Թոմաշ Մասարիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոմաշ Մասարիկ
չեխ․՝ Tomáš Garrigue Masaryk
MasarykFotoPrvniPoselstviTGM.jpg
Ծնվել էմարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրՀոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[6]
Մահացել էսեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[6][1][2][3][4][5] (87 տարեկանում)
Մահվան վայրամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Սոկոլովի շրջան
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Չեխոսլովակիա
Մայրենի լեզուչեխերեն
ԿրոնEvangelical Church in Austria (1781-1918)?[7] և Evangelical Church of Czech Brethren?[8]
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ, գրող, սոցիոլոգ, համալսարանի պրոֆեսոր և լրագրող
ԱշխատավայրՎիեննայի համալսարան, Պրահայի Կարլի համալսարան և Լոնդոնի թագավորական քոլեջ
ԱմուսինՇարլոտտա Գառիգ
Ծնողներհայր՝ Յոզեֆ Մասարիկ, մայր՝ Տերեզիե Մասարիկովա
Զբաղեցրած պաշտոններՉեխոսլովակիայի նախագահ և Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունԵրիսաչեխերի կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ Տրշեբիչի պատվավոր քաղաքացիություն Կարագեորգիի Աստղ սրերով շքանշան Փրկչի շքանշանի Մեծ խաչ Կառլոս III-ի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Օռլինի խաչի առաջին դասի շքանշան Սանտիագոյի թուր շքանշանի Մեծ խաչ[9] Փղի շքանշան Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդ շքանշանի Մեծ խաչ Բռնոյի պատվավոր քաղաքացի[10] Պրահայի պատվավոր քաղաքացի Honorary citizenship of Kopřivnice? Չեսկե Բուդյովիցեի պատվավոր քաղաքացիություն honorary citizen of Kladno? Honorary citizenship of Moravské Budějovice?[11][12] և Պոլնայի պատվավոր քաղաքացիություն
ԱնդամությունԱմերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[13]
ԵրեխաներԱլիս Մասարիկովա, Օլգա Մասարիկովա, Հերբերտ Մասարիկ և Յան Մասարիկ
Ստորագրություն
T. G. Masaryk Signature.svg
Tomáš Garrigue Masaryk Վիքիպահեստում

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկ (չեխ.՝ Tomáš Garrigue Masaryk, մարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][4][5], Հոդոնին, Ավստրիական կայսրություն[6] - սեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[6][1][2][3][4][5], ամրոց Լանի, Q56414451?, Lány, Սոկոլովի շրջան), չեխոսլովակյան պետական և քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա։ 1882-1914 թթ.-ին՝ Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

«Ռեալիստների», որոնք ձգտում էին Չեխիայի ինքնավարությանը Ավստրո-Հունգարիայի կազմում, լիբերալ-քաղաքական խմբի հիմնադիրներից (1889)։ 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավստրիական ռեակցիայի, հակասեմականության դեմ և այլ ելույթներով ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանիցս ընտրվել է ավստրիական պառլամենտի պատգամավոր։ 1887, 1889, 1910 թվականներին այցելել է Ռուսաստան, հանդիպել Լև Տոլստոյի հետ։ 1913 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Եվրոպան» գիրքը (հ. 1-2)։ 1914 թվականից վտարանդվել է։ 1917-1918 թվականներին եղել է Ռուսաստանում, խրախուսել է ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությունը։ Դեմ է արտահայտվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը դիմավորել է թշնամաբար։

1918 թվականին եղել է Չեխոսլովակյան կորպուսի հակախորհրդային, ազատագրական ապստամբության կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին վերադարձել է Պրահա, ընտրվել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության նախագահ։

Որպես փիլիսոփա հետևել է անգլիական և ֆրանսիական պոզիտիվիստներին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Tomas Garrigue Masaryk — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Т. 15 : Ломбард — Мезитол. — С. 436.
  7. Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 230. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  8. Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. stoletíKalich, 2019. — P. 231. — 466 p. — ISBN 978-80-7017-261-2
  9. http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154
  10. https://www.brno.cz/obcan/vyznamne-osoby-a-vyroci/cestni-obcane-mesta-brna-1918-1989/
  11. (unspecified title) — P. 349.
  12. https://www.mbudejovice.cz/seznam-cestnych-obcanu-mesta/d-452762
  13. Notable Names Database — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 266 CC-BY-SA-icon-80x15.png