Լեոշ Յանաչեկ
Արտաքին տեսք
| Լեոշ Յանաչեկ | |
|---|---|
| Բնօրինակ անուն | չեխ․՝ Leoš Janáček |
| Ի ծնե անուն | չեխ․՝ Leo Eugen Janáček |
| Ծնվել է | հուլիսի 3, 1854[1][2][3][…] Հուկվալդի[4][5][6][…] |
| Երկիր | |
| Մահացել է | օգոստոսի 12, 1928[7][1][2][…] (74 տարեկան) Moravská Ostrava, Moravská Ostrava a Přívoz, Օստրավա, Չեխիա[6] |
| Գերեզման | Կենտրոնական գերեզմանատուն[8] |
| Ժանրեր | դասական երաժշտություն և օպերա |
| Մասնագիտություն | կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, մանկավարժ, դիրիժոր, լիբրետիստ, ուսուցիչ, բանահավաք, երաժշտական քննադատ, երաժշտության տեսաբան, խմբագիր, խմբավար, երաժշտության ուսուցիչ, երգեհոնահար և երաժշտության ուսուցիչ |
| Գործիքներ | երգեհոն |
| Կրթություն | Լայպցիգի երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոց (1880)[9] |
| Անդամակցություն | Sokol Brno I?[10] և Չեխական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա[6] |
| Ամուսին | Zdenka Janáčková?[11] |
| Պարգևներ | |
| Ստորագրություն | |
Լեոշ Յանաչեկ (չեխ.՝ Leoš Janáček, հուլիսի 3, 1854[1][2][3][…], Հուկվալդի[4][5][6][…] - օգոստոսի 12, 1928[7][1][2][…], Moravská Ostrava, Moravská Ostrava a Přívoz, Օստրավա, Չեխիա[6]), չեխ երգահան, երաժշտագետ-ազգագրագետ և մանկավարժ։ Գրել է բազմաթիվ գործիքային և վոկալ ստեղծագործություններ։ Նրա «Ենուֆա» (Jenůfa, (1894-1903), «Կատյա Կաբանովա» (Káťa Kabanová, 1919-1921, ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպը» պիեսի), «Փոքրիկ աղվեսի արկածները» (Příhody lišky bystroušky, 1921-1923), «Մակրոպուլոսի դեղամիջոցը» (Več Makropulos, 1923-1925, ըստ Կարել Չապեկի) Մեռյալ տնից (Z mrtvého domu, 1927-1928, ըստ Դոստոևսկու համանուն վեպի) օպերաները պատկանում են 20-րդ դարի երաժշտական թատրոնի լավագույն ստեղծագործությունների թվին։
Ճանաչում և ժառանգություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Բռնոյի երաժշտական ակադեմիան կրում է Յանաչեկի անունը
- Ֆիլիպ Կաուֆմանի «Կեցության անտանելի թեթևություն» (1988 թվական, ըստ Միլան Կունդերի համանուն վեպի) ֆիլմն ուղեկցվում է Յանաչեկի տարբեր ստեղծագործություններից հատվածներով։
- «10 րոպե շուտ» Ֆիլմում օգտագործվել է Լեոշ Յանաչեկի ստեղծագործություններից։
- Օստրավայում միջազգային օդանավակայանն անվանվել է Լեոշ Յանաչեկի անունով։
- Հարուկի Մուրակամիի «1Q84» ստեղծագործության մեջ նշվում է Յանաչեկի «Սիմֆոնիետան», և այս աշխատանքը կարևոր դեր է խաղում վեպի սյուժեում։
Ընտրված ստեղծագործություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օպերաներ և բալետ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Շարկա (Šárka, 1887-1888, պրեմիերան Բռնոյում, 1925)
- Վեպի սկիզբը (Počátek románu, 1891, պրեմիերան Բռնոյում, 1894)
- Ենուֆա (Ենուֆան հայտնի էր նաև «Նրա խորթ աղջիկը» անունով, 1894-1903, պրեմիերան Բռնոյում, 1904)
- Ճակատագիրը (Osud, 1903-1904, պրեմիերան Բռնոյում, 1958)
