Թոմաշ Մասարիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաշ Մասարիկ
չեխ․՝ Tomáš Garrigue Masaryk
MasarykFotoPrvniPoselstviTGM.jpg
Ծնվել էմարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5][6][7][8]
ԾննդավայրՀոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[9]
Մահացել էսեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[9][1][2][3][4][5][6][7][10] (87 տարեկանում)
Մահվան վայրամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Կլադնոյի շրջան, Չեխոսլովակիա[11]
Գերեզմանcemetery in Lány
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Չեխոսլովակիա
Մայրենի լեզուչեխերեն
ԿրոնEvangelical Church in Austria (1781-1918)?[12] և Evangelical Church of Czech Brethren?[13]
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ, գրող, սոցիոլոգ, համալսարանի պրոֆեսոր և լրագրող
ԱշխատավայրՎիեննայի համալսարան, Պրահայի Կարլի համալսարան և Լոնդոնի թագավորական քոլեջ
ԱմուսինՇարլոտտա Գառիգ[14]
Ծնողներհայր՝ Յոզեֆ Մասարիկ[8], մայր՝ Տերեզիե Մասարիկովա[8]
Զբաղեցրած պաշտոններՉեխոսլովակիայի նախագահ և Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունԵրիսաչեխերի կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ Տրշեբիչի պատվավոր քաղաքացիություն Կարագեորգիի Աստղ սրերով շքանշան Փրկչի շքանշանի Մեծ խաչ Կառլոս III-ի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Օռլինի խաչի առաջին դասի շքանշան Սանտիագոյի թուր շքանշանի Մեծ խաչ[15] Փղի շքանշան Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդ շքանշանի Մեծ խաչ Բռնոյի պատվավոր քաղաքացի[16] Պրահայի պատվավոր քաղաքացի Honorary citizenship of Kopřivnice? Չեսկե Բուդյովիցեի պատվավոր քաղաքացիություն honorary citizen of Kladno? Honorary citizenship of Moravské Budějovice?[17][18] Պոլնայի պատվավոր քաղաքացիություն honorary citizen of Nové Město nad Metují?[19] Q86910777?[13][20] և Honorary citizenship of Žamberk?
ԱնդամությունԱմերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[21]
ԵրեխաներԱլիս Մասարիկովա, Օլգա Մասարիկովա, Հերբերտ Մասարիկ և Յան Մասարիկ
Ստորագրություն
T. G. Masaryk Signature.svg
Tomáš Garrigue Masaryk Վիքիպահեստում

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկ (չեխ.՝ Tomáš Garrigue Masaryk, մարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5][6][7][8], Հոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[9] - սեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[9][1][2][3][4][5][6][7][10], ամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Կլադնոյի շրջան, Չեխոսլովակիա[11]), չեխոսլովակյան պետական և քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա։ 1882-1914 թթ.-ին՝ Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

«Ռեալիստների», որոնք ձգտում էին Չեխիայի ինքնավարությանը Ավստրո-Հունգարիայի կազմում, լիբերալ-քաղաքական խմբի հիմնադիրներից (1889)։ 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավստրիական ռեակցիայի, հակասեմականության դեմ և այլ ելույթներով ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանիցս ընտրվել է ավստրիական պառլամենտի պատգամավոր։ 1887, 1889, 1910 թվականներին այցելել է Ռուսաստան, հանդիպել Լև Տոլստոյի հետ։ 1913 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Եվրոպան» գիրքը (հ. 1-2)։ 1914 թվականից վտարանդվել է։ 1917-1918 թվականներին եղել է Ռուսաստանում, խրախուսել է ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությունը։ Դեմ է արտահայտվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը դիմավորել է թշնամաբար։

1918 թվականին եղել է Չեխոսլովակյան կորպուսի հակախորհրդային, ազատագրական ապստամբության կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին վերադարձել է Պրահա, ընտրվել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության նախագահ։

Որպես փիլիսոփա հետևել է անգլիական և ֆրանսիական պոզիտիվիստներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Tomas Garrigue Masaryk — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Czech National Authority Database
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 ծնունդների գրանցամատյան
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Т. 15 : Ломбард — Мезитол. — С. 436.
  10. 10,0 10,1 10,2 Projekt Gutenberg-DE — 1994.
  11. 11,0 11,1 11,2 iRozhlas
  12. Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 230. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  13. 13,0 13,1 Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 231. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  14. marriage registry
  15. http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154
  16. https://www.brno.cz/obcan/vyznamne-osoby-a-vyroci/cestni-obcane-mesta-brna-1918-1989/
  17. (unspecified title) — P. 349.
  18. https://www.mbudejovice.cz/seznam-cestnych-obcanu-mesta/d-452762
  19. https://www.novemestonm.cz/obcan/mesto/oceneni-obcane
  20. Sto let evangelické teologické fakulty v Praze / J. Roskovec, O. HalamaPraha: Evangelická teologická fakulta Univerzity Karlovy, 2019. — P. 244. — ISBN 978-80-270-6975-0
  21. Notable Names Database — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 266 CC-BY-SA-icon-80x15.png