Չիստոպոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Չիստոպոլ
Դրոշ Զինանշան
RUS Чистополь flag.gif Coat of Arms of Chistopol (Tatarstan) (1781).png

Чистополь (с высоты пятиэтажки).JPG
Կոորդինատներ: 55°22′0″ հս․ լ. 50°38′0″ ավ. ե. / 55.36667° հս․. լ. 50.63333° ավ. ե. / 55.36667; 50.63333
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Շրջան Թաթարստան
Ղեկավար Իվանով Դմիտրի Ալեկսեևիչ[1]
Հիմնադրված է 18-րդ դար թ.
Այլ անվանումներ Չիստոյե Պոլե
Տվյալ կարգավիճակում 1781 թվականից
Մակերես 9,24[2] կմ²
ԲԾՄ 100 մ
Բնակչություն 60 564 [3] մարդ (2017)
Խտություն 3147,82 մարդ/կմ² մարդ/կմ²
Ազգային կազմ ռուսներ, թաթարներ, չուվաշներ
Ժամային գոտի UTC+3
Հեռախոսային կոդ 84342
Փոստային ինդեքսներ 422980
Պաշտոնական կայք chistopol.tatarstan.ru
##Չիստոպոլ (Ռուսաստան)
Red pog.png

Չիստոպոլ (թաթ.՝ Чистай), քաղաք (1781 թվականից) Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստանի Հանրապետությունում: Չիստոպոլսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է: Ռուսաստանի կառավարության կարգադրությամբ 2014 թվականի հուլիսի 29-ի «Մոնոքաղաքների ցանկի հաստատման մասին» № 1398 որոշմամբ քաղաքը ներառվել է «Ռուսաստանի Դաշնության մոնոպրոֆիլ մունիցիպալ կառույցներ (մոնոքաղաքներ), որոնցում առկա են սոցիալ-տնտեսական դրության վատթարացման վտանգներ» կատեգորիայում:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է Կամա գետի ձախ ափին՝ Նուրլատի երկաթուղային կայարանից 125 կմ դեպի հյուսիս: Քաղաքի մակերեսը կազմում է 19,24 կմ²:

Քաղաքի հեռավորությունը մոտակա բնակավայրերից[4]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիստոյե Պոլե գյուղի մասին առաջին հիշատակումները հայտնվել են 17-րդ դարի վերջի ու 18-րդ դարի սկզբի տարեգրություններում: Գյուղի հիմնադրման մասին գոյություն ունեն մի քանի վարկածներ: Առավել տարածվածմեկի համաձայն՝ գյուղի առաջին բնիկները եղել են Վոլգայի փախստական գյուղացիները և ճորտ թաթարները, ովքեր ստեղծել են բնակավայրը: Սակայն 18-րդ դարի սկզբին նրանք տեղափոխվել են, իսկ գյուղը հրկիզվել է, և մնացել է մի մաքուր դաշտ: Փրկված գյուղացիները սկսել են վերակառուցել իրենց տները, իսկ գյուղն իր անունը ստացել է մեծ հրդեհավայրի պատվին:

Բնակավայրը զարգացել է շատ արագ: 1761 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ այստեղ ապրել է մոտ 1000 մարդ:

1781 թվականին Եկատերինա II-ի հրամանագրով այն ստացել է գավառային քաղաքի կարգավիճակ:

19-րդ դարի վերջին Չիստոպոլը հացահատիկի խոշոր առևտրի կենտրոն էր: Մինչև 1917 թվականը եղել է Կազանյան նահանգի՝ նշանակությամբ երկրորդ քաղաքը (Կազանից հետո): 1920-1930-ական թվականներին քաղաքը եղել է Չիստոպոլի կանտոնի կենտրոնը:

Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին այստեղ ապաստան են գտել ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամները, որոնց թվում էին Բորիս Պաստեռնակը, Լեոնիդ Լեոնովը, Միխայիլ Մաքսիմովը:

Պատերազմի ժամանակ քաղաքում ապրում էին.

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի հունվարի 1-ին Չիստոպոլը բնակչության թվով Ռուսաստանի Դաշնության 1112[5] քաղաքների շարքում գտնվում էր 274-րդ տեղում[6]:

Ազգային կազմ

Իշխանության մարմիններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ին քաղաքի ղեկավարը դարձել է Դմիտրի Ալեքսեևիչ Իվանովը:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օդի միջին ջերմաստիճանը 4,1 °C է։
  • Օդի հարաբերական խոնավությունը 69,8 % է։
  • Քամու միջին արագությունը 4,13 մ/վ է։


Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Չիստոպոլ քաղաքում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
միջին ջերմաստիճանը (°C) -10,9 -10,9 -5,8 4,5 13,4 18,5 20,3 17,7 12,1 4,4 -4,8 -10,1 4,1
Աղբյուր՝ Республика Татарстан - Метеоданные

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլսկի տաճար
Իխլաս մզկիթ
Չիստոպոլի մարզադաշտ
Անմահ կրակի հուշահամալիր
Ծառուղի
Սկարյատինսկի այգի
Սկարյատինսկի այգու ծառուղին
  • Քաղգործկոմի նախկին շենքը
  • Ջրմուղ աշտարակ
  • Ամուսնությունների գրանցման պալատ
  • Մելնիկովի տուն
  • Սբերբանկի կենտրոնական շենքը

Չիստոպոլի բանտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անատոլի Մարչենկո, դավանափոխ, մահացել է Չիստոպոլում 1986 թվականին,
  • Իգոր Օգուրցով, քաղաքական և հասարակական գործիչ, կրել է պատիժը Չիստոպոլի բանտում,
  • Նաթան Շարանսկի, Իսրայելի ներքին գործերի նախարար, կրել է պատիժը Չիստոպոլի բանտում,
  • Վազիֆ Մեյլանով, խորհրդային դավանափոխ, գրող, քաղբանտարկյալ[7]։

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսական ուղղափառ եկեղեցի

  • Նիկոլսկի մայր տաճար
  • Կազանյան տաճար

Իսլամ

  • Մունիր մզկիթ
  • Իման մզկիթ
  • Անաս մզկիթ
  • Իխլաս մզկիթ

Մարդիկ, ովքեր կապված են քաղաքի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վասիլի Բաժանով, խորհրդային ածխային արդյունաբերության կազմակերպիչ, ծնվել է Չիստոպոլ քաղաքում 1899 թվականին:
  • Գաբդուլլա Բատտալով, խորհրդային հայրենասեր, Բեռլինում նացիստների կողմից ենթարկվել է մահապատժի: Սովորել է Չիստոպոլի միջնակարգ դպրոցում:
  • Սալիխ Բատալով, թաթար գրող:
  • Ալեքսանդր Բուտլերով, ռուս քիմիկոս, ծնվել է քաղաքում 1828 թվականին:
  • Տատյանա Վինոկուր, խորհրդային լեզվաբան, ով ապրում էր քաղաքում Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ:
  • Սոֆիա Գուբայդուլինա, խորհրդային կոմպոզիտոր, ծնվել է քաղաքում 1931 թվականին:
  • Գեորգի Գուսլյակով, Ռուսաստանի հերոս
  • Պորֆիրի Իվանով,
  • Գայազ Իսխակի, Իվանովեցների շարժման հիմնադիր, որոշ ժամանակ պահվել է քաղաքի հոգեբուժական հիվանդանոցում:
  • Անատոլի Կալաշնիկով, Խորհրդային Միության հերոս, սովորել է քաղաքում:
  • Պալլադի, ռուս գիտնական-չինագետ, ծնվել է քաղաքում 1817 թվականին:
  • Անատոլի Կիրյագով, խորհրդային դավանափոխ, որոշ ժամանակ պահվել է քաղաքի հոգեբուժական հիվանդանոցում:
  • Իվան Կոշկին, ավարտել է Չիստոպոլի պրապորշչիկների դպրոցը:
  • Վիկտոր Մարինին, Խորհրդային Միության հերոս [8]:
  • Պավել Մարինին, Խորհրդային Միության հերոս [9]:
  • Վիկտորին Մոլչանով, ռուս ռազմական գործիչ, ծնվել է քաղաքում:
  • Պյոտր Նիկոնորով, Խորհրդային Միության հերոս[10]
  • Վալենտին Պարնախ, խորհրդային գրող
  • Բորիս Պաստեռնակ, ռուս գրող

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Руководитель Исполнительного комитета Чистопольского муниципального района
  2. Социально-экономическая характеристика Чистопольского муниципального района.
  3. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 июля 2017). Проверено 31 июля 2017. Архивировано 31 июля 2017 года.
  4. АвтоТрансИнфо: ГРУЗОПЕРЕВОЗКИ, ПЕРЕВОЗКИ, ГРУЗЫ, АВТОПЕРЕВОЗКИ
  5. Հաշվի առնելով Ղրիմի քաղաքները։
  6. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года. Таблица «31. Численность населения городов и пгт по федеральным округам