Ալեքսանդր Բուտլերով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Բուտլերով
Александр Бутлеров
Butlerov A.png
Ծնվել էօգոստոսի 25 (սեպտեմբերի 6), 1828[1][2]
Չիստոպոլ, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն[3][1][2]
Մահացել էօգոստոսի 5 (17), 1886[1][2] (57 տարեկանում)
Բուտլերովկա, Q4430934?, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն[1][2][3]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Մասնագիտությունքիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Կազանի կայսերական համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա
ԱնդամակցությունՌուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԿազանի Դաշնային համալսարան[1][2]
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն
Գիտական ղեկավարՆիկոլայ Զինին
Եղել է գիտական ղեկավարԱլեքսանդր Զայցև և Դմիտրի Կոնովալով
Հայտնի աշակերտներMikhail Dmitrievich Lvov[4], Վլադիմիր Մարկովնիկով, Q4372348?, Ալեքսանդր Զայցև, Ալեքսեյ Ֆավորսկի, Ivan Kondakov, Եգոր Վագներ, Դմիտրի Կոնովալով, Flavian Mikhailovich, Q4237495? և Pyotr Rubtsov
Ստորագրություն
A.M.Butlerov signature.png
Aleksandr Michajlovič Butlerov Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Բուտլերով (ռուս.՝ Александр Михайлович Бутлеров, սեպտեմբերի 15, 1828, Չիստոպոլ, Թաթարստան - օգոստոսի 17, 1886, Բուտլերովկա, Ալեքսեևսկի շրջան (Թաթարստան)), ռուս քիմիկոս։

Ալեքսանդր Բուտլերովը տվել է օրգանական նյութերի կառուցվածքի տեսությունը, առաջինը բացատրել իզոմերիայի երևույթը, հիմնադրել ռուսական քիմիական դպրոցը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1849 թ. ավարտել է Կազանի համալսարանը։ Աշխատել է Փարիզում՝ ֆրանսիացի քիմիկոս Շառլ Վյուրցի քիմիական աշխատանոցում։ Սինթեզել է ուրոտրոպինը և ֆորմալդեհիդի պոլիմերը, որից հետագայում ստացել են առաջին արհեստական շաքարանման նյութը։ 1861 թ. «Նյութերի քիմիական կառուցվածքի մասին» զեկուցման մեջ շարադրել, իսկ 1871 թ. վերջնականապես ձևակերպել է օրգանական միացությունների կառուցվածքի տեսության իր կանխադրույթները։

Ըստ այդ տեսության՝ օրգանական նյութերի հատկությունները պայմանավորված են մոլեկուլներում ատոմների հաջորդականության կարգով և նրանց փոխազդեցության բնույթով։ Բուտլերովի կանխադրույթներից բխում էին օրգանական նյութերի քիմիական կառույցի դասական տեսության մյուս բոլոր դրույթները։ Նա տվեց նաև քիմիական կառուցվածքի որոշման եղանակն ու ձևակերպեց դրա իրականացման կանոնը։

Բուտլերովն առաջինն է կատարել պոլիմերման շարժընթացի համակարգված ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքների հիման վրա հետագայում մշակվել է սինթետիկ կաուչուկի ստացման արդյունաբերական եղանակ։

Aquote1.png Իզոմերիան նույն բաղադրությամբ և մոլեկուլային միևնույն զանգվածով տարբեր նյութերի գոյության երևույթն է, որոնք միմյանցից տարբերվում են և՛ կառուցվածքով (խմբերի տարածական դասավորությամբ), և՛ ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններով։ Aquote2.png


Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1: Երևան, 2008, էջ 195:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Бутлеров, Александр Михайлович // Русский биографический словарьСПб.: 1908. — Т. 3. — С. 528–533.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 М. Л. Бутлеров, Александр Михайлович // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. ПетрушевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. V. — С. 79–82.
  3. 3,0 3,1 Бутлеров Александр Михайлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. Львов, Михаил Дмитриевич // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIII. — С. 136.