Լուիսա Մեյ Էլքոթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լուիսա Մեյ Էլքոթ
անգլ.՝ Louisa May Alcott
Louisa May Alcott, c. 1870 - Warren's Portraits, Boston.jpg
Ծննդյան անունանգլ.՝ Louisa May Alcott
Ծնվել էնոյեմբերի 29, 1832(1832-11-29)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12]
ԾննդավայրGermantown, Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ[11]
Վախճանվել էմարտի 6, 1888(1888-03-06)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11] (55 տարեկանում)
Վախճանի վայրԲոստոն, Մասաչուսեթս
ԳերեզմանՄասաչուսեթս
Գրական անունA. M. Barnard, Flora Fairfield[13] և Flora Fairchild[14]
Մասնագիտությունգրող, բուժքույր, բանաստեղծ, վիպասան, մանկագիր, սուֆրաժիստ, ուսուցչուհի և domestic worker
Լեզուանգլերեն[1]
ԱզգությունԱմերիկացի
ՔաղաքացիությունԱՄՆ[15][16]
Կրթությունչկա
Ժանրերգոթական գրականություն
Գրական ուղղություններԱբոլիցիոնիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներՓոքրիկ տիկիններ, An Old-Fashioned Girl?, Jo's Boys?, Work: A Story of Experience?, Eight Cousins?, Rose in Bloom?, Under the Lilacs?, Jack and Jill: A Village Story?, Flower Fables? և The Brownie and the Princess?
ՊարգևներԿանանց փառքի ազգային սրահ[17]
Ամուսինչկա[18]
Զավակներչկա[18]
ԱզգականներWilliam Alcott?[19], Louise May Nieriker?[20] և John Sewall Pratt?[21]
Louisa May Alcott Signature.svg
Louisa May Alcott Վիքիպահեստում

Լուիզա Մեյ Օլքոթ (անգլ.՝ Louisa May Alcottնոյեմբերի 29, 1832(1832-11-29)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12], Germantown, Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ[11] - մարտի 6, 1888(1888-03-06)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Բոստոն, Մասաչուսեթս), ամերիկացի գրող, ով հայտնի է դարձել 1868 թվականին «Փոքրիկ կանայք» վեպի հրատարակմամբ:

Մանկություն, ստեղծագործական գործունեության սկիզբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուիզա Մեյ Օլքոթը գրող-տրանսցենդենտալիզմ Էյմոս Բրոնսոն Օլքոթի և սուֆրաշիստկա Էբի Մեյի չորս դուստրերից երկրորդն էր: Օլքոթների ընտանիքը ծագում էր Նոր Անգլիայից, բայց Լուիզան ծնվել է Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանա նահանգ: Երբ աղջիկը երկու տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Բոստոն[22], որտեղ Էյմոս Բրոնսոն Օլքոթը հիմնադրել է փորձառարական դպրոց և միացել տրանսցենդենտալ ակումբի, Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոնի և Հենրի Դեյվիդ Թորոյի ղեկավարությամբ: Դպրոցի մի քանի անհաջողություններից հետո, Օլքոթները տեղափոխվել են Կոնկորդ, Մասսաչուսեթս, որտեղ միացել են «Fruitlands» ուտոպիական բնակավայրին, հիմնադրված տրանսցենդենտալների կողմից: Լուիզան կրթություն է ստացել հոր ղեկավարությամբ. նրա վրա մեծ ազդեցություն են գործել հոր ընկերները՝ Էմերսոնը, Տորնոն, Նաթանիել Հոթորնը, Մարգարեթ Փուլերը:

Հասունանալով Լուիզա Օլքոթը դարձել է աբոլիցիոնիզմի և ֆեմինիզմի հետևորդ: Ընտանիքի աղքատության պատճառով նա սկսել է վաղ տարիքում աշխատել (տնային դաստիարակչուհի, ուսուցչուհի, դերձակուհի): Մանկուց հետաքրքրվում էր գրականությամբ, գրում էր փոքր պատմվածքներ և հեքիաթներ, պիեսներ էր գրում տնային թատրոնի համար: 22 տարեկանում Լուիզան գրել է իր առաջին գիրքը՝ «Առակ ծաղիկների մասին» («Flower Fables»), որտեղ ընդգրկվել են պատմվածքներ, գրված Էլեն Էմերսոնի՝ Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոնի դստեր համար:

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աշխատել է բուժքույր Ջորջթաունի հոսպիտալում: 1863 թվականին հրատարակվել են հարազատներին ուղղված նմակները վերամշակված տարբերակով, որոնք նա ուղարկում էր հոսպիտալից, և այդ գիրքը նրան բերեց առաջին ճանաչումը:

Հայտնիություն և հետագա կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1868 թվականին հրատարակվել է Օլքոթի ամենահայտնի գիրքը՝ «Փոքրիկ կանայք», որը պատմում էր Մարչ ընտանիքի չորս աղջիկների հասունացման մասին. Մեգ, Ջո, Բեթ, Էմի: Այն ստեղծվել էր բոստոնացի հրատարակիչ Թոմաս Նայլսի խնդրանքով, ով խնդրել էր Օլքոթին գրել «Գիրք աղջիկների համար»: Մեգի նախատիպը հանդիսացել է նրա ավագ քույրը՝ Աննան. ինքն իրեն արտահայտել է Ջոյի կերպարում, իսկ Բեթի և Էմիի կերպարները համապատասխանաբար հիմնված էին նրա կրտսեր քույրերի՝ Էլիզաբեթի և Մեյի վրա: Գրքի հաջողությունը դրթեց բանաստեղծուհուն շարադրել այս ստեղծագործության հետ կապված մի քանի վեպեր. 1869 թվականին լույս տեսավ շարունակությունը` «Լավագույն կանայք», որը հաճախ հրապարակվում է վեպի առաջին մասի հետ և պատմում է Մարչ քույրերի երիտասարդության և ամուսնության մասին, 1871 թվականին հրատարակվել է «Փոքրիկ տղամարդիկ», վեպը, ինչպես նաև կիսաինքնակենսագրական, որը պատմում է բանատեղծուհու զարմիկների մասին, վերջապես 1886 թվականին լույս տեսավ «Ջոյի տղաներ» գիրքը:

Ի տարբերություն իր գրական մարմնավորման Լուիզա Մեյ Օլքոթը երբեք ամուսնացած չի եղել:

1879 թվականին քրոջ` Մեյի մահից հետո, բանաստեղծուհին իր վրա է վերցրել երկու տարեկան զարմուհու Լուիզա Մեյ Ներիկերի խնամակալությունը:

Ավելի ուշ Օլքոթը դարձել է կանանց իրավունքների ակտիվ պաշտպան և առաջին կինն էր, ով գրանցվել էր Կոնկերդեում ընտրությունների մասնակցելու համար:

Չնայած վաթարացած առողջական վիճակին, Օլքոթը ստեղծագործեց մինչև կյանքի ավարտը: Նա մահացել է 1888 թվականի մարտի 6-ին Բոսթոնում, սնդիկից թնավորվելու հետևանքով ( որովայնային տիֆի պատճառով նա երկար ժամանակ կալոմել էր օգտագործում):

Լուիզա Օլքոթի պատվին կոչվել է Վեներայի խառնարանը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Discogs — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 BD Gest'
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Store norske leksikon — 1978.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 632. — ISBN 978-0-393-07219-8
  12. 12,0 12,1 Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  13. Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 635. — ISBN 978-0-393-07219-8
  14. Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 451. — ISBN 978-0-393-07219-8
  15. http://web.archive.org/web/20160401154240/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/louisa-may-alcott
  16. LIBRIS — 2009.
  17. https://www.womenofthehall.org/inductee/louisa-may-alcott/
  18. 18,0 18,1 Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 631–645. — ISBN 978-0-393-07219-8
  19. https://www.jstor.org/stable/10.5149/9781469608921_shprintzen — P. 37.
  20. Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 642. — ISBN 978-0-393-07219-8
  21. Alcott L. M. The Annotated Little Women / J. MattesonW. W. Norton & Company, 2016. — P. 644. — ISBN 978-0-393-07219-8
  22. Louisa M. Alcott Dead(անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]