Ժան Միշել Բասկիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Ժան Միշել Բասկիա
Ժան Միշել Բասկիա Պոլառոյիդ
Jean-Michel Basquiat.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 22, 1960({{padleft:1960|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3][4][5]
Ծննդավայր Բրուքլին, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Վախճանվել է օգոստոսի 12, 1988(1988-08-12)
Մահվան վայր Նյու Յորք, ԱՄՆ
ազգություն=Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Ազգություն Պուերտոռիկացիներ և Haitian American
Քաղաքացիություն Նյու Յորք
Մասնագիտություն նկարիչ, artivist, Երաժշտագիտություն, երաժշտական պրոդյուսեր և կոմպոզիտոր
Ոճ նեոէքսպրեսիոնիզմ, պրիմիտիվիզմ
Ժանր գրաֆիտի, ձեռագիր
Ներշնչել է Էնդի Ուորխոլ
Անդամակցություն Բասկիաթաբլու
Կայք jean-michel-basquiat.net
Jean-Michel Basquiat Վիքիպահեստում

Ժան Միշել Բասկիա, (անգլ.՝ Jean-Michel Basquiat, դեկտեմբերի 22-ին, 1960, Նյու-Յորքօգոստոսի 12-ին, 1988), ամերիկացի նկարիչ: Նյու Յորքում նախ հայտնի է դարձել որպես Գրաֆիտի-նկարիչ, ապա, 1980-ական թվականներին հայտնի է դարձել որպես նոր էքսպրեսիոնիզմի շատ հաջող ներկայացուցիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժան-Միշելը ծնվել է Նյու Յորքում, Բրուքլինում: Նրա մայրը՝ Մաթիլդան, Պուերտո Ռիկո, իսկ հայրը՝ Ջերարդը, ունեցել է հաիթիական արմատներ, որի շնորհիվ Միշելը մանկուց ազատ խոսում էր ֆրանսերեն, իսպաներեն և անգլերեն` կարդալով գրքեր, այդ թվում պոեզիա, սիմվոլիզմ, առասպելներ ու պատմություն։ Արդեն վաղ տարիքում նա դրսևորել է ունակություններն արվեստի նկատմամբ, և նրա մայրը աջակցել է այս ձգտմանը:

1977 թվականին, 17 տարեկան հասակում, նա ու նրա ընկերը՝ Ալ Դազը, սկսել են նկարել Գրաֆիտի շենքերի պատերին Մանհեթենում` ստորագրելով SAMO կամ SAMO shit: Պատկերները բաղկացած էին բովանդակային արտահայտություններից, որոնց իմաստը դժվար է թարգմանել հայերեն, օրինակ, Plush safe he think.. SAMO կամ` SAMO as an escape clause: 1978 թվականի դեկտեմբերին "Village Voice"-ը հոդված է տպագրել այդ գրությունների մասին: Նախագիծն ավարտվել է 1978 թվականին, SAMO IS DEAD (SAMO-ն մահացել է) գրությամբ, երբ Բասկիան լքում է տունը և ապրում է ընկերների հետ, գումար վաստակելով փողոցում բացիկներ և շապիկներ վաճառելով: Յոթանասունականների վերջին Բասկիան ընկերների հետ ստեղծում է Գրեյ խումբը, որը նվագում էր Մանհեթանի տարբեր ակումբներում:

1980 թվականի հունիսին Բասկիան մասնակցում է The Times Square Show-ին՝ նկարիչների խմբակային ցուցահանդեսին: 1981 թվականին բանաստեղծ և արվեստի քննադատ Ռենե Ռիչարդը (Rene Ricard) հոդված է հրապարակել Արթֆորում ամսագրում, որը նպաստել է Բասկիայի միջազգային կարիերային: Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում Բասկիան շարունակում էր ցուցադրել իր աշխատանքները Նյու Յորքում: 1982 Բասկիան պարբերաբար ցուցադրվում է Ջուլիան Շնաբելի, Դավիթ Սալլեի, Ֆրանչեսկո Կլեմենտենի, Կուկի Ենդզոյի, ինչպես նաև` մի խումբ այլ արվեստագետների, որոշ արվեստի քննադատների, կուրատորների և կոլեկտորների հետ, որոնք հետագայում պետք է կոչվեին նոր էքսպրեսիոնիստներ:

1982 թվականին Բասկիան ծանոթացել է Էնդի Ուորհոլի հեե, և նրանք միասին ստեղծել են բազմաթիվ համատեղ աշխատանքներ: Նրանք աշխատում էին միասին, ազդեցություն են ունեցել միմյանց ստեղծագործական կյանքի վրա: Նրանց հարաբերությունները շարունակվել են մինչև Ուորհոլի ահը, 1987 թվականը:

Վերջին տարիներ և մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժան-Միշելի գերեզմանը Գրին-Բուդսկ գերեզմանատանը, Նյու Յորք

Ժան Միշել Բասկիային հիվանդանոց են տեղափոխել թմրանյութերի ազդեցության տակ, նա խառնել է կոկաինը և հերոինը) իր ստուդիայում 1988 թվականին: Թաղվել է Նյու Յորքի Գրին Վուդի գերեզմանոցում:

Ստեղծագործական շրջաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բասկիայի ստեղծագործությունը պայմանականորեն կարելի է բաժանել երեք շրջանի. վաղ շրջան, 1980-1982 թվականներ. այս ընթացքում նա հաճախ պատկերում է կմախքներ և դիմականման դեմքեր, ինչով և արտահայտվում է նրա արտասովոր հետաքրքրությունը մահվան հանդեպ: Այլ առավել հաճախակի հանդիպող պատկերներ են ավտոմեքենաները, շենքերը, ոստիկանությունը, երեխաների խաղերի տեսարաններ մայթերին: Միջին ժամանակահատվածում, 1982-1985 թվականները նշանավորվել են հաիթիական արմատների հանդեպ նրա ունեցած հետաքրքրվածությամբ: Վերջին շրջանում, 1986-1988 թվականներին (մինչև նրա մահը), նշվում է նոր վարքագծով և նոր կերպարներով:

Ֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • "Բասկիա", ռեժիսոր Ջուլիան Շնաբելի ֆիլմը, 1996 թվական
  • "Downtown 81"
  • "Ժան Միշել Բասկիա: Ռադիոակտիվ մանկիկ"

Աշխատանքների արժեք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Dripping (429265587).jpg

Մինչև 2002 թվականի ամենաբարձր գնով վճարված աշխատանքի արժեքը կազմել է 3.5 մլն դոլար:

2002 թվականի մայիսի 14-ին Բասկիայի «Profit I»-ը աճուրդի է հանվել ու վաճառվել է 5 ,5 միլիոն դոլարով: 2007 թվականի մայիսին Բասկիայի «անվերնագիր» աշխատանքը 1981 թվականին վաճառվել է աճուրդում 14,6 մլն դոլար:

2013 թվականի մայիսի 16-ին «Մշուշված գլուխը» վաճառվել է 48,8 մլն դոլարով Նյու Յորքում:

2017 թվականի մայիսի 18-ին Բասկիայի 1982 թվականին նկարած «անանուն աշխատանքը» վաճառվել է 110,5 մլն դոլարով Նյու Յորքում:

Մեջբերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժան-Միշելը հայտնի է իր մեջբերումով.

Aquote1.png Ես չեմ մտածում արվեստի մասին, երբ ես աշխատում եմ: Ես փորձում եմ մտածել կյանքի մասին: Aquote2.png


Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20666306"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a>
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a>
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573"></a>
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a>
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a>