Էլի Ժոզեֆ Կարտան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարտան (այլ կիրառումներ)
Էլի Ժոզեֆ Կարտան
Élie Joseph Cartan
Elie-Cartan-1904.png
Ծնվել էապրիլի 9, 1869(1869-04-09)[1][2][3][4][5][6]
Դոլոմյո[7]
Մահացել էմայիսի 6, 1951(1951-05-06)[7][3][5][6] (82 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[7]
ԳերեզմանQ64493572?
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Մոնպելիեի համալսարան[8], Լիոնի համալսարան[8], Նենսիի համալսարան[9], Փարիզի համալսարան և Լիոնի համալսարան
Գործունեության ոլորտդիֆերենցիալ երկրաչափություն և հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ռումինական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի մաթեմատիկական ընկերություն, Երկայնությունների բյուրո, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԲարձրագույն նորմալ դպրոց, Ժանսոն-դը-Սայի լիցեյ և Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Գիտական ղեկավարԺան Գաստոն Դարբու[10] և Sophus Lie?
Եղել է գիտական ղեկավարCharles Ehresmann?, Kentaro Yano?, Germán Ancochea Quevedo?, Radu Roșca? և Georges de Rham?
Հայտնի աշակերտներPaulette Libermann?
ՊարգևներԼեկոնտե մրցանակ Պոնսելեյի պարգև Լոբաչևսկու անվան մրցանակ[11] Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Ամուսին(ներ)Marie-Louise Cartan?
Երեխա(ներ)Անրի Պոլ Կարտան, Jean Cartan?, Hélène Cartan? և Louis Cartan?
Élie Cartan Վիքիպահեստում

Էլի Ժոզեֆ Կարտան (անգլ.՝ Élie Joseph Cartan, ապրիլի 9, 1869 - մայիսի 6, 1951, Դոլոմյե, Փարիզ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս։ Փարիզի Գլխավոր Ասամբլեայի անդամ։

1891 թվականին ավարտել է Բարձրագույն նորմալ դպրոցը։ 1912 թվականին դարձել է Փարիզի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են անընդհատ խմբերի, դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություններին, դիֆերենցիալ երկրաչափությանը։ 1894-ին հիմնել է Լիի խմբերի հանրահաշվական տեսությունը, 1913-ին կառուցել է Լիի կիսապարզ խմբերի ներկայացումների տեսությունը, հետագայում Լիի խմբերը կապել է դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի հետ։ 1899-ից 1902 թվականներին ստեղծել է, այսպես կոչված, արտաքին ձևերի տեսությունը, որը նրան հնարավորություն տվեց լուծել Պֆաֆի հավասարումների համատեղության հարցը։ Բազմաչափ տարածությունների դիֆերենցիալ երկրաչափությունում կառուցել է աֆինական, պրոյեկտիվ և կոնֆորմ կապակցվածություններ ունեցող ընդհանրացված տարածություններ, տվել է շարժական ռեպերի ընդհանուր մեթոդը, որը արտաքին ձևերի մեթոդի հետ երկրաչափական պրոբլեմների լուծման արդյունավետ միջոց է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119240424 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. Base Léonoreministère de la Culture.
  5. 5,0 5,1 KNAW Past Members
  6. 6,0 6,1 Brockhaus Enzyklopädie
  7. 7,0 7,1 7,2 Картан Эли Жозеф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 https://books.google.cat/books?id=_8eaAwAAQBAJ — P. 7.
  9. https://books.google.cat/books?id=_8eaAwAAQBAJ — P. 8.
  10. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  11. https://medal.kpfu.ru/laureatyi-medali/
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 348 CC-BY-SA-icon-80x15.png