Էլվիս Փրեսլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էլվիս Փրեսլի
Elvis Presley promoting Jailhouse Rock.jpg
Հիմնական տվյալներ
Ի ծնե անուն Էլվիս ԱարոնՓրեսլի
Ծնվել է Հունվարի 8, 1935 թ.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Տուպելո, Միսիսիպի, ԱՄՆ
Տուպելո, Միսսիսիպի, ԱՄՆ[1]
Երկիր Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Մահացել է

Օգոստոսի 16, 1977 թ.

(42 տարեկանում)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մեմֆիս, Թենեսի, ԱՄՆ
Մեմֆիս, Թենեսի, ԱՄՆ[2]
Ժանրեր Ռոքնռոլ, փոփ, ռոքաբիլի, քանթրի, բլյուզ, գոսպել, R&B
Մասնագիտություն Երգիչ, Երաժիշտ,դերասան
Գործիքներ կիթառ
Գործունեություն 1953–1977 թթ.
Լեյբլ Sun Records, RCA Victor
Կապված The Blue Moon Boys, The Jordanaires, The Imperials
Կայք elvis.com
Ստորագրություն
Ստորագրություն

Էլվիս Աարոն Փրեսլի (անգլ.՝ Elvis Aaron Presley, հունվարի 8, 1935[3][4], Տուպելո[1] - օգոստոսի 16, 1977[3][4], Մեմֆիս[2]), ամերիկացի երաժիշտ և դերասան, 20-րդ դարի ամենահայտնի և նշանավոր երգիչներից։ Փրեսլիին հաճախ կոչում էին «Ռոքն'ռոլի արքա» ("King of Rock and Roll"

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Տուպելոում, Միսիսիպի, հետո ընտանիքի հետ տեղափոխվել Մեմֆիս, Թենեսի, երբ նա 13 տարեկան էր։ Նրա երաժշտական գործունեությունը սկսվեց 1954-ին, երբ սկսեց աշխատել Սեմ Ֆիլիփսի՝ Sun Records-ի հիմնադրի հետ։ Աշխատելով կիթառահար Սքոթի Մուրի և բասկիթառահար Բիլ Բլեքի հետ՝ Փրեսլին դարձավ ռոք երաժշտության վաղ տարածողներից մեկը։ RCA Victor-ը պայմանագիր կնքեց նրա հետ ի շնորհիվ գնդապետ Թոմ Փարկերի, ով զբաղվում էր երգչի գործերով ավելի քան երկու տասնամյակ։ Փրեսլիի առաջին RCA ձայներիզը՝ «Heartbreak Hotel», որը լույս տեսավ 1956 թվականի հունվարին, ԱՄՆ-ի համար մեկ հիթն էր։ Նա դարձավ ռոքն ռոլի արքան մի շարք հեռուստահաղորդումներից և հիթ-շքերթներից հետո։ Երգերի նրա առանձնահատուկ կատարումը և գրավիչ ներկայանալու ոճը՝ համադրված արտասովոր, ազդեցիկ գունավոր գծերի միախառնման հետ, որը համընկավ քաղաքացիական իրավունքների շարժման անկման հետ, նրան դարձրեցին հռչակավոր և հակասական։

1956 թվականի նոյեմբերին, նա առաջին անգամ հանդես եկավ «Love Me Tender» ֆիլմում։ 1958-ին զորակոչվում է բանակ։ Նա վերսկսում է իր ձայնագրման կարիերան երկու տարի անց՝ ներկայացնելով իր ամենահաջողված աշխատանքը, նախքան 1960-ականներին իր ժամանակը տրամադրելով հոլիվուդյան ֆիլմերին և դրանցում հնչող երգերի ձայնասկավառակների ստեղծմանը, որոնցից շատերը քննադատաբար ծաղրի էին ենթարկվում։ 1968-ին, կենդանի կատարմամբ համերգների 7-ամյա դադարից հետո, նա բեմ վերադարձավ բուռն կերպով, Էլվիսն, ով մեծ համերգ ունեցավ Լաս Վեգասում և գլխավորեց ամենաեկամտաբեր շրջագայությունների շքերթը։ 1973-ին Փրեսլիի համերգը ճանաչվեց արբանյակի միջոցով աշխարհում ամենաշատ հեռարձակված համերգը ՝ Այովայից մինչև Հավայան կղզիներ: Մի քանի տարի շարունակ թմրանյութերի կախվածությունը հանգեցրեց նրա առողջական վիճակի վատթարացման, և նա մահացավ 1977 թվականին 42 տարեկան հասակում։

