֆրանսիայի, Ավստրիայի, Իտալիայի սոցիալիստական շարժմանը։ 1882 թվականից աշխատակցել է Ցյուրիխում հրատարակվող գերմանական սինոդի ընդհատակյա «Սոցիալ-դեմոկրատ» («Der Socialdemokrat») թերթին։

1889 թվականին մասնակցել է Փարիզում բացված II Ինտերնացիոնալի սահմանադիր կոնգրեսի նախապատրաստմանը և աշխատանքներին։ Սատարման է արժացել Էնգելսի կողմից։ Հետագայում մասնակցել է II Ինտերնացիոնալի բոլոր կոնգրեսներին։ 1890 թվականին, բացառիկ օրենքի վերացումից հետո վերադարձել է Գերմանիա, ղեկավարել՝ սինոդային շարժումը կանանց շրջանում։

1892-1917 թվականներին եղել է գերմանական բանվորուհիների «Գլայհայթ» («Die Gleichheit») սինոդ թերթի պատասխանատու խմբագիրը։ Լինելով գերմանական սինոդի ձախերի ղեկավարներից՝ Ռ․ Կուսեմբուրգի, Կ․ Լիբկնեխաի, Ֆ․ Մերքունգի հետ ակտիվ պայքար է մղել ռևիզիոնիզմի դեմ։

Կոպենհագենում 1910 թվականին կայացած սոցիա լիստկանանց միջազգային կոնֆերանսում Ցետկինի առաջարկությամբ որոշում է ընդունվել այդուհետև մարտի 8-ը նշել կանանց միջազգային օր։ 1912 թվականին II Ինտերնացիոնալի Բազելի կոնգրեսում Ցետկինը բոլոր երկրների բանվորներին կոչ արեց վճռականորեն պայքարել համաշխարհարհային պատերազմի վտանգի դեմ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը (1914-1918) սկսվելուց հետո Ցետկինը դատապարտել է գերմանական սինոդի առաջնորդների դիրքորոշումը։ Եղել է ընդդեմ համաշխարհային պատերազմի 1915մարտին Բեռնում (Շվեյցարիա) կայացած կանանց միջազգային սոցիալիստական կոնֆերանսի կազմակերպիչներից։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո բանտարկվել է, ազատվելուց հետո շարունակել է մարքսիստ-սոցիալիստական գործունեությունը։ Եղել է «Սպարտակ միություն» հիմնադիր ղեկավարներից։ Գերմանիայի անկախ կուսակցության (ԳԱՍԴԿ, 1917) ստեղծումից հետո, որի մեջ մտավ «Սպարտակ միությունը», ընտրվել է ԳԱՍԴԿ ԿԿ-ի անդամ, պայքարել այդ կուսակցության կենտրոնական ղեկավարության դեմ։

Սատարել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակը։ 1920 թվականից մշտապես ընտրվել է Ռայխստագի պատգամավոր։

Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի շքանշաններով։ Թաղված է Մոսկվայում, Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի տակ։ Նախկին ԳԴՀ-ում սահմանվել է Կլարա Ցետկինի անվան մեդալ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png