Լուսնային ծիածան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լուսնային ծիածանը Վիկտորիա ջրվեժին

Լուսնային ծիածան՝ (հայտնի է նաև որպես գիշերային ծիածան), լուսնի ծնած ծիածան: Արևային ծիածանից տարբերվում է միայն պայծառությամբ: Ունի նույն շառավիղը ինչ որ արևայինը (մոտ 42°), և երկնքում միշտ գտնվում է լուսնի հակառակ կողմում: Լուսնային ծիածանի գույները դժվար է տեսնել, քանի որ նրա լույսը շատ թույլ է, որպեսիզի գրգռի աչքի գույնի կոնավոր ընկալիչները, աշխատում են միայն գծավորները,որոնք էլ իրենք իրենցով ունակ չեն ապահովել գույնի ընկալումը : Արդյունքում լուսնային ծիածանը սովորաբար երեևում է սպիտակ[1], սակայն երկար լուսապահումով արված լուսանկարներում գույները հնարավոր է ստանալ:

Լուսնային ծիածան, Հավայան կղզիներ

Լուսնի բոլորը հստակ ուրվագծված օղակը, որը սկսվում է նրա սկավառակից մի փոքր հեռավորության վրա (սովորաբար սպիտակ, հազվադեպ կարելի է տարբերել թույլ գույներ), դա լուսնային ծիածան չէ, դա հալո է, որ ծնում է լույսի անդրադարձումը, որը անցնում է փետրավոր ամպերի վեցանկյուն սառցե բեկորներով: Ավելի հաճախ հանդիպում է փոքր հալո (22° շառավիղով), բայց հանդիպում են նաև այլ ձևեր, ինչպիսիք են օրինակ պարսելենան (կեղծ լուսինը): Ինչպես նաև բավականի հաճախ լուսնի շուրջ կարելի է տեսնել աղոտ լուսապսակ (երբեմն գունավոր), դրանք պսակներ են՝ դեֆրակցիոն ֆենոմեն, որոնք առաջանում են ճագագայթների ցրումից ջրի կաթիլների կամ սառցե բյուրեղների վրա ամպերի կամ մառախուղի մեջ: Խիստ ասած դա ևս լուսնային ծիածան չէ: Լուսնային ծածանը լավ տեսանելի է երբ լուսնի փուլը մոտ է լիալուսնին, քանի որ այս ժամանակ լուսինը ամենալուսավորն է: Որպեսիզի հայտնվի լուսնային ծիածան (բացի նրանցից որ առաջանում են ջրվեժներից) լուսինը երկնքում պետք է լինի ոչ շատ բարձր ( ավելի քիչ քան 42° է, և նույնիսկ ցանկալի է ավելի ցածր) և երկինքը պետք է լինի մուգ: Այս անհրաժեշտ պայմանների պարտադիր կոմբինացիան լուսնային ծիածանը դարձնում է ավելի հազվադեպ, քան մյուսներն են, որոնք ևս առաջանում են անձրևի ազդեցությամբ, բայց արևածին են: Լուսնային ծիածանի մասին հիշատակումներ կան դեռևս Արիստոտելի օթերևութաբանության մեջ (մոտ մթա 350 թվականին), ինչպես նաև հրապարակումներ կան 1847 թվականից[2]:

Հայտնի վայրեր, որտեղ հանդիպում է լուսնային ծիածան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուսնային ծիածան կարող է լինել բոլոր այն վայրերում որտեղ կա անձրև կամ ուժեղ ջրվեժներ: Լայն ճանաչում ունեցող վայրերից, որտեղ կարելի է առավել հաճախ հանդիպել լուսնային ծիածան դա Կեմբերլենդի ջրվեժներն են Ուիլյամսբերգի շրջանում՝ ԱՄՆԿենտուկի նահանգում[3], Վայմեա Հավանա[4], Վիկտորիա ջրվեժը Զամբիաի և Զիմբաբվեի սահմաններին[5], և Կովկասում (Դոմբայ): Խորվաթիայի Պլիտվիցյան լճերում ևս հանդիպում է լուսնյին ծիածան[5]: ԱՄՆՅոսեմիթե ազգային պարկի տարածքում կա մեծ թվով ջրվեժներ, այստեղ ևս կարելի է հանդիպել լուսնային ծիածանի, հատկապես գարնանը, երբ հալվող ձյունից ջրի մակարդակը բարձրանում է[6]: Լուսնային ծիածան կարելի է հանդիպել նաև Յամալի թերակղզում խիստ մառախուղի ժամանակ: Հավանաբար բավականաչափ խիթ մառախուղի և բավականին պարզ եղանակի ժամանակ լուսնային ծիածան կարելի է տեսնել ցանկացած լայնության վրա:

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Walklet Keith S. (2006)։ «Lunar Rainbows – When to View and How to Photograph a "Moonbow"»։ The Ansel Adams Gallery։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-06-24-ին։ Վերցված է 2007-07-09 
  2. «Richard Monckton Milnes»։ The Eclectic Magazine of Foreign Literature, Science, and Art 10։ Leavitt, Trow, & Company։ 1847։ էջ 218 
  3. Manning Russ (1999)։ The Historic Cumberland Plateau: An Explorer's Guide։ էջ 106։ ISBN 978-1-57233-044-3։ Վերցված է 2011-10-28 
  4. «Photographer captures moonbow over Waimea»։ Hawaii News Now։ June 4, 2012։ Վերցված է 22 December 2012 
  5. 5,0 5,1 «A Lunar Rainbow A Wonderful Sight Not To Be Missed......»։ Victoria Falls Activities։ Victoria Falls Travel Guide։ Վերցված է 22 December 2012 
  6. «'Moonbows,' Lunar Rainbows, Visible At Yosemite National Park (VIDEO)»։ Huffington Post—Green Blog։ 15 July 2011։ Վերցված է 22 December 2012