Թոմաշ Մասարիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաշ Մասարիկ
չեխ․՝ Tomáš Garrigue Masaryk
MasarykFotoPrvniPoselstviTGM.jpg
Ծնվել էմարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրՀոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[6]
Մահացել էսեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[6][1][2][3][4][5] (87 տարեկանում)
Մահվան վայրամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Սոկոլովի շրջան
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Չեխոսլովակիա
Մայրենի լեզուչեխերեն
ԿրոնQ11985224?[7] և Evangelical Church of Czech Brethren[8]
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ, գրող, սոցիոլոգ, համալսարանի պրոֆեսոր և լրագրող
ԱշխատավայրՎիեննայի համալսարան, Պրահայի Կարլի համալսարան և Լոնդոնի թագավորական քոլեջ
ԱմուսինՇարլոտտա Գառիգ
Ծնողներհայր՝ Յոզեֆ Մասարիկ, մայր՝ Տերեզիե Մասարիկովա
Զբաղեցրած պաշտոններՉեխոսլովակիայի նախագահ և Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունԵրիսաչեխերի կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ Honorary citizenship of Třebíč Կարագեորգիի Աստղ սրերով շքանշան Grand Cross of the order of the Redeemer Grand Cross of the Order of Charles III 1st Class of the Order of the Cross of the Eagle Grand Cross of the Order of the Sword of Sant'Iago Փղի շքանշան Grand Cross of the White Rose of Finland Honorary citizenship of Brno[9] Honorary citizen of Prague Honorary citizenship of Kopřivnice Honorary citizenship of České Budějovice Honorary citizenship of Kladno և Honorary citizenship of Moravské Budějovice[10][11]
ԱնդամությունԱմերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[12]
ԵրեխաներԱլիս Մասարիկովա, Օլգա Մասարիկովա, Հերբերտ Մասարիկ և Յան Մասարիկ
Ստորագրություն
T. G. Masaryk Signature.svg
Tomáš Garrigue Masaryk Վիքիպահեստում

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկ (չեխ.՝ Tomáš Garrigue Masaryk, մարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5], Հոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[6] - սեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[6][1][2][3][4][5], ամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Սոկոլովի շրջան), չեխոսլովակյան պետական և քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա։ 1882-1914 թթ.-ին՝ Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

«Ռեալիստների», որոնք ձգտում էին Չեխիայի ինքնավարությանը Ավստրո-Հունգարիայի կազմում, լիբերալ-քաղաքական խմբի հիմնադիրներից (1889)։ 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավստրիական ռեակցիայի, հակասեմականության դեմ և այլ ելույթներով ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանիցս ընտրվել է ավստրիական պառլամենտի պատգամավոր։ 1887, 1889, 1910 թվականներին այցելել է Ռուսաստան, հանդիպել Լև Տոլստոյի հետ։ 1913 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Եվրոպան» գիրքը (հ. 1-2)։ 1914 թվականից վտարանդվել է։ 1917-1918 թվականներին եղել է Ռուսաստանում, խրախուսել է ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությունը։ Դեմ է արտահայտվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը դիմավորել է թշնամաբար։

1918 թվականին եղել է Չեխոսլովակյան կորպուսի հակախորհրդային, ազատագրական ապստամբության կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին վերադարձել է Պրահա, ընտրվել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության նախագահ։

Որպես փիլիսոփա հետևել է անգլիական և ֆրանսիական պոզիտիվիստներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Tomas Garrigue Masaryk — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Т. 15 : Ломбард — Мезитол. — С. 436.
  7. Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 230. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  8. Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 231. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  9. https://www.brno.cz/obcan/vyznamne-osoby-a-vyroci/cestni-obcane-mesta-brna-1918-1989/
  10. (unspecified title) — P. 349.
  11. https://www.mbudejovice.cz/seznam-cestnych-obcanu-mesta/d-452762
  12. NNDB — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 266 CC-BY-SA-icon-80x15.png