Հասմիկ (դերասանուհի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հասմիկ (այլ կիրառումներ)
Հասմիկ
Հասմիկ.jpg
Ծնվել էմարտի 21 1878
ԾննդավայրՆախիջևան
Մահացել էօգոստոսի 23 1947
Մահվան վայրԵրևան
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Այլ անուն(ներ)Հասմիկ, Թագուհի Հասմիկ
Մասնագիտությունդերասանուհի
Պարգևներ և մրցանակներՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և Աշխատանքի հերոս
IMDbID 0013184
ԿինոՊոիսկID 358572

Հասմիկ (Թագուհի Հակոբյան) (մարտի 21 1878, Նախիջևանօգոստոսի 23 1947, Երևան), հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1935)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1936)[1]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հասմիկը ծնվել է Հին Նախիջևանում, մանր առևտրականի ընտանիքում։ Սովորել է տեղի երկդասյա ծխական դպրոցում: Կավաշեն այդ գյուղաքաղաքում ոչինչ չկար, որ աղջկան մղեր դեպի արվեստը, թատրոն, սակայն այնպես է պատահում, որ Սաֆրազյան ամուսինները ժամանում են Նախիջևան, և Հասմիկը բեմ է ելնում նրանց հետ փոքրիկ տղայի մի աննշան դերով։

Ամուսնությունից հետո Հասմիկը տեղափոխվում է Թիֆլիս։ Ավանդապահ ամուսինը դեմ էր կնոջ բեմ ելնելուն, բայց ոչ թատրոն հաճախելուն։ Ամուսինները լինում էին թատրոնում, և դա բորբոքում էր թատրոնի սերը։ Առաջին ներկայացումը և առաջին տպավորությունը թատրոնից եղել են «Ասլան Բալասի»ն («Վերք Հայաստանի» վեպի բեմականացումը), Աղասու դերում՝ Հովհաննես Աբելյանը, այնուհետև «Անտառը», Հ. Աբելյանի, Ի. Ալիխանյանի, Զաբելի մասնակցությամբ։ 1904 թվականից ստանում է տարեց կանանց դերերը խաղալու թույլտվություն («Քանդած օջախում»՝ Քալի)։ Քիչ անց՝ ստանձնում է ջահել աղջկա դեր («Պեպոյի» Կեկելը) հակառակ ամուսնու դրած պայմանի։ Երիտասարդ դերասանուհու հետ պարապում է հենց ինքը՝ Գաբրիել Սունդուկյանը։

Ստեղծագործական կյանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերասանուհին դերասանական աշխարհում շփվում է Գ. Սունդուկյանի, Հ. Աբելյանի, Գ. Տեր-Դավթյանի, Վարդուհու հետ։

Սունդուկյանի թատրոնից նա անցնում է Շիրվանզադեի թատրոնը (10 դեր խաղացել է առաջինում, 16-ը՝ երկրորդում)։ Առաջին ակներև հաջողություններն էին՝ Շպանիկ («Նամուս») և Զառնիշան («Չար ոգի»)։ Հաջողությունն ավելի մեծ է լինում, քան կարելի էր սպասել նման դերերի կատարումից։

Հասմիկը դառնում է հայկական բեմի ավանդական ռեալիստական խաղաոճի ժառանգորդը։ 1910 թթ. նա հայ թատրոնի պատմության մեջ կանգնած է Վարդուհու, Գեդեոն Միրաղյանի, Զաբելի, Օվի Սևումյանի, Օլգա Գուլազյանի և ուրիշների կողքին, որոնց համար ժողովրդական լայն խավերին ծառայելը հարազատ գործ էր։ Չնչին վարձատրությամբ կամ անվարձ՝ նյութապես բնավ չապահովված դերասանուհին այդ գործն անում էր ի սրտե։

1920 թ. Հասմիկը կապեր է հաստատում հեղկոմի հետ և ներկայացումներ կազմակերպում Դիլիջանում և գյուղերում հողի մշակների ու զորամասերի համար։ Նոր կարգեր հաստատվելուց հետո դերասանուհին ոգեշնչվում է երկրում պետական թատրոն ստեղծելու որոշմամբ և նրա հիմնադիրներից մեկն է լինում։

1920 թթ. Հասմիկը հանդես է գալիս Խամփերու «Խաթաբալա» և Շուշանի «Պեպո» դերերում։ 1927 թ. խաղում է Լյուբով Յարովայայի դերը Կ. Տրենյովի համանուն պիեսում, 1937 թ. Վասսայի դերը Մ. Գորկու «Վասսա Ժելեզնովա» դրամայում, 1933 թ. Մելանիա՝ Մ. Գորկու «Եգոր Բուլըչովը և ուրիշները», 1935 թ. Կաբանիխա՝ Ա. Օստրովսկու «Ամպրոպ», Վիտտիխեն՝ Գերհարդ Հաուպտմանի «Ջրասույզ զանգ», Ուստիան՝ «Քաջ Նազար», 1937 թ. Աննա Ա. Գուլակյանի «Արշալույսին», Կնիրտյե՝ Հերման Հեյերմանսի «Հույսի» կործանումը»։

Հայկական առաջին ժապավենից՝ 1925 թ. «Նամուսից» սկսած, Հասմիկը մինչև կյանքի վերջը խաղացել է կինոյում, և մեծ մասամբ՝ մայրական դերեր։ Էկրանը ավելի ակներև է դարձնում դերասանի արվեստի հատկությունները և էկրանի վրա Հասմիկը երևում է իբրև բնական խաղի մեծ վարպետ[2]: 1947 թվականին լույս տեսավ Հասմիկի «Թատերական հուշեր» գիրքը:

Հասմիկը մահացավ 1947 թվականին Երևանում, 68 տարեկան հասակում:

Խաղացած դերերը կինոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հասմիկի հուշատախտակը Երևանի Տպագրիչների փողոցում

Գրականություն Հասմիկի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բաղդասարյան Ն. Հասմիկ, Երևան, 1972.

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սերոբ Սարգսյան, Ժողովրդական դերասանուհի Հասմիկի «Հուշերը»: «Գրական թերթ», 1948, № 1:

Ֆիլմեր Հասմիկի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Энциклопедический словарь кино։ Москва: Советская энциклопедия։ 1986։ էջ 31 
  2. Հայ Սովետական Թատրոնի Պատմություն, 1967 թ.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]