Աշխարհի լույսը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աշխարհի լույսը
տեսակգեղանկար
նկարիչՈւիլյամ Հոլման Հանտ[1]
տարի1853
բարձրություն125 սանտիմետր[2]
լայնություն60 սանտիմետր[2]
ուղղությունՊրեռաֆայելիտներ
ժանրհոգևոր արվեստ
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էKeble College?
հավաքածուKeble College?
կայք
Ծանոթագրություններ
 The Light of the World (painting) Վիքիպահեստում

Աշխարհի լույսը (անգլ.՝ The Light of the World), պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ուիլյամ Հոլման Հանտի այլաբանական նկարը, որը պատկերում է Հիսուս Քրիստոսին զանգվածեղ, վաղուց աճած մոլախոտով ծածկված փակ դռան մոտ։ Նկարը պատկերում է Հովհաննեսի հայտնությունը. «Կանգնած եմ դռան դիմաց և ծեծում եմ։ Եթե որևէ մեկը կլսի իմ ձայնը ու կբացի դուռը, կմտնեմ ներս և երեկոն կանցկացնեմ նրա հետ, և նա` ինձ հետ»։ Նկարի անվանումը ևս վերցրած է Ավետարանից. «Ես եմ աշխարհի լույսը» (Ավետարան ըստ Հովհաննեսի, անգլ.՝ I am the light of the world):

Նկարի սյուժե և սիմվոլիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարում կան խորհրդանշական իմաստ ունեցող կերպարներ։ Գիշեր է։ Քրիստոսը, կանթեղը ձեռքին քայլում է մռայլ աշխարհով և դռներ է թակում։ Նկարի վրա նա պատկերված է դռներից մեկի մոտ։ Հիսուսի ձախ ձեռքի կանթեղն ընդգծում է շրջապատող աշխարհի մռայլությունը։ Կանթեղի լույսն ընկնում է դռան վրա և մի քիչ լուսավորում է Փրկչի հագուստը։ Քրիստոսը պատկերված է երկար լուսավոր հագուստով, նրա հագին կարմիր թիկնոց կա, գլխին` թագ, իսկ դրա շուրջը` Փշե պսակը, ոտքերին` սանդալներ։ Նկարի վրա ևս մեկ լուսավոր կետը լուսինն է, որը լուսապսակ է ձևավորել Փրկչի գլխի շուրջը։

Դուռը խորհրդանշում է «փակ սիրտը», այն վաղուց չի բացվել, ծածկված է մոլախոտով։ Դռան վրա բռնակ չկա, այն հնարավոր է բացել միայն ներսից[3]։ Նկարիչը հատուկ ուշադրություն է դարձրել կանթեղի պատկերմանը։ Այն բավականին բարդ ու արտասովոր է. դրա յոթ ծայրերը խորհրդանշում են Ապոկալիպսիսի յոթ եկեղեցիները, իսկ տարբեր ձևերի բացվածքները` կրոնի տարբեր ձևերը, որոնք միավորվում են ընդհանուր լույսով։

Ամբողջ տեսարանը հատված է պատկերում Հովհաննեսի Հայտնությունից. «Կանգնած եմ դռան դիմաց և ծեծում եմ։ Եթե որևէ մեկը կլսի իմ ձայնը ու կբացի դուռը, կմտնեմ ներս և երեկոն կանցկացնեմ նրա հետ, և նա` ինձ հետ»։

Նկարի ստեղծումից 50 տարի անց Հանտն ստիպված է եղել բացատրել դրա խորհրդանշական իմաստը[4]։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարն ստեղծվել է որպես «Արթնացած մեղք» (The Awakening Conscience, 1853) նկարին զուգադիր։

Օրիգինակ նկարը պատկերվել է 1853-1854 թվականներին։ Ի սկզբանե Հանտը որոշել էր ցերեկային տեսարան պատկերել։ Սակայն ավելի ուշ որոշել է գիշերային տեսարան պատկերել և շարունակել փորձարկումներ անել լուսային էֆեկտներով, որոնք սկսել էր անել «Մեր անգլիական ափերը» նկարում (1852)։ Մինչ այդ Հանտը չէր պատկերել գիշերային տեսարաններ և դրանց պատկերման տեխնիկան բարելավելու համար ուղևորվել է Սուրեյ կոմսություն։

Հանտը լապտերը ձեռքին շրջել է Իվելլի կայարանի շրջակայքում և համապատասխան աղքատ խրճիթ է գտել ֆերմաներից մեկում։ Նա դրա բակում ծղոտե վրան է սարքել և ապրել այնտեղ մի քանի ամիս` լուսնային գիշերների ընթացքում ուսումնասիրելով լուսավորությունն ու լուսային էֆեկտները. ծառերի ճյուղերի միջով անցնող լույսի կոտրումը, լույսի տարրալուծումը լապտերից, ստվերից ու կիսաստվերից։ Նա աշխատել է գիշերները, լապտերով և էտյուդապանակով, և տեղի բնակիչներն ի վերջո նրան խելագարի տեղ են դրել։ Ֆերմայում նրա հետ ապրում էր մեկ այլ պրեռաֆայելիտ` Ջոն Էվերեթ Միլլեն, որն արդյունքում հիշում էր.

