Կիլիմանջարո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կիլիմանջարո
Mount Kilimanjaro Dec 2009 edit1.jpg
Տեսակ լեռնազանգված և լեռ
Երկիր Flag of Tanzania.svg Տանզանիա
Վարչատարածքային միավոր Kilimanjaro Region
Լեռնաշղթա East African mountains
Մասն է Great Rift Valley
Բարձրություն (ԲԾՄ) 5895 մետր[1]
Հարաբերական
բարձրություն
5885 մետր
Բարձրագույն գագաթ Կիբո
Նյութ Ռիոլիթ
Սմիթսոնիան կոդ 222150
Կոորդինատներ: 3°4′1.0012065015653e-07″ հվ. լ. 37°21′33.000000101203″ ավ. ե. / 3.0666666666944779606751581° հս․. լ. 37.35916666669477593° ավ. ե. / 3.0666666666944779606751581; 37.35916666669477593
World Heritage Logo global.svg
Կիլիմանջարոյի Ազգային Պարկ
Kilimanjaro National Park*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Kilimanjaro (paulshaffner).jpg
Երկիր {{{2}}} Տանզանիա
Տիպ Բնական
Չափանիշներ vii
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Աֆրիկա
Կոորդինատներ 3°4′0″ հվ. լ. 37°21′33″ ավ. ե. / 3.06667° հս․. լ. 37.35917° ավ. ե. / 3.06667; 37.35917
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1987  (11 նստաշրջան)
Համար 403
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo white.png ժառանգություն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դրոշը ՅՈւՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգություն ,
օբյեկտ № 403
ռուս..անգլ..ֆր.

Կիլիմանջարո (անգլ.՝ Kilimanjaro, սուախիլի լեզվով՝ «ցրտի աստծու լեռ»), հրաբուխ Տանզանիայի հյուսիս-արևելքում, Աֆրիկայի ամենաբարձր կետը։ 1902 -1918 թթ. կոչվել է Կայզեր Վիլհելմի գագաթ (գերմ.՝ Kaiser-Wilhelm-Spitze

Բարձրությունը 5895 մ է։ Բաղկացած է 3 հրաբխային կոներից՝ Կիբո (5895 մ), Մավենզի (5355 մ)[2] և Շիրա (4006 մ)[3]։ Կազմված է գլխավորապես տրախիբազալտներից և ֆոնոլիտներից։ Գագաթներին կան սառցադաշտեր, ռելիեֆի սառցադաշտային ձևեր։ Մավենզին և Շիրան հանգած հրաբուխներ են, իսկ Կիբան՝ քնած, և կարող է դարձյալ ժայթքել[4]: Ուհուրու պիկը Կիբոյի խառնարանային շրջագծի բարձրագույն կետն է: Տանզանիայի ազգային պարկի ղեկավարությունը, աֆրիկյան այդ երկրի կառավարության հատուկ գործակալությունը[5] և Միավորված ազգերի կրթական, գիտական ու մշակութային կազմակերպությունը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, որպես Ուհուրու պիկի բարձրություն նշում են 5895 մետրը: Այդ ցուցանիշը հիմնված է British Ordnance Survey-ի 1952 թվականին հաստատած տվյալի վրա[6]: Այդ ժամանակից ի վեր բարձրությունը չափվել է 1999 թվականին (5892 մ), 2008 թվականին (5895 մ), 2014 թվականին (5888 մ)[6]:

Հրաբխի ներքին կառուցվածքը վատ է ուսումնասիրված, քանզի բացակայում է մեծածավալ էրոզիան, որը կնպաստեր հրաբխի ներսի մասին տվյալների ձեռքբերմանը[7]:

Լեռն ընդգրկված է Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • (Ֆրանսերեն) Կաղապար:Mgr, Au Kilima Njaro, histoire de la fondation d'une mission catholique (Afrique Occidentale), 1890
  • (Ֆրանսերեն) François Bart, Milline J. Mbonile, François Devenne, Kilimandjaro : montagne, mémoire, modernité, Presses Universitaires de Bordeaux, 2003 2867813093
  • (Ֆրանսերեն) François Bart, Serge Morin, Jean-Nöel Salomon, Les montagnes tropicales : identités, mutations, développement, Bordeaux-Pessac, Presses Universitaires de Bordeaux, novembre 1998 2906621307
  • (անգլերեն) Alexander Stewart, Kilimanjaro: a complete trekker's guide : preparation, practicalities and trekking routes to the “Roof of Africa”, Cicerone Press Limited, 2004 1852844132
  • (անգլերեն) Henry Stedman, Kilimanjaro: The Trekking Guide to Africa's Highest Mountain, Կաղապար:2e, Trailblazer Guides, 2006 1873756917
  • (անգլերեն) Cameron M. Burns, Kilimanjaro & East Africa: a climbing and trekking guide, The Mountaineers Books, 2006 0898866049
  • (անգլերեն) William Dubois Newmark, The Conservation of Mount Kilimanjaro, IUCN Tropical Forest Programme, 1991 2831700701

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://whc.unesco.org/en/list/403
  2. «Mawenzi»։ Peakware։ Interactive Outdoors, Inc։ Վերցված է 16 July 2015 
  3. Nicolas J. Cullen, Thomas Mölg, Georg Kaser, Khalid Hussein, Konrad Steffen & Douglas R. Hardy (2006)։ «Kilimanjaro Glaciers: Recent areal extent from satellite data and new interpretation of observed 20th century retreat rates» (PDF)։ Geophysical Research Letters 33 (16): L16502։ Bibcode:2006GeoRL..3316502C։ doi:10.1029/2006GL027084 
  4. Nonnotte, Philippe, Hervé Guillou, Bernard Le Gall, Mathieu Benoit, Joseph Cotten, Stéphane Scaillet (2008)։ «New K-Ar age determinations of Kilimanjaro volcano in the North Tanzanian diverging rift, East Africa»։ Journal of Volcanology and Geothermal Research 173 (1–2): 99–112։ Bibcode:2008JVGR..173...99N։ doi:10.1016/j.jvolgeores.2007.12.042։ Վերցված է 29 July 2015 
  5. «Kilimanjaro National Park»։ Tanzania National Parks։ Tanzania National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 23 September 2012-ին։ Վերցված է 16 July 2015 
  6. 6,0 6,1 Pascal Sirguey, Nicolas J. Cullen and Jorge Filipe Dos Santos։ «The New Digital Orthometric Elevation Model of Kilimanjaro»։ CEUR Workshop Proceedings։ Վերցված է 16 July 2015 
  7. W. H. Wilcockson (1956)։ «Preliminary Notes on the Geology of Kilimanjaro»։ Geological Magazine 93 (3): 218–228։ Bibcode:1956GeoM...93..218W։ doi:10.1017/S0016756800066590 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 429 CC-BY-SA-icon-80x15.png