Էսպերանտոյի ակադեմիա
Էսպերանտոյի ակադեմիա (էսպերանտո՝ [Akademio de Esperanto] error: {{lang}}: text has italic markup (help) , akadeˈmio de espeˈranto), լեզվաբանների անկախ կազմակերպություն, որն զբաղվում է էսպերանտոյի նորմավորմամբ։ Նրա հիմնական խնդիրը էսպերանտո լեզվի պահպանումը և պաշտպանումն է՝ հաշվի առնելով դրա հիմնական սկզբունքները և լեզվի զարգացման հետազոտումը[1]։ Բացի այդ, գործառույթների մեջ մտնում է նաև զարգացման ընթացքում առավել կայունացած լեզվական փոփոխությունների արձանագրումը և պաշտոնականացումը[2]։ Ակադեմիան լույս է ընծայում փաստաթղթեր, որոնք համարվում են «Էսպերանտոյի կառուցվածքի» լրացումներ՝ հավաստագրելով լեզվակիրների նորամուծությունները, նաև տալիս է վիճելի հարցերի եզրակացությունները։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էսպերանտոյի ակադեմիան հիմնադրվել է 1905 թվականին էսպերանտոյի առաջին համաշխարհային համաժողովի ժամանակ լեզվի ստեղծող Լազար Զամենհոֆի առաջարկով Académie française նմանությամբ։ Այդ ժամանակ կառույցը կոչվում էր «Լեզվի կոմիտե» (էսպերանտո՝ [Lingva komitato] error: {{lang}}: text has italic markup (help) ), իսկ «ակադեմիա» անվանումն օգտագործվում էր կոմիտեի բարձրագույն ղեկավար մարմինների համար։ Լեզվի կոմիտեի և ակադեմիայի առաջին ղեկավարը դարձավ ֆրանսիացի փիլիսոփա Էմիլ Բվարակը։ Լեզվի կոմիտեի կազմում ընդգրկվեցին մոտ 30 ազգություն ներկայացնող էսպերանտոյի մոտ հարյուր մասնագետներ։
1948 թվականին որոշում ընդունվեց միավորելու լեզվի կոմիտեն և Ակադեմիան մեկ ընդհանուրի մեջ՝ կոչելով «Էսպերանտոյի ակադեմիա»[3]։
Անդամներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տարբեր ժամանակ Ակադեմիայի կազմում եղել են էսպերանտոյով գրողներ ու մասնագետներ, ինչպիսիք են Անտոնի Գրաբովսկին, Կալման Կալոչային, Դյուլա Բագին, Ուիլյամ Օլդը (նախագահել է Ակադեմիան 1979-1983 թվականներին), Գաստոն Վարենհեյնը, Կարել Պիկը և ուրիշներ։
Ակադեմիայի այժմյան կազմը ձևավորվել է վերջին ընտրությունների արդյունքում, որը կայացել է 2013 թվականի ապրիլին[4]։ Ցանկում առաջինը գրված է ծննդյան երկիրը։
- Վիլմոշ Բենցիկ (Benczik Vilmos, Հունգարիա)
- Գերիտ Բերվելին (Gerrit Berveling, Նիդերլանդներ)
- Մարեկ Բլագուշ (Marek Blahuš, Չեխիա)
- Մարջորի Բուլթոն (Marjorie Boulton, Մեծ Բրիտանիա)
- Ռենատո Կորսետի (Renato Corsetti, Իտալիա, քարտուղար)
- Մարկոս Կրամեր (Marcos Cramer, Արգենտինա, ապրում է Գերմանիայում)
- Պրոբալ Դասգուպտա (Probal Dasgupta, Հնդկաստան, նախագահ)
- Միշել Դյուկ Գոնինազ (Michel Duc-Goninaz, Ֆրանսիա)
- Ռուդոլֆ Ֆիշեր (Rudolf Fischer, Գերմանիա)
- Էդմունդ Գրիմլի-Իվանս (Edmund Grimley-Evans, Մեծ Բրիտանիա)
