Թեոդոր Դրայզեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Թեոդոր Դրայզեր
Theodore Dreiser.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 27, 1871({{padleft:1871|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Տերրե Հոտ[1][4]
Վախճանվել է դեկտեմբերի 28, 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1][5][2] (74 տարեկանում)
Վախճանի վայր Հոլիվուդ[1][4]
Մասնագիտություն գրող[6], լրագրող[6], վիպագիր, ակնարկագիր, ինքնակենսագիր և սցենարիստ
Լեզու անգլերեն[7]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Գրական ուղղություններ նատուրալիզմ
Թեոդոր Դրայզեր Վիքիքաղվածքում
Theodore Dreiser Վիքիպահեստում

Թեոդոր Դրայզեր (անգլ.՝ Theodore Herman Albert Dreiser; 1871 թ. օգոստոսի 27, Թերրի-Հոթ, Ինդիանա - 1945 թ. դեկտեմբերի 28, Հոլիվուդ), ամերիկացի գրող, հասարակական գործիչ Թեոդոր Դրայզերն ամերիկյան քննադատական ռեալիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։

Դրայզերի ստեղծագործությունները թարգմանվել են տարբեր լեզուներով, այդ թվում նաև հայերեն[8]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեոդոր Դրայզերը ծնվել է բազմանդամ ընտանիքում։ Իր մանկությունից մեծանուն գրողը հետագայում տխուր հուշեր է պատմում, քանի որ նա դեռ մանկուց զգացել է քաղցը, անապահով կյանքի դառնությունները, որը ստիպել է աշխատանք որոնել։ Պատանի Դրայզերը եղել է լրագրավաճառ, սևագործ բանվոր, սպիտակեղենը լվացքատուն տանող, ճաշարանի հավաքարար և այլն։ Բոլոր տեղերից նրան հեռացրին և երիտասարդը ստիպված էր նորից ձեռնարկատերերի դռները ծեծել։

Դրայզերը կանոնավոր կրթություն չի ստացել։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է կաթոլիկ դպրոցում, որը անվանի գրողը համարում է զուր կորցրած ժամանակ։ 1888 թվականին ընդունվում է Բլումինգտոնի համալսարան, որտեղ սովորում է մի տարի։ Այդտեղ է սկսվում նրա բուռն հետաքրքրությունը դեպի գրականությունը։ Համալսարանում նա առաջին անգամ ծանոթացավ ու ոգեշնչվեց Լև Տոլստոյի գրվածքներով և առաջին անգամ միտք է հղանում լինել հռչակավոր գրող նման Տոլստոյին, գրել այնպես, որ ամբողջ աշխարհը լսի։

1892 թվականից սկսում է աշխատել «Չիկագո դեյլ Գլոբ» թերթում որպես լրագիր։ Այնուհետև աշխատում է տարբեր քաղաքների թերթերում և զանազանան ամսագրերում, վարում է տարբեր պաշտոններ՝ լրաբեր, ակնարկագիր, խմբագիր, բաժնի վարիչ։ Այդ ընթացքում նա ավելի լավ է ծանոթանում գրական, քաղաքական գործիչների հետ, տարբեր խավերի և բնագավառի մարդկանց հետ։ Սակայն մոտիկից ծանոթանալով լրագրական աշխարհին, հասկանալով իրական ճշմարտության և լրագրի ճշմարտության տարբերությունը, շատ ընդհարումներ է ունենում պետերի և պաշտոնական տնօրենների հետ, որը իր ռեալիստական էությանը չէր համապատասխանում։ Շուտով նա անցնում է գեղարվեստական ակնարկի և պատմվածքի ժանրին[9]։

Դրայզերի տաղանդի փայլը միանգամից շողաց իր առաջին վեպում՝ «Քույր Քերրի»-ում (1900), որը մեծ համբավ ստեղծեց նրա անվան շուրջ։ Այդ նոր վեպը բերում էր յուրահատուկ ռեալիստական ոճ, դրա հետ մեկ տեղ նուրբ մոտիվացիա։

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր Քերրի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Քույր Քերրի

«Քույր Քերրի» (1900, Sister Carrie) վեպը 20-րդ դարի ամերիկյան ռեալիզմի առաջին լուրջ գործերից է։ Գլխավոր հերոսուհին Քարոլին Միբերն է։ Քարոլինան կամ Քերին՝ ինչպես նրան այլ կերպ կոչում են, մաքուր հոգով ու զգացմունքներով լի, կենսական փորձից զուրկ, պատրանքներով հրապուրված տասնությամյա աղջիկը, թողնելով օրվա ապրուստով ապրող ծնողներին, հեռանում է Չիկագո։ Վեպի առաջին մասում Դրայզերը գրում է․

Aquote1.png Երբ տասնութամյա աղջիկը թողնում է հայրական տունը, ապա կա՛մ լավ ձեռքերի մեջ է ընկնում և այդ դեպքում դառնում է լավը, կա՛մ արագ յուրացնում է մայրաքաղաքի բարոյական հայացքները և դառնում վատը։ Aquote2.png

Վեպի առանցքային թեման հանդիսանում է գլխավոր հերոսուհու կյանքի պատմությունը, նրա սոցիալական կենսագրությունը։

Ջեննի Գերհարդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ջեննի Գերհարդ

«Ջեննի Գերհարդ» (1911, Jennie Gerhardt) վեպը, որը Դրայզերի երկրորդ վեպն է, լույս է տեսել 1911 թվականին։ Բովանդակության և գեղարվեստական կառուցվածքի տեսանկյունից որոշ նմանություններ կամ նախորդ վեպի միջև։ Այս վեպում սյուժետային հիմնական գիծը աշխատավոր ընտանիքից դուրս եկած աղջկա տառապանքների պատմությունն է։ Վեպի բուն նպատակը բուրժուական աշխարհի այլասերված քննադատությունն է։ Դրայզերը վեպի հետագա հրատարակությունից մեկի վերջաբանում հայտնել է, որ իր նպատակն է եղել պատկերել «խլացուցիչ կերպով աղմկող աշխարհի ոլորապտույտն ընկած չունևոր ընտանիքի աղջկան, այն աշխարհի, որը կոչում են քաղաքակիրթ, այն աշխարհի, որը ծարավի է զվարճությունների ու հարստության»։

Այլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Գրականագիտական համառոտ հանրագիտարան — Т. 2.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. Record #118527355 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հոկտեմբերի 14-ին 2015:
  4. 4,0 4,1 Драйзер Теодор, Драйзер Теодор // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  5. Драйзер Теодор, Драйзер Теодор // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  6. 6,0 6,1 Record #118527355 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 24-ին 2015:
  7. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb120266348 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  8. Երկերի ժողովածու | 10 հ. | Թ. Դրայզեր | Առաջաբ. և խմբ.՝ Դ. Եսայան. - Երևան | Հայաստան, 1966. - 10 հ.։
  9. Թեոդոր Դրայզեր - Երկերի ժողովածու 10 հատորով, հատոր առաջին, Քույր Քերրի, «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1966

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են