Jump to content

Թոմաշ Մասարիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թոմաշ Մասարիկ
չեխ․՝ Tomáš Garrigue Masaryk
Դիմանկար
Ծնվել էմարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՀոդոնին, Margraviate of Moravia, Ավստրիական կայսրություն[4][5][6][…]
Մահացել էսեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[4][1][2][…] (87 տարեկան)
Մահվան վայրLány, Չեխոսլովակիա[7][6][8]
ԳերեզմանGrave of Masaryk family
Քաղաքացիություն Ցիսլեյտանիա և  Չեխոսլովակիա
Մայրենի լեզուչեխերեն
ԿրոնԱվետարանական եկեղեցի Ավստրիայում (1781–1918)[9] և Evangelical Church of Czech Brethren?[10]
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան (1876)[11] և Վիեննայի ակադեմիական գիմնազիա (1872)[12]
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
ԵրկերThe Spirit of Russia?, The New Europe (The Slav Standpoint)?, Světová revoluce: za války a ve válce 1914-1918?, Czechoslovak declaration of independence?, Česká otázka? և Masaryk's First Presidential Message?
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, մանկավարժ, գրող, սոցիոլոգ, համալսարանի դասախոս, լրագրող, ուսուցիչ և խմբագիր
ԱշխատատուՎիեննայի համալսարան, Պրահայի Կարլի համալսարան և Լոնդոնի թագավորական քոլեջ
ԱմուսինՇարլոտտա Գառիգ[13][14][15]
Ծնողներհայր՝ Յոզեֆ Մասարիկ[16], մայր՝ Տերեզիե Մասարիկովա[16]
Զբաղեցրած պաշտոններՉեխոսլովակիայի նախագահ, Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ և Աբգեորդնեթենհաուսի անդամ
ԿուսակցությունԵրիսաչեխերի կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Նիդերլանդական արյուծի շքանշան Սբ. Միքայելի և Սբ. Գևորգի շքանշան Կառլոս III-ի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ[17] Կարագեորգիի Աստղ սրերով շքանշան[17] Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ[17][18] Քրիզանտեմի վերին օրդեն Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ[17] Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդի շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով[19] Փղի շքանշան[20][21][22] Սպիտակ Արծվի շքանշան[17] Սրբեր Մավրիկիոսի և Ղազարի շքանշան «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշան Փրկչի շքանշանի Մեծ խաչ[17] Սանտիագոյի թուր շքանշանի Մեծ խաչ[23] Սպիտակ փղի շքանշան Եգիպտոսի Մուհամեդ Ալիի շքանշան

honorary citizen of Strakonice?

[24][25]

Տրշեբիչի պատվավոր քաղաքացիություն

[26]

Ստրասբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[27][28]

Փարիզի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[29][30]

Պրահայի պատվավոր քաղաքացի

honorary doctor of Protestant Theological Faculty – Charles University?

[10][31]

honorary citizen of Moravské Budějovice?

[32][33] Օռլինի խաչի առաջին դասի շքանշան[34]

honorary citizen of Strakonice?

[35][25]

Բռնոյի պատվավոր քաղաքացի

[36]

Կլադնոյի պատվավոր քաղաքացի

[37]

honorary citizen of Nové Město na Moravě?

[38]

Չեսկե Բուդյովիցեի պատվավոր քաղաքացիություն

Կոպրշիվնիցեի պատվավոր քաղաքացի

[39]

honorary citizen of Nové Město nad Metují?

[40]

Պոլնայի պատվավոր քաղաքացիություն

honorary citizen of Žamberk?

պատվավոր քաղաքացիություն

[41]

honorary citizen of Chrudim?

[42] և

honorary citizen of Tel Aviv?

[43]
ԱնդամությունԱմերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[44] և Ռումինական ակադեմիա
ԵրեխաներԱլիս Մասարիկովա, Հերբերտ Մասարիկ, Յան Մասարիկ և Օլգա Մասարիկովա
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Tomáš Garrigue Masaryk Վիքիպահեստում

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկ (չեխ.՝ Tomáš Garrigue Masaryk, մարտի 7, 1850(1850-03-07)[1][2][3][…], Հոդոնին, Margraviate of Moravia, Ավստրիական կայսրություն[4][5][6][…] - սեպտեմբերի 14, 1937(1937-09-14)[4][1][2][…], Lány, Չեխոսլովակիա[7][6][8]), չեխոսլովակյան քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա։ 1882-1914 թթ.-ին՝ Պրահայի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր։

«Ռեալիստների», որոնք ձգտում էին Չեխիայի ինքնավարությանը Ավստրո-Հունգարիայի կազմում, լիբերալ-քաղաքական խմբի հիմնադիրներից (1889)։ 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավստրիական ռեակցիայի, հակասեմականության դեմ և այլ ելույթներով ձեռք է բերել ժողովրդականություն, քանիցս ընտրվել է ավստրիական պառլամենտի պատգամավոր։ 1887, 1889, 1910 թվականներին այցելել է Ռուսաստան, հանդիպել Լև Տոլստոյի հետ։ 1913 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Եվրոպան» գիրքը (հ. 1-2)։ 1914 թվականից վտարանդվել է։ 1917-1918 թվականներին եղել է Ռուսաստանում, խրախուսել է ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությունը։ Դեմ է արտահայտվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը դիմավորել է թշնամաբար։

