Ալեքսանդր Բուտլերով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալեքսանդր Բուտլերով Միխայլովիչ
Алекса́ндр Миха́йлович Бу́тлеров
Butlerov A.png
(քիմիկոս)
Ծնվել է սեպտեմբերի 15, 1828
Ծննդավայր Չիստոպոլ (Թաթարստան)
Մահացել է օգոստոսի 17, 1886
Մահվան վայր Բուտլերովկա
(Թաթարստանի Ալեքսեևյան շրջան)

Ալեքսանդր Բուտլերով (ռուս.` Алекса́ндр Миха́йлович Бу́тлеров, սեպտեմբերի 15, 1828, Չիստոպոլ, Թաթարստան - օգոստոսի 17, 1886, Բուտլերովկա, Ալեքսեևսկի շրջան (Թաթարստան)), ռուս քիմիկոս:

Ալեքսանդր Բուտլերովը տվել է օրգանական նյութերի կառուցվածքի տեսությունը, առաջինը բացատրել իզոմերիայի երևույթը, հիմնադրել ռուսական քիմիական դպրոցը:

Կենսագրություն[խմբագրել]

1849 թվականին ավարտել է Կազանի համալսարանը: Աշխատել է Փարիզում՝ ֆրանսիացի քիմիկոս Շառլ Վյուրցի քիմիական աշխատանոցում: Սինթեզել է ուրոտրոպինը և ֆորմալդեհիդի պոլիմերը, որից հետագայում ստացել են առաջին արհեստական շաքարանման նյութը: 1861 թվականին «Նյութերի քիմիական կառուցվածքի մասին» զեկուցման մեջ շարադրել, իսկ 1871 թվականին վերջնականապես ձևակերպել է օրգանական միացությունների կառուցվածքի տեսության իր կանխադրույթները:

Ըստ այդ տեսության՝ օրգանական նյութերի հատկությունները պայմանավորված են մոլեկուլներում ատոմների հաջորդականության կարգով և նրանց փոխազդեցության բնույթով: Բուտլերովի կանխադրույթներից բխում էին օրգանական նյութերի քիմիական կառույցի դասական տեսության մյուս բոլոր դրույթները: Նա տվեց նաև քիմիական կառուցվածքի որոշման եղանակն ու ձևակերպեց դրա իրականացման կանոնը:

Բուտլերովն առաջինն է կատարել պոլիմերման շարժընթացի համակարգված ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքների հիման վրա հետագայում մշակվել է սինթետիկ կաուչուկի ստացման արդյունաբերական եղանակ:

Aquote1.png Իզոմերիան նույն բաղադրությամբ և մոլեկուլային միևնույն զանգվածով տարբեր նյութերի գոյության երևույթն է, որոնք միմիանցից տարբերվում են և՛ կառուցվածքով (խմբերի տարածական դասավորությամբ), և՛ ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններով: Aquote2.png


Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան: Գիրք 1, հատոր 1: Երևան, 2008, էջ 195: