Թոմաշ Մասարիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թոմաշ Մասարիկ
չեխ․՝ Tomáš Garrigue Masaryk
MasarykFotoPrvniPoselstviTGM.jpg
Ծնվել է մարտի 7, 1850({{padleft:1850|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Հոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[5]
Մահացել է սեպտեմբերի 14, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[5][1][2][3][4] (87 տարեկանում)
Մահվան վայր ամրոց Լանի, Lány, Սոկոլովի շրջան, Central Bohemian Region, Չեխիա
Քաղաքացիություն Ավստրո-Հունգարիա
Չեխոսլովակիա
Մայրենի լեզու չեխերեն
Կրոն Evangelical Christianity
Կրթություն Վիեննայի համալսարան
Գիտական աստիճան փիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ, գրող, սոցիոլոգ, համալսարանի պրոֆեսոր և լրագրող
Աշխատավայր Վիեննայի համալսարան, Պրահայի Կարլի համալսարան և Լոնդոնի թագավորական քոլեջ
Ամուսին Շարլոտտա Գառիգ
Ծնողներ հայր՝ Յոզեֆ Մասարիկ, մայր՝ Տերեզիե Մասարիկովա
Զբաղեցրած պաշտոններ Չեխոսլովակիայի նախագահ, Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ և list of Presidents of Czechoslovakia
Քաղաքական կուսակցություն Երիսաչեխերի կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ Honorary citizenship of Třebíč Կարագեորգիի Աստղ սրերով շքանշան Grand Cross of the order of the Redeemer Grand Cross of the Order of Charles III Արծվի խաչի շքանշան Grand Cross of the Order of the Sword of Sant'Iago Փղի շքանշան Grand Cross of the White Rose of Finland և Honorary citizenship of Brno[6]
Անդամություն Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[7]
Երեխաներ Ալիս Մասարիկովա, Օլգա Մասարիկովա, Հերբերտ Մասարիկ և Յան Մասարիկ
Ստորագրություն
T. G. Masaryk Signature.svg
Tomáš Garrigue Masaryk Վիքիպահեստում

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկ (չեխ.՝ Tomáš Garrigue Masaryk, մարտի 7, 1850({{padleft:1850|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3][4], Հոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[5] - սեպտեմբերի 14, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[5][1][2][3][4], ամրոց Լանի, Lány, Սոկոլովի շրջան, Central Bohemian Region, Չեխիա), չեխոսլովակյան պետական և քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա։ 1882-1914-ին՝ Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

«Ռեալիստների», որոնք ձգտում էին Չեխիայի ինքնավարությանը Ավստրո-Հունգարիայի կազմում, լիբերալ-քաղաքական խմբի հիմնադիրներից (1889)։ 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավստրիական ռեակցիայի, հակասեմականության դեմ և այլ ելույթներով ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանիցս ընտրվել է ավստրիական պառլամենտի պատգամավոր։ 1887, 1889, 1910 թվականներին այցելել է Ռուսաստան, հանդիպել Լև Տոլստոյի հետ։ 1913 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Եվրոպան» գիրքը (հ. 1-2)։ 1914 թվականից վտարանդվել է։ 1917-1918 թվականներին եղել է Ռուսաստանում, խրախուսել է ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությունը։ Դեմ է արտահայտվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը դիմավորել է թշնամաբար։

1918 թվականին եղել է Չեխոսլովակյան կորպուսի հակախորհրդային, ազատագրական ապստամբության կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին վերադարձել է Պրահա, ընտրվել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության նախագահ։

Որպես փիլիսոփա հետևել է անգլիական և ֆրանսիական պոզիտիվիստներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 266 CC-BY-SA-icon-80x15.png