1918 թվականին եղել է Չեխոսլովակյան կորպուսի հակախորհրդային, ազատագրական ապստամբության կազմակերպիչներից։ 1918 թվականին վերադարձել է Պրահա, ընտրվել է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության նախագահ։

Որպես փիլիսոփա հետևել է անգլիական և ֆրանսիական պոզիտիվիստներին։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 Gogolák L. v. Encyclopædia Britannica
  3. 1 2 Internet Philosophy Ontology project
  4. 1 2 3 4 Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Т. 15 : Ломбард — Мезитол. — С. 436.
  5. 1 2 Կերպարվեստի արխիվ
  6. 1 2 3 4 Regional Database of the Central Bohemian Research Library in Kladno
  7. 1 2 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  8. 1 2 Encyklopedie ČSSD (չեխերեն)
  9. ↑ Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T., Beláňová A. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. století (չեխերեն) — Kalich, 2019. — P. 230. — 466 p.
  10. 1 2 Nešpor Z., Vojtíšek Z., Klementová T., Beláňová A. Malý slovník českých nekatolických náboženských osobností 20. a 21. století (չեխերեն) — Kalich, 2019. — P. 231. — 466 p.
  11. ↑ http://tg-masaryk.cz/mapa/index.jsp?id=220
  12. ↑ http://tg-masaryk.cz/mapa/index.jsp?id=219
  13. ↑ https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:249T-4WT
  14. ↑ ČT24 — 2017.
  15. ↑ Český rozhlas Radiožurnál — 2018.
  16. 1 2 ծնունդների գրանցամատյան
  17. 1 2 3 4 5 6 http://www.vyznamenani.net/?p=1551
  18. ↑ President Masaryk vyznamenán velkokřížem řádu čestné legie (չեխերեն) — Praha: 1921. — Vol. 39, Iss. 48. — P. 5. — ISSN 1805-2444
  19. ↑ Matikkala A. Suomen Valkoisen Ruusun ja Suomen Leijonan ritarikunnat (фин.) — Helsinki: Edita, 2017. — P. 497.
  20. ↑ https://vltava.rozhlas.cz/dansky-rad-slona-pro-prezidenta-masaryka-5094330
  21. ↑ Slavnosti na hradě pražském (չեխերեն) — Praha: 1925. — Vol. 43, Iss. 66. — P. 5. — ISSN 1805-2444
  22. ↑ Slavnosti na Hradě pražském (չեխերեն) / K. Tůma — Praha: 1925. — Vol. 65, Iss. 66. — P. 3. — ISSN 1214-1240
  23. ↑ Ordens Honoríficas Portuguesas
  24. ↑ https://digi.ceskearchivy.cz/1734/8
  25. 1 2 https://www.strakonice.eu/content/prof-tomas-garrigue-masaryk
  26. ↑ Čestná občanství a Ceny města Třebíče: Třebíč
  27. ↑ https://journals.openedition.org/framespa/515?lang=en#tocto2n11
  28. ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32169328/f71
  29. ↑ Liste des docteurs honoris causa de l'Université de Paris de 1918 à 1933 inclus (ֆր.) — 1934. — Vol. 9, Iss. 1. — P. 90—95. — ISSN 0041-9176
  30. ↑ https://education.persee.fr/doc/revin_1775-6014_1923_num_77_1_7682
  31. ↑ Sto let evangelické teologické fakulty v Praze (չեխերեն) / J. Roskovec, O. Halama — Praha: Evangelická teologická fakulta Univerzity Karlovy, 2019. — P. 244.
  32. ↑ Pamětní kniha II — P. 349.
  33. ↑ Seznam čestných občanů města: Moravské Budějovice
  34. ↑ https://president.ee/et/teenetemargid/teenetemarkide-kavalerid/22865-thomas-g-masaryk
  35. ↑ https://digi.ceskearchivy.cz/1734/69
  36. ↑ https://www.brno.cz/obcan/vyznamne-osoby-a-vyroci/cestni-obcane-mesta-brna-1918-1989/
  37. ↑ https://ebadatelna.soapraha.cz/a/3649/156
  38. ↑ http://www.nmnm.eu/masaryk-tomas-garrigue.html
  39. ↑ https://digi.archives.cz/da/permalink?xid=8B80305863AE11E2A73DD4BED9A45B4B&scan=3e2f30f3fbf1487083b30464bb87698b
  40. ↑ https://www.novemestonm.cz/obcan/mesto/oceneni-obcane
  41. ↑ https://digi.ceskearchivy.cz/496/59/1155/967/55/0
  42. ↑ Kobetič P. (unspecified title) (չեխերեն) — 1999. — P. 21. — ISBN 80-902415-4-9
  43. ↑ https://mzv.gov.cz/telaviv/cz/vzajemne_vztahy_1/prehled_bilateralnich_navstev_1/navsteva_tgm_ve_svate_zemi.html
  44. ↑ Notable Names Database — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 266)։
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թոմաշ Մասարիկ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Թոմաշ_Մասարիկ&oldid=10345367» էջից