Արբուն Տայան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արբուն Տայան
Ծնվել էհունվարի 6, 1912(1912-01-06)
ԾննդավայրՊարտիզակ
Վախճանվել էապրիլի 3, 1983(1983-04-03) (71 տարեկան)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունթարգմանիչ և բանասեր
ԿրթությունՄուրադ-Ռափայելյան վարժարան (1927), Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան (1931) և Երևանի պետական համալսարան (1933)
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԱշխատավայրՍովետական Հայաստան, Գրական թերթ և ՀՀ ԳԱԱ
Արբուն Տայան Վիքիդարանում

Արբուն Նիկողոսի Տայան (հունվարի 6, 1912(1912-01-06), Պարտիզակ - ապրիլի 3, 1983(1983-04-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թարգմանիչ, բանասեր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1944 թվականից։ Ստորագրել է նաև Արբուն Տայեցի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թուրքիայի Նիկոմեդիայի նահանգի Պարտիզակ գյուղաքաղաքում (Կ. Պոլսից ոչ հեռու)։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մաքրիգյուղի նախակրթարանում, ապա ուսումը շարունակել Գատը գյուղի Մխիթարյան որբանոցում, որի տնօրենն էր իր հորեղբայրը՝ Մխիթարյան միաբան, բանասեր ու մանկավարժ Հ. Եսայի Տայեցին։

1922 թվականին տեղափոխվել է Իտալիա։ 1923-1927 թվականներին սովորել է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1928 թվականին տեղափոխվել է Միլան։ 1929 թվականին ներգաղթել է Հայաստան։ 1931 թվականին սովորել է Երևանի մանկավարժական մեկամյա դասընթացներում։ 1932-1933 թվականներին սովորել է Երևանի համալսարանում։ 1934-1948 թվականներին որպես սրբագրիչ աշխատել է «Սովետական Հայաստան», «Գրական թերթ», «Բանվորական Երևան» թերթերի և «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագրություններում։ 1967-1970 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ խմբագրական-հրատարակչական խորհրդում որպես խմբագիր, 1973-1977 թվականներին՝ արվեստի ինստիտուտում։ 1978-1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ Դանտեի «Աստվածային կատակերգությոն» ամբողջական և վերամշակված թարգմանության ու մեկնաբանության համար 1979 թվականին արժանացել է մրցանակի։ Մահացել է Երևանում[1][2][3]։

Ա. Տայանի կատարած թարգմանությունները (իտալերենից և ֆրանսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հեղինակի կատարած թարգմանությունների ցանկը կարող եք որոնել «Թարգմանչաց արվեստ» շտեմարանի «Թարգմանիչներ» բաժնում
  • Դանթե։ Աստվածային կատակերգություն, առաջին մաս, Դժոխք․- Երևան։ Հայպետհրատ, 1947․- 224 էջ։
  • Գի դը Մոպասան։ Մի կյանք․- Երևան։ Հայպետհրատ, 1951․- 276 էջ։
  • Դանտե Ալիգերի։ Աստվածային կատակերգություն։ Քավարան․- Երևան։ Հայպետհրատ, 1952․- 264 էջ։
  • Օնորե դը Բալզակ։ Երկերի ժողովածու 10 հատորով, Մարդկային կատակերգություն, հատոր 1․- Երևան։ Հայպետհրատ, 1956․- 775 էջ (գրքի մեջ մտնող «Շագրենի կաշի» երկը թարգմանել է Ա. Տայանը)։
  • Օնորե դը Բալզակ։ Երկերի ժողովածու 10 հատորով, Մարդկային կատակերգություն, հատոր 3.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1956.- 840 էջ (գրքի մեջ մտնող «Գյուղական բժիշկը» երկը թարգմանել է Ա. Տայանը)։
  • Դանտե Ալիգերի։ Աստվածային կատակերգություն, երրորդ մաս, Դրախտ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1959.- 217 էջ։
  • Անատոլ Ֆրանս։ Սպիտակ քարի վրա։ Աստվածները ծարավի են։ Հրեշտակների ապստամբություն (վեպեր, գրքի մեջ մտնող «Աստվածները ծարավի են» վեպը թարգմանել է Ա. Տայանը).- Երևան։ Հայպետհրատ, 1959.- 594 էջ։
  • Գի դը Մոպասան։ Մահվան պես հզոր.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1961.- 258 էջ։
  • Պրոսպեր Մերիմե։ Ընտիր նովելներ.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1963.- 544 էջ (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Ա. Տայանը)։
  • Ֆրանսուա Մորիակ։ Իժերի կծիկը.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1964.- 206 էջ։
  • Օնորե դը Բալզակ։ Շագրենի կաշին.- Երևան։ Հայպետհրատ, 1964.- 320 էջ։
  • Դանտե Ալիգիերի։ Աստվածային կատակերգություն.- Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ, 1969.- 806 էջ։
  • Բենվենուտո Չելինի։ Ֆլորենտացի մաեստրո Ջովաննի Չելլինիի որդի Բենվենուտոյի կյանքը գրված իր կողմից Ֆլորենցիայում.- Երևան։ «Հայաստան», 1974.- 491 էջ։
  • Դանտե Ալիգիերի։ Աստվածային կատակերգություն, երրորդ բարեփոխված հրատարակություն.- Երևան։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1983.- 600 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր Հովհաննես Այվազյան, Երևան։ Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ 2007 
  2. Հայկ Խաչատրյան (1986)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ 544-545 
  3. «AV Production - Արբուն Տայան»։ avproduction.am։ Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 17-ին։ Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 6