- Բրոուչեքի ճանապարհորդությունը (Výlety páně Broučkovy, 1908-1917, պրեմիերա Պրահայում, 1920)
- Կատյա Կաբանովա (Káťa Kabanová, 1919-1921, ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպ» դրամայի, պրեմիերան Բռնոյում, 1921)
- Մակրոպուլոսի միջոցները (Več Makropulos, 1923-1925, ըստ Կ. Չապեկի, պրեմիերան Բռնոյում, 1926)
- Մեռած տնից (Z mrtvého domu, 1927-1928, ըստ Ֆյոդոր Դոստոևսկու, պրեմիերան Բռնոյում, 1930)
- Ռակոշ Ռակոչի (Rákoš Rákoczy), բալետ երգով (Բռնո, 1891)
Սիմֆոնիկ երաժշտություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Սյուիտա լարային նվագախմբի համար (1877)
- Հովվերգություն լարային նվագախմբի համար (1878)
- Գանական պարեր (չեխ․՝ Hanácké tance, 1889-1890)
- Սյուիտա, նվ. 3 (1891)
- Խանդ, նախերգանք (չեխ․՝ Žárlivost, 1894)
- ճանապարհորդ երաժիշտի երեխան, բալլադ նվագախմբի համար (չեխ․՝ Šumařovo dítě, 1912)
- Տարաս Բուլբա, ռապսոդիա նվագախմբի համար, ըստ Գոգոլի (չեխ․՝ Taras Bulba, 1915—1918)
- Բլանշյան բալլադ, սիմֆոնիկ պոեմ (չեխ․՝ Balada blanická, 1920)
- Սիմֆոնիետա (1926)
Երգեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Brod M. Leoš Janáček: Leben und Werk. Prag, 1924 (на чешском языке); 2-e revidierte Aufl. Wien, 1956.
- Hollander H. Leoš Janáček, his life and work. New York: St. Martin's Press, 1963.
- Vogel J. Leoš Janáček: a biography. New York: W.W. Norton, 1981.
- Beckerman M.B. Janáček and his world. Princeton; Oxford: Princeton UP, 2003.
- Rousseau J. Leos Janacek. Arles: Actes sud, 2004.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
- 1 2 filmportal.de — 2005.
- 1 2 Կերպարվեստի արխիվ
- 1 2 Česká divadelní encyklopedie
- 1 2 3 4 5 Vědecká knihovna v Olomouci REGO (չեխերեն)
- 1 2 Яначек Леош // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ BillionGraves — 2011.
- ↑ CARLA, Conservatory Archive Records Leipzig with Additions (գերմ.): Datenbank zu Personen am Leipziger Konservatorium (1843-1918) — 2024.
- ↑ Koziolová M. Brněnský Sokol slaví 150 narozeniny (չեխերեն) — Vltava Labe Media, 2012.
- ↑ Matriky - ACTA PUBLICA
- ↑ univerzita M. Čestné doktoráty udělené MU (չեխերեն)
| Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լեոշ Յանաչեկ» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||||||
| Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 117)։ |
Կատեգորիաներ:
- Հուլիսի 3 ծնունդներ
- 1854 ծնունդներ
- Օգոստոսի 12 մահեր
- 1928 մահեր
- Չեխիայում մահացածներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Երաժիշտներ այբբենական կարգով
- Չեխ երգահաններ
- Չեխ երաժշտագետներ
- Թոքաբորբից մահացածներ
- 20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
- Չեխ դիրիժորներ
- Չեխ մանկավարժներ
- Չեխ երաժիշտներ
- Վիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարանի շրջանավարտներ
- Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
- Չեխ կոմպոզիտորներ
- Անձինք նամականիշերի վրա