Բելա Տարր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox cinema.png
Բելա Տարր
Բելա Տարր
Béla Tarr.jpg
Բելա Տարր
Ծնվել է հուլիսի 21, 1955 (62 տարեկան)
Ծննդավայր Պեչ
Կրթություն University of Theatre and Film Arts
Քաղաքացիություն Flag of Hungary.svg Հունգարիա
Ազգություն հունգարացի
Մասնագիտացում սցենարիստ և կինոռեժիսոր
Ոճ(եր) արտհաուս
Պարգևներ «Արծաթե արջ» (2010)
IMDb ID ID 0850601

Բելա Տարր (հունգ. Tarr Béla, 21 հուլիսի 1955 թվական, Պեչ) - հունգարական հեղինակային ֆիլմերի վարպետ, «Թուրինյան ձին» (2011 թ.) ֆիլմից հետո հայտարարել է, որ ավարտում է իր կինոարտադրական գործունեությունն ու անցնում է թոշակի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

16 տարեկան հասակում Տարրը ստեղծեց իր առաջին ֆիլմը՝ 20 րոպեանոց վավերագրական ֆիլմ գնչուական աշխատանքային բրիգադի մասին։ Ռեժիսորի դեբյուտը գրավում է այդ տարիներին կարևոր հունգարական կինոստուդիայի՝ Բելա Բալաշի ստուդիայի ուշադրությունը։ Պաշտոնյաների արձագանքն այդ վավերագրական ֆիլմի նկատմամբ կտրուկ բացասական էր, որի պատճառով Տարրին չհաջողվեց ընդունվել համալսարան, որտեղ որոշել էր ուսումնասիրել փիլիսոփայություն։[1].

Այնուհետև Տարրը սովորեց Բուդապեշտի թատրոնի ու կինոյի ակադեմիայում։ 1989—1990 գիտնական Բեռլինում, 1990 թվականից Բեռլինյան կինոակադեմիայի դասախոս։

Տարրի առաջին ֆիլմերը մոտ են «վավերագրական ռեալիզմի» փնտրտուքներին Արևելյան Եվրոպայի կինոարտադրության մեջ, ներառյալ հրաժարվելը պրոֆեսիոնալ դերասաններից։ Սկյսելով «Մակբետի» էկրանավորումից (լիամետրաժ ֆիլմ՝ նկարահանված երկու էպիզոդներով), Տարրն անցնում է Աբելի ընդհանրացված, մեդիտատիվ պոեզիայի, կապված մնալով առօրեականի, կենսագրականի ու պատմականի հետ։ 1985 թվականից հետո նկարահանված բոլոր ֆիլմերի սցենարիստը Տարրի հասակակից Լասլո Կրասնահորկայն է։

Երիտասարդ ժամանակվա իր համար կարևոր ֆիլմերի ցանկում Տարրն անվանում է Բրեսսոնի, Օձուի, Կասսավետիսի ժապավենները։ Քննադատները հաճախ նրան համեմատում են Տարկովսկու, Անտոնիոնիի, Անգելոպուլոսի ու Սոկուրովի հետ։

1990-ականներին Բելա Տարրը քիչ հայտնի էր, սակայն 2000-ական թվականներին նրա արվեստը պրոպագանդեցին այնպիսի արտհաուս-քննադատներ, ինչպիսին է Ջոնաթան Ռոզենբաումը։ 2007 թվականին, երբ ռեժիսորը իր նոր ֆիլմով առաջին անգամ հրավիրվել էր Կաննի կինոփառատոն, մամուլը հասարակության ուշադրությունը հրավիրեց ոչ միայն այդ, այլ նաև Տարրի մնացած ֆիլմերի վրա։

Տարրի հետահայաց ցուցադրությունները մի անգամ չէ, որ անց են կացվել Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում։ Քննադատները նրան համարում են միջին սերնդի առաջնակարգ եվրոպական վարպետներից մեկը։ 2012 թվականին Sight & Sound ամսագրի կողմից անց կացված 846 կինոքննադատների հարցման արդյունքում, Տարրի յոթժամանոց «Սատանայական տանգո» ֆիլմը հավասար միավորներ է ստացել այնպիսի ընդհանուր ճանաչում ստացած գլուխգործոցների հետ, ինչպիսիք են «Մետրոպոլիս», «Փսիխո» և «Քաղցր կյանք»։

2011 թվականին Բեռլինի կինոփառատոնում, Տարրի վերջին ֆիլմը՝ «Թուրինյան ձին», արժանացավ փառատոնի՝ նշանակությամբ երկրորդ մրցանակին՝ «Արծաթե արջի»։

Բելա Տարրը Սարայեվոյի կինոփառատոնի ժամանակ, որտեղ ներկայացված էր իր "Մարդը Լոնդոնից" ֆիլմը

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1979 — Հարազատ բույն — հունգարական կինոքննադատական մրցանակ, Մաննհեյմի կինոփառատոնի մրցանակ
  • 1981 — The Outsider
  • 1982 — The Prefab People
  • 1982 — Մակբեթ
  • 1985 —Autumn Almanac pores
  • 1988 — Անեծք (Kárhozat),Լասլո Կրասնահորկայի սցենարով
  • 1990 — Քաղաքային կյանք, «Վերջին շոգենավը» դրվագ(վավերագրական ֆիլմ)
  • 1994 — Սատանայական տանգո / Sátántangó, Կրասնահորկայի համանուն վեպի հիման վրա; Բեռլինյան կինոփառատոնի մրցանակ
  • 1995 — Հունգարական հարթավայրով — կարճամետրաժ ֆիլմ
  • 2000 — Harmony Werckmeister / Werckmeister harmóniák (Կրասնահորկայի «Դիմադրության մելանխոլիան» վեպի հիման վրա),Բեռլինյան կինոփառատոնի Berliner Zeitung ընթերցողների մրցանակ
  • 2004 — Եվրոպայի պատկերներ / Visions of Europe,«Նախաբան» դրվագ, վավերագրական
  • 2007 — Մարդը Լոնդոնից / L’homme de Londres — 60 - րդ Կաննի կինոփառատոնի մասնակից
  • 2010Թուրինյան ձին A Torinói ló (Բեռլինի 61 - րդ միջազգային կինոփառատոնի «Արծաթե արջ» Ժյուրիի մրցանակ)
'
Բելա Տարրի սիրելի ֆիլմերը

Sight & Sound հարցում (2012)[2]

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jensen J. Béla Tarr. Budapest։ Filmunio Hungary, 2001.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Միխայիլ Կուրտով. (28 հունիսի 2011)։ «Բելա Տարր:«Աստծո մահվան աստվածաբանությունը» սոցռեալիզմից» (ռուսերեն)։ «Սեանս» ամսագիր։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-08-06-ին։ Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 19 
  2. «Bela Tarr» (անգլերեն)։ BFI։ Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 2 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]