Ֆինանսիստը (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox book.png
Ֆինանսիստը
The Financier
Financier.JPG
Հեղինակ Թեոդոր Դրայզեր
Տեսակ գրական ստեղծագործություն
Ժանր վեպ
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Ստեղծման տարեթիվ 1912
Շարք Ցանկության եռերգություն
Հաջորդ Տիտանը (վեպ)
Երկիր 46 Star US Flag.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Հրատարակիչ Harper
Հրատարակման տարեթիվ 1912
Թվային տարբերակ gutenberg.org/ebooks/1840
Վիքիքաղվածք Ֆինանսիստը

Ֆինանսիստը (անգլ.՝ The Financier), Թեոդոր Դրայզերի վեպերից մեկը, հրատարակվել է 1912 թվականին, նրա «Ցանկության եռերգության» առաջին մասն է (անգլ.՝ A Trilogy of Desire)։ Եռերգության երկրորդ հատորը՝ «Տիտանը», գրվել է 1914 թվականին (The Titan), երրորդ հատորը՝ «Ստոիկ» ընդհատումներով գրվել է մոտավորապես 1922-1932 թվականներին, մնացել է անավարտ և հրատարակվել գրողի մահից հետո 1947 թվականին։ Եռերգության գլխավոր հերոսը Ֆրենկ Կաուպերվուդն է։ Հիմքում ընկած է միլիոնատեր Չարլզ Յորքսի կյանքի պատմությունը։

«Ցանկության եռերգություն»-ը XX դարի եվրոպական և ամերիկյան գրականության արժեքավոր գործերից մեկն է։ Դրայզերը պատկերել է ֆինանսական միջավայրի ապրելակերպն ու սովորությունները, մեծ բուրժուազիայի մոտեցումը և նրա քաղաքական անսկզբունքայնությունը։

Դրայզերը ցույց է տալիս, թե ինչպես Քաուփերվուդին շրջապատող բուրժուական և գործարար միջավայրը, դեռ մանկությունից, ձևավորում է գործարարի և գնորդի հոգեբանություն, որի համար բոլոր միջոցները լավ և արդարացված են, եթե թույլ են տալիս հասնել հարստության և իշխանության։ Սկսելով մանր շահարկումներից Քաուփերվուդերվուդը հետզհետե ձեռք է բերում որորշակի կարողություն, կաշառում է պաշտոնյաներին ու մունիցիպալիտետը, ապօրինի ձեռք է բերում քաղաքային կոնցեսիոնները Ֆիլադելֆիայում։

Վերջում պարտություն կրելով ընկնում է բանտ և ստիպված հեռանում է Ֆիլադելֆիայից։ «Տիտան» վեպում Դրայզերը Քաուփերվուդի կյանքը զարգացնում է Չիկագոյում, որտեղ կրկնվում է նրա գործունեությունների ցիկլը, ավելի ընդլայնված քան Ֆիլադելֆիայում։ «Ցանկության եռերգության» մեջ Դրայզերը բացահայտում է Քաուփերվուդի գիշատիչ բնույթը, բայց, միևնույն ժամանակ, հիանում է այդ սպեկուլյանտով՝ Դրայզերին գրավում է համարձակ ֆինանսատնտեսական հսկան։ «Ֆինանսիստում» Քաուփերվուդի կարևորագույն գործառույթներից մեկը՝ ներկայացնել, կենտրոնացված և բաց ձևով, բարոյական սկզբունքների բացակայությունը, որը որոշակիորեն բնորոշ է վեպում նկարագրված Ֆիլադելֆիայի բոլոր ֆինանսական «մեկնոցներին» (Բատլերին, Մոլլենհաուերին և Սիմպսոնին)։

Հայերեն է թարգմանվել 1967 թվականին։ Թարգմանիչ՝ Վ․Միքայելյան։[1]։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր հերոսը, Ֆրենկ Քաուփերվուդը, դեռ երիտասարդ հասակում, դառնում է առաջատար ֆինանսիստ։ Նա՝ փոքր բանկային աշխատողի զավակն է, ապրում է Ֆիլադելֆիայում։ Հյուսիսի և Հարավի Քաղաքացիական պատերազմի նախօրեին (1861 - 1865) նրան հաջողվում է ներխուժել Փենսիլվանիայի խոշոր ֆինանսական մագնատների շրաջանակ։ 21 տարեկանում նա ամուսնանում է գրավիչ կնոջ՝ Լիլիանի հետ, և այդ ամուսնությունից երկու երեխա է ծնվում։ Ժամանակի ընթացքում նա ձեռք է բերում իր բուքմեյքերական ընկերության համար հեղինակավոր պալատ Երրորդ փողոցում, որը համարվել է քաղաքի այցեքարտը։ Սակայն գումարի, կանանց և հաջողությունների սիրահար, Քաուփերվուդը ձգտում է ավելիին։ Նա սիրահարվում է Էյլիին՝ խոշոր կապալառուի՝ Բատլերի դստերը։ Բատլերը ևս երկու բրոքերների հետ ղեկավարում է քաղաքի ողջ գործերը։ Առաջին անգամ նա Էյլիին տեսնում է իր հոր տանը, երբ նա 16 տարեկան էր։ 1871 թվականին Չիկագոյում տեղի է ունենում խոշոր հրդեհ, խուճապը ընդգրկում է ֆոնդային շուկան, և Քաուփերվուդը հայտնվում է դժվարին իրավիճակում՝ նրա կատարած մեքենայության՝ քաղաքի գանձապետական գումարի օգտագործման պատճառով, նա պետք է քաղաքին հետ վերադարձնի մոտ կես միլիոն դոլլար։ Այդ պահին նրան կարող էր օգնել միայն Բատլերը, որն այդ ճակատագրական օրը ստանում է անանուն երկտող, որում նրա դուստրը մեղադրվում է ինտիմ հարաբերությունների մեջ Քաուփերվուդի հետ։ Բատլերը որոշում է վրեժխնդիր լինել, և Քաուփերվուդին դատում են՝ բյուջեի միջոցների յուրացման մեղադրանքով։

Դատարանը դատապարտում է 34- ամյա ֆինանսիստին չորս տարվա ազատազրկման։ Սակայն 13 ամիս անց Քաուփերվուդին ազատ են արձակում, քանզի Էյլինի հայրը մահանում է, և ոչ ոք չի խոչընդոտում ինդուլգենցիայի բավարարմանը։ Նախկին բանտարկյալ, ազատազրկումից վեց ամիս հետո, բորսայի հերթական խուճապի ժամանակ (1873 թվականին), օգտվում է առիթից և գնում երկաթուղային ընկերությունների բաժնետոմսերը։ Մեկ օրվա ընթացքում նա դառնում է միլիոնատեր։ Կինը նրան տալիս է ապահարզան, և նա Էյլինի հետ տեղափոխվում է Չիկագո։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայ թարգմանական գրականություն Ա։ Երևան: Հայաստանի ազգային գրապալատի հրատարակչություն։ 2013։ էջ 309 
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են