- Պոլ Գաբինս (Paul Gubbins, Մեծ Բրիտանիա)
- Ելենա Կարպունինա (Елена Карпунина, Ռուսաստան, ապրում է Գերմանիայում)
- Քրիստին Կիզելման (Christer Kiselman, Շվեդիա)
- Բորիս Կոլկեր (Борис Колкер, Ռուսաստան, ապրում է ԱՄՆ-ում)
- Իլոնա Կոուտնի (Koutny Ilona, Հունգարիա, ապրում է Լեհաստանում)
- Կատալին Կովաչ (Kováts Katalin, Հունգարիա, ապրում է Նիդերլանդներում)
- Հարրի Լայնե (Harri Laine, Ֆինլանդիա)
- Էրիխ Դիտեր Կրաուզե (Erich-Dieter Krause, Գերմանիա)
- Յոուկո Լինդստեդտ (Jouko Lindstedt, Ֆինլանդիա)
- Ֆրանսուա Լո Ժոկոմո (François Lo Jacomo, Ֆրանսիա)
- Աննա Լովենշտայն (Anna Lowenstein, Մեծ Բրիտանիա, ապրում է Իտալիայում)
- Մա Յոն Տե (Ma Young-tae, Կորեա)
- Կարմել Մալյա (Carmel Mallia, Մալթա)
- Ստանիսլավ Մարչեկ (Stanislav Marček, Սլովակիա)
- Ժերալդո Մաթոս (Geraldo Mattos, Բրազիլիա)
- Ալեքսանդր Մելնիկով (Александр Мельников, Ռուսաստան)
- Կարլո Միննայա (Carlo Minnaja, Իտալիա)
- Պավել Մոժաև (Ուկրաինա)
- Բրայան Մուն (Brian Moon, Մեծ Բրիտանիա, փոխնախագահ)
- Նգուեն Սուան Թհու (Nguyen Xuan Thu, Վիետնամ)
- Բարբարա Պիետրժակ (Barbara Pietrzak, Լեհաստան)
- Սերգեյ Պոկրովսկի (Сергей Покровский, Ռուսաստան)
- Օտտո Պրից (Otto Prytz, Նորվեգիա, փոխնախագահ)
- Բալդուր Ռագնարսոն (Baldur Ragnarsson, Իսլանդիա)
- Ռանգանայակուլու Պոտտուրու (Ranganayakulu Potturu, Հնդկաստան)
- Սակա Տադասի (Saka Tadasi, Ճապոնիա)
- Ցվի Սադան (Tsvi Sadan, Ճապոնիա, ապրում է Իսրայելում)
- Ալեքսանդր Շլյաֆեր (Alexander Shlafer, Ռուսաստան, ապրում է ԱՄՆ)
- Համֆրի Տոնկին (Humphrey Tonkin, ԱՄՆ)
- Ամրի Վանդել (Amri Wandel, Իսրայել)
- Ջոն Ուելս (John Wells, Մեծ Բրիտանիա)
- Բերտիլ Վեներգրեն (Bertilo Wennergren, Շվեդիա, ապրում է Գերմանիայում)
- Ուսուի Հիրոյուկի (Usui Hiroyuki, Ճապոնիա)
- Յամասակի Սեյկո (Yamasaki Seikô, Ճապոնիա)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ էսպերանտո՝ La Akademio de Esperanto estas sendependa lingva institucio, kies tasko estas konservi kaj protekti la fundamentajn principojn de la lingvo Esperanto kaj kontroli ĝian evoluon , (Ակադեմիայի պաշտոնական կայք)
- ↑ (ռուս.) Նորություններ էսպերանտոյի մասին Արխիվացված 2011-05-14 Wayback Machine՝ տեղեկությունը Էսպերանտոյի համաշխարհային միության կայքից
- ↑ Информация об основных эсперанто-организациях Արխիվացված 2011-01-22 Wayback Machine на учебном сайте lernu.net (ռուս.)
- ↑ Oficialaj informoj de la Akademio — 2013-04-27 (Ստուգված է 5 մայիսի 2013) (էսպ.)
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էսպերանտոյի ակադեմիա» հոդվածին։ |
| ||||||
