Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտ
Elsa Björkman-Goldschmidt.jpg
Ծնվել էապրիլի 16, 1888(1888-04-16)[1]
ԾննդավայրԼինչոպինգ[1]
Վախճանվել էապրիլի 6, 1982(1982-04-06)[1] (93 տարեկանում)
Վախճանի վայրEngelbrekt, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[1]
ԳերեզմանՀյուսիսային գերեզմանատուն[2][3]
Մասնագիտությունգրող և արվեստների գործիչ
Լեզուշվեդերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ԿրթությունՇվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
ԱնդամակցությունԻննի ընկերություն

Էլսա Անդրեա Էլիսաբետ Բյորկման-Գոլդշմիդտ (շվեդ.՝ Elsa Andrea Elisabeth Björkman-Goldschmidt, ապրիլի 16, 1888(1888-04-16)[1], Լինչոպինգ[1] - ապրիլի 6, 1982(1982-04-06)[1], Engelbrekt, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[1]), շվեդ գրող, լրագրող և նկարիչ, երեխաների իրավունքների պաշտպան:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլսա Բյորկմանը ծնվել է 1888 թվականին, Լինչոպինգում: Նրա մանկության ընկերներն են եղել Էլզա Բրենդստրյոմը, Հոնորին Հերմելինը և Հարրիետ Լյովենհելմը: Էլսան Ստոկհոլմում հաճախել է Աննա Սանդրստրյոմի ուսուցչական դասընթացներին, որից հետո սովորել է Ակսել Տալբերգի փորագրության դպրոցում և Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում: 1910-ականների սկզբին նա սովորել է արտերկրում, այդ թվում` Բրյուգգեում, Իտալիայում և Գերմանիայում: Նա հիմնականում զբաղվում էր փայտափորագրությամբ և վիմագրությամբ` իր գործերը ցուցադրելով ինչպես Շվեդիայում, այնպես էլ արտասահմանում՝ Օսլոյում, Լայպցիգում, Վիեննայում, Փարիզում, Հռոմում, Սան Ֆրանցիսկոյում: Ներկայումս դրանք ընդգրկված են Շվեդիայի և արտասահմանյան մի շարք թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում Շվեդիայի ազգային թանգարանում, Ստոկհոլմի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Գյոթեբորգի գեղարվեստի թանգարանում, Մալմյոյի արվեստի թանգարանում և Վիեննայի Ալբերտինա պատկերասրահում[4]:

Հետպատերազմյան տարիներին Էլզա Բյորկմանը դադարել է արվեստով զբաղվել հանուն միջազգային կամավորների, գրականության և լրագրության: Շատ առումներով նրա վրա ազդեցություն է թողել Էլսա Բրենդստրյոմի հետ վաղեմի բարեկամությունը: 1916 թվականին Բյորկմանը մեկնել է Ռուսաստան` Սիբիրյան ռազմական ճամբարներում որպես բուժքույր աշխատելու: Հետագայում նա բազմիցս գրել է իր տեսածի և վերապրածի մասին: Այնուհետև Էլսան մի քանի անգամ այցելել է Ռուսաստան՝ որպես Կարմիր խաչի Շվեդիայի ներկայացուցիչ: Մոսկվայի հոսպիտալում նա հանդիպել է ավստրիացի վիրաբույժ և ռազմագերի Վալդեմար Գոլդշմիդտին: Պատերազմն ավարտվելուց հետո նրանք նորից հանդիպել և 1921 թվականին ամուսնացել են Վիեննայում, որտեղ նրանք հետագայում բնակվել են մինչև 1938 թվականը: Այդ տարիների ընթացքում Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտը հոդվածներ է գրել Dagens Nyheter–ի համար «Mélange» կեղծանունով, ինչպես նաև զբաղվել է Ավստրիայում հիվանդ և սովահար երեխաների խնամքի կազմակերպման հարցերով[4]:

1938 թվականին, նացիստական Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի գրավումից հետո, Էլսան և նրա ամուսինը ստիպված էին փախչել Ստոկհոլմ: Այնտեղ Էլսան դարձել է շվեդական Rädda Barnen կազմակերպության (Save the Children) անդամ, որը մարդասիրական օգնություն է ցուցաբերել ավստրիացի երեխաներին: 1940 թվականին նա միացել է նաև հականացիստական «Երեքշաբթի ակումբին» (Tisdagsklubben), որը ղեկավարում էր Ամելիա Պոսսեն: Հետագայում նա վերադարձել է Վիեննա, որտեղ շարունակել է իր հումանիտար գործունեությունը «Rädda Barnen»-ի շրջանակներում, ինչպես նաև մասնակցել է մի շարք վավերագրական ֆիլմերի ստեղծմանը: 1940-ականներին նա նաև շատ է գրել, այդ թվում մասամբ ինքնակենսագրական գրքեր (օրինակ՝ «Det var i Wien») և կենսագրություններ (Էլսա Բրենդստրյոմ և Հարրիետ Լյովենհելմ)[4]:

1950-1978 թվականներին Էլզա Բյորկման-Գոլդշմիդտը «Ինյակի ընկերություն» Nine (De Nio) գրական ընկերության անդամ էր: 1957-1960 թվականներին եղել է Svensk litteraturtidskrift ամսագրի խմբագիրը: 1960-ականներին նա սկսեց գրել հուշեր, որոնք այնուհետև հրատարակվեցին չորս հատորներով՝ 1962 թվականից մինչև 1976 թվականներին[4]:

Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտը մահացել է 1982 թվականին Ստոկհոլմում և թաղված է Սոլնայի Հյուսիսային գերեզմանատանը[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]