Էլի Ժոզեֆ Կարտան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կարտան (այլ կիրառումներ)
Էլի Ժոզեֆ Կարտան
Élie Joseph Cartan
Elie-Cartan-1904.png
Ծնվել էապրիլի 9, 1869(1869-04-09)[1][2][3][4][5]
Դոլոմյո[6]
Մահացել էմայիսի 6, 1951(1951-05-06)[6][3][5] (82 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[6]
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ
Գործունեության ոլորտդիֆերենցիալ երկրաչափություն և հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ռումինական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի մաթեմատիկական ընկերություն, Bureau des Longitudes և Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԲարձրագույն նորմալ դպրոց, Ժանսոն-դը-Սայի լիցեյ և Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Գիտական ղեկավարԺան Գաստոն Դարբու[7] և Sophus Lie
Եղել է գիտական ղեկավարCharles Ehresmann, Kentaro Yano, Germán Ancochea Quevedo, Radu Roșca և Georges de Rham
Հայտնի աշակերտներPaulette Libermann
ՊարգևներԼեկոնտե մրցանակ Պոնսելեյի պարգև Լոբաչևսկու անվան մրցանակ[8] Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Foreign Member of the Royal Society
Երեխա(ներ)Անրի Պոլ Կարտան, Jean Cartan, Hélène Cartan և Louis Cartan
Élie Cartan Վիքիպահեստում

Էլի Ժոզեֆ Կարտան (անգլ.՝ Élie Joseph Cartan, ապրիլի 9, 1869 - մայիսի 6, 1951, Դոլոմյե, Փարիզ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս։ Փարիզի Գլխավոր Ասամբլեայի անդամ։

1891 թվականին ավարտել է Բարձրագույն նորմալ դպրոցը։ 1912 թվականին դարձել է Փարիզի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են անընդհատ խմբերի, դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություններին, դիֆերենցիալ երկրաչափությանը։ 1894-ին հիմնել է Լիի խմբերի հանրահաշվական տեսությունը, 1913-ին կառուցել է Լիի կիսապարզ խմբերի ներկայացումների տեսությունը, հետագայում Լիի խմբերը կապել է դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի հետ։ 1899-ից 1902 թվականներին ստեղծել է, այսպես կոչված, արտաքին ձևերի տեսությունը, որը նրան հնարավորություն տվեց լուծել Պֆաֆի հավասարումների համատեղության հարցը։ Բազմաչափ տարածությունների դիֆերենցիալ երկրաչափությունում կառուցել է աֆինական, պրոյեկտիվ և կոնֆորմ կապակցվածություններ ունեցող ընդհանրացված տարածություններ, տվել է շարժական ռեպերի ընդհանուր մեթոդը, որը արտաքին ձևերի մեթոդի հետ երկրաչափական պրոբլեմների լուծման արդյունավետ միջոց է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 348 CC-BY-SA-icon-80x15.png