Փրեսլին 20-րդ դարի ամենանշանավոր երաժիշտներից մեկն է։ Հաջողության հասնելով մի շարք ժանրերում՝ ներառյալ փոփ, բլյուզ և գոսփել, նա ամենավաճառված մենակատարն է երաժշտության պատմության մեջ[5][6][7][8]՝ ավելի քան 600 միլիոն օրինակ ալբոմների վաճառքով ամբողջ աշխարհում[9]: Նա առաջադրվել է Գրեմմիի 14 անվանակարգերում և հաղթել երեքը՝ ստանալով Գրեմմի «Կյանքի նվաճում» մրցանակը 36 տարեկանում, որը բազմիցս ներկայացվել է հռչակավոր երաժշտական դահլիճներում[10][11]:

Կյանք և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ (1935-1953)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկությունը Տուպելոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Present-day photograph of a whitewashed house, about 15 feet wide. Four bannistered steps in the foreground lead up to a roofed porch that holds a swing wide enough for two. The front of the house has a door and a single-paned window. The visible side of the house, about 30 feet long, has double-paned windows.
Փրեսլիի ծննդավայրը Տուպելո քաղաքը Միսիսիպի նահանգում

Փրեսլին ծնվել է 1935 թվականի հունվարի 8-ին Միսիսիպիի նահանգի Տուպելո քաղաքում՝ Գլեդիս Լովի (օրիորդական ազգանունը՝ Սմիթ; ապրիլի 25, 1912 - օգոստոսի 14, 1958) և Վերնոն Փրեսլիի (ապրիլի 10, 1916 - հունիսի 26,1979)[12] ընտանիքում, երկուսենյականոց փայտե տանը, որը կառուցել էր Վերնոնի հայրը՝ երեխայի ծննդյան կապակցությամբ։ Ջես Գարոն Փրեսլին՝ Էլվիսի երկվորյակ եղբայրը, ծնվել է մահացած Էլվիսի ծնունդից 35 րոպե առաջ[13]: Որպես միակ երեխա՝ Փրեսլին մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել իր ծնողների հետ և կապված է եղել հատկապես մոր հետ։ Ընտանիքը հաճախ էր եկեղեցի այցելում, որտեղ Էլվիսը գտավ իր սկզբնական ոգեշնչման աղբյուրը[14]:

Փրեսլին ծագմամբ արևմտաեվրոպական ազգերի խառնուրդ է. Նա ունի շոտլանդա-իռլանդական, շոտլանդական,[15] գերմանական[16] և որոշ ֆրանսիական արմատներ։ Գլեդիսի տատիկի տատիկը՝ Մորնինգ Դավ Ուայթը, հավանաբար Չերոկի հնդկացի ցեղի բնիկ ամերիկացի էր[17]: Ազգականների և ընկերների կողմից Գլեդիսը համարվում էր իր փոքր ընտանիքի գլուխը, իսկ Վերնոնը՝ Փրեսլիի հայրը, մի պատահական գործից մյուսին էր անցնում՝ ցուցաբերելով ոչ պատվախնդիր բնավորություն։ Ընտանիքը հաճախ էր հույսը դնում հարևանների և կառավարության կողմից տրամադրված մթերքի օժանդակության վրա։ Փրեսլիները փրկվեցին 1936 թվականի F5 պտուտահողմից: 1938 թվականին նրանք կորցրեցին իրենց տունը, քանի որ Վենոնը մեղավոր էր ճանաչվել սեփականատիրոջ փասթաթուղթը կեղծելու մեջ։ Սեփականատերը Օրվիլ Ս.Բինն էր՝ մի անասնապահ, ում մոտ այդ ժամանակ աշխատում էր Վենոնը։ Վենոնը բանտում անցկացրեց ութ ամիս, իսկ Գլեդիսն ու Էլվիսը տեղափոխվեցին ազգականների մոտ[18]:

1941 թվականի սեպտեմբերին Փրեսլին առաջին դասարան գնաց, որտեղ նա ՛միջակի՛ համբավի արժանացավ[19]: Ուսոցիչը նրան խրախուսեց մասնակցել երգի մրցույթի այն բանից հետո, երբ նա տպավորեց առավոտյան աղոթքին Ռեդ Ֆոլեյի "Old Shep" երգի կատարմամբ։ Մրցույթը տեղի ունեցավ Միսիսիպի-Ալաբամա տոնավաճառում 1945 թվականի հոկտեմբերի 3-ին. դա տասնամյա Փրեսլիի առաջին հանրային ելույթն էր։ Նա կովբոյի զգեստով էր և կանգնեց աթոռին բարձրախոսին հասնելու համար։ Այս մրցույթում նա գրավեց 5-րդ տեղը[20]: Մի քանի ամիս անց Փրեսլին առաջին կիթառը ստացավ իր ծննդյան օրը, սակայն նա այլ բան էր ակնկալում՝ տարբեր տվյալներով, հեծանիվ կամ հրացան[21][22]: Այդ տարի նա կիթառի հիմնական դասեր ստացավ իր երկու քեռիների և ընտանիքի եկեղեցու նոր հոգևոր հովիվի կողմից։

Aquote1.png Ես վերցնում էի կիթառը, նայում մարդկանց և սովորում փոքր-ինչ նվագել: Սակայն ես երբեք չէի երգի մարդկանց առջև: Ես շատ ամաչկոտ էի դրա համար[23]: Aquote2.png

1946 թվականին Փրեսլին տեղափոխվեց վեցերորդ դասարան նոր դպրոցում։ Այնտեղ նրան մենակյաց էին համարում։ Հաջորդ տարի նա ամեն օր սկսեց բերել կիթառը իր հետ։ Նա նվագում և երգում էր մեծ դասամիջոցին, սակայն նրան հաճախ ծաղրում էին իր ՛անլուրջ՛ երաժշտության համար։ Ընտանիքն այդ ժամանակ ապրում էր մեծ մասամբ սևամորթներով բնակեցված թաղամասում[24]: Փրեսլին երգրպակում էր Տուպելո քաղաքի WELO ռադիո կայանում Միսիսիպի Սլիմ անունով հաղորդավարին։ Սլիմի փոքր եղբայրը՝ Փրեսլիի դասարանցին, հաճառ էր տանում նրան ռադիոկայան և նկարագրում էր Փրեսլիին որպես երաժշտության խելագար։ Սլիմը սովորեցրեց Էլվիսին ևս մի քանի ակորդ[25]: Երբ Փրեսլին 12 տարեկան էր, Սլիմը կազմակերպեց նրա երկու ելույթը ուղիր եթերում։ Առաջին ելույթի ժամանակ նրան պատել էր բեմի վախը, սակայն հաջորդ շաբաթ նա հաջողություն ունեցավ[26]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/0816.html
  2. 2,0 2,1 2,2 Record #118596357 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118596357 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  4. 4,0 4,1 4,2 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. Reaves, 2002
  6. Victor, 2008, էջեր. 438–39
  7. Semon, Jorgensen
  8. Collins, 2002
  9. Kyriazis Stefan (հունվարի 8, 2015)։ «Elvis would be 80 today: Watch ten of his most sensational performances here»։ Daily Express։ Վերցված է հունվարի 28, 2015 
  10. «The Top-Earning Dead Celebrities»։ Forbes։ Վերցված է հունվարի 27, 2015 
  11. Property (8th տպ.). Aspen Casebook Series. էջեր 90. 
  12. Guralnick, Jorgensen, էջ. 3
  13. «The Chase». հունիսի 9, 2014. Challenge TV. 
  14. Guralnick, 1994, էջեր. 13–14
  15. Dundy, 2004, էջ. 60
  16. Kamphoefner, 2009, էջ. 33
  17. «Southern Genealogy Yields Surprises»։ VOA 
  18. Guralnick, 1994, էջեր. 12–14
  19. Guralnick, 1994, էջեր. 15–16
  20. Guralnick, 1994, էջեր. 17–18
  21. Guralnick, 1994, էջ. 19
  22. Dundy, 2004, էջ. 101
  23. Guralnick, 1994, էջ. 23
  24. Guralnick, 1994, էջեր. 23–26
  25. Guralnick, 1994, էջեր. 19–21
  26. Dundy, 2004, էջեր. 95–96

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]