Արբուն Տայան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արբուն Տայան
Ծնվել էհունվարի 6, 1912(1912-01-06)
ԾննդավայրՊարտիզակ (Կոջաելի), Թուրքիա
Վախճանվել էապրիլի 3, 1983(1983-04-03) (71 տարեկանում)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունթարգմանիչ և բանասեր
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ԿրթությունՄուրադ-Ռափայելյան վարժարան, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Երևանի պետական համալսարան
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԱշխատավայրՍովետական Հայաստան, Գրական թերթ և Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Արբուն Տայան Վիքիդարանում

Արբուն Նիկողոսի Տայան (հունվարի 6, 1912(1912-01-06), Պարտիզակ (Կոջաելի), Թուրքիա - ապրիլի 3, 1983(1983-04-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թարգմանիչ, բանասեր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1944 թվականից։ Ստորագրել է նաև Արբուն Տայեցի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թուրքիայի Նիկոմեդիայի նահանգի Պարտիզակ գյուղաքաղաքում (Կ. Պոլսից ոչ հեռու)։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մաքրիգյուղի նախակրթարանում, ապա ուսումը շարունակել Գատը գյուղի Մխիթարյան որբանոցում, որի տնօրենն էր իր հորեղբայրը՝ Մխիթարյան միաբան, բանասեր ու մանկավարժ Հ. Եսայի Տայեցին։

1922 թվականին տեղափոխվել է Իտալիա։ 1923-1927 թվականներին սովորել է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1928 թվականին տեղափոխվել է Միլան։ 1929 թվականին ներգաղթել է Հայաստան։ 1931 թվականին սովորել է Երևանի մանկավարժական մեկամյա դասընթացներում։ 1932-1933 թվականներին սովորել է Երևանի համալսարանում։ 1934-1948 թվականներին որպես սրբագրիչ աշխատել է «Սովետական Հայաստան», «Գրական թերթ», «Բանվորական Երևան» թերթերի և «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագրություններում։ 1967-1970 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ խմբագրական-հրատարակչական խորհրդում որպես խմբագիր, 1973-1977 թվականներին՝ արվեստի ինստիտուտում։ 1978-1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ Դանտեի «Աստվածային կատակերգությոն» ամբողջական և վերամշակված թարգմանության ու մեկնաբանության համար 1979 թվականին արժանացել է մրցանակի։ Մահացել է Երևանում[1][2][3]:

Ա. Տայանի կատարած թարգմանությունները (իտալերենից և ֆրանսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դանթե, Աստվածային կատակերգություն, առաջին մաս, Դժոխք, Երևան, Հայպետհրատ, 1947, 224 էջ։
  • Գի դը Մոպասան, Մի կյանք, Երևան, Հայպետհրատ, 1951, 276։
  • Դանտե Ալիգերի, Աստվածային կատակերգություն, Քավարան, Երևան, Հայպետհրատ, 1952, 264 էջ։
  • Օնորե դը Բալզակ, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, Մարդկային կատակերգություն, հատոր 1, գրքի մեջ մտնող «Շագրենի կաշի» երկը թարգմանել է Ա. Տայանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 775 էջ։
  • Օնորե դը Բալզակ, Երկերի ժողովածու 10 հատորով, Մարդկային կատակերգություն, հատոր 3, գրքի մեջ մտնող «Գյուղական բժիշկը» երկը թարգմանել է Ա. Տայանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 840 էջ։
  • Դանտե Ալիգերի, Աստվածային կատակերգություն, երրորդ մաս, Դրախտ, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 217 էջ։
  • Անատոլ Ֆրանս, Սպիտակ քարի վրա։ Աստվածները ծարավի են։ Հրեշտակների ապստամբություն (վեպեր, գրքի մեջ մտնող «Աստվածները ծարավի են» վեպը թարգմանել է Ա. Տայանը), Երևան, Հայպետհրատ, 594 էջ։
  • Գի դը Մոպասան, Մահվան պես հզոր, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 258 էջ։
  • Պրոսպեր Մերիմե, Ընտիր նովելներ (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Ա. Տայանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 544 էջ։
  • Ֆրանսուա Մորիակ, Իժերի կծիկը, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 206 էջ։
  • Օնորե դը Բալզակ, Շագրենի կաշին, Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 320 էջ։
  • Դանտե Ալիգիերի, Աստվածային կատակերգություն, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1969, 806 էջ։
  • Բենվենուտո Չելինի, Ֆլորենտացի մաեստրո Ջովաննի Չելլինիի որդի Բենվենուտոյի կյանքը գրված իր կողմից Ֆլորենցիայում, Երևան, «Հայաստան», 1974, 491 էջ։
  • Դանտե Ալիգիերի, Աստվածային կատակերգություն, երրորդ բարեփոխված հրատարակչություն, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1983, 600 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր Հովհաննես Այվազյան, Երևան։ Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն։ 2007 
  2. Հայկ Խաչատրյան (1986)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 544-545 
  3. «AV Production - Արբուն Տայան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-01-06