Այդ երեկո ես Հանտի լապտերով այգի դուրս եկա (չքնաղ լուսնային գիշեր, սակայն` շատ սառը), որպեսզի տեսնեմ այն էֆեկտը, որին նա ուզում է հասնել այդ լուսնային լույսի շնորհիվ։

Լապտերը, որով նկարիչն իրեն լուսավորում էր, նման չէր այն կանթեղին, որը նկարում պատկերված է Քրիստոսի ձեռքին։ Սակայն ձգտելով ճշմարտանմանությանն ու կատարելությանը` Հանտը հատուկ պատրաստել էր նաև կանթեղի մակետը։ Նկարի վրա աշխատանքը Հանտն ավարտել է իր լոնդոնյան արվեստանոցում։ Դաշտային պայմաններում աշխատանքի մեծ փորձ ունենալով` նա հատուկ սարք էր պատրաստել, որի շնորհիվ ստանում էր լուսային անհրաժեշտ էֆեկտներն իր արվեստանոցում, օրվա ցանկացած ժամի։

Նկարը հանրությանն է ներկայացվել 1854 թվականի Արքայական ակադեմիայի ցուցահանդեսին, սակայն բավականին սառն է ընդունվել և չի ունեցել այն ազեդությունը, որի վրա հույս ուներ Հանտը։ Բացի այդ, որոշները նրա նոր աշխատանքում կաթոլիկության քարոզ են տեսել։ Այդ ժամանակ նկարի պաշտպանության դիրքերից Թայմս ամսագրի էջերից հանդես է եկել արվեստի հայտնի տեսաբան Ջոն Ռասկինը` տպագրելով նկարի խորհրդանշական միտքը բացատրող հոդված։ 1854 թվականի մայիսի 5-ին գրված իր նամակում Ռյոսկինը «Աշխարհի լույսն» անվանել է կրոնական թեմաներով ամենասքանչելի ստեղծագործություններից մեկը, որը երբևէ ստեղծվել է։

Ի վերջո նկարը գնել է Թոմաս Կոմբը, իսկ նրա կինն արդյունքում փոխանցել է այն Քեյբլ քոլեջին (Օքսֆորդ), որտեղ և այն հետագայում ցուցադրվել է։ Ներկայումս այդ կտավը գտնվում է Քեյբլ քոլեջի մեծ ժամատան կողային սենյակում[5]։ Ամբողջ Անգլիայում տարածված են նկարի կրկնօրինկմամբ փորագրություններ ու բացիկներ, և տարիների ընթացքում «Աշխարհի լույսը» ճանաչվել է որպես վիկտորիանական դարաշրջանի ամենահայտնի ու ազդեցիկ կերպարներից մեկը։

Սակայն Հանտին չէին գոհացնում Քեյբլ քոլեջում նկարի ցուցադրման պայմանները, որտեղ այն մեծ թվով մարդիկ տեսնել չէին կարող, և նկարի ստեղծումից ուղիղ 50 տարի անց, 1904 թվականին, նկարիչն ավարտին է հասցրել դրա մեկ այլ տարբերակը, որը պատկերում էր Քրիստոսին ամբողջ հասակով։ Այդ կտավը ձեռք է բերել Չարլզ Բուտը։ Նկարը ցուցադրվել է Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Նոր Զելանդիայի և Ավստրալիայի խոշորագույն քաղաքներում` մշտապես մեծ բազմություն հավաքելով։ Այնուհետև այն տեղափոխվել է Լոնդոնի Սուրբ Պողոսի տաճար։

Իր ընկերոջը` Ուիլյամ Բելլ Սքոթին ուղղված նամակում Հանտը գրել է.

Այդ նկարը ուղղակի հաջող գյուտ չէ, ես արժանի չեմ դրան, այն ասես ծագել է իմ մեջ, ինձ առաջնորդում էր նախախնամությունը[6]։


Ազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկտորիանական դարաշրջանում նկարը շատ հայտնի էր և ոգեշնչել է մի քանի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ ստեղծելու համար, մասնավորապես, նկարի ազդեցությամբ Արթուր Սալիվանը 1873 թվականին գրել է «The Light of the World» օրատորիան[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://artuk.org/discover/artworks/the-light-of-the-world-222190
  2. 2,0 2,1 https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/hunt/thelight.html
  3. Hunt, W.H., Pre-Raphaelitism and the Pre-Raphaelite Brotherhood, London: Macmillan, 1905, vol. 1, p. 350
  4. 4,0 4,1 The Victorian Web
  5. Hunt, W.H., Pre-Raphaelitism and the Pre-Raphaelite Brotherhood, London: Macmillan, 1905, vol. 1, p. 299—300.
  6. Forbes, C (2001), «Images of Christ In Nineteenth-Century British Paintings In The Forbes Magazine Collection» Archived 2009-09-24 at the Wayback Machine., Magazine Antiques, December 2001.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Мировое искусство. Прерафаэлитизм / Сост. И. Г. Мосин. СПб., ООО «СЗКЭО Кристалл», 2006
  • Maas, Jeremy Holman Hunt and the Light of the World. — Ashgate Publishing, 1984. — ISBN 9780859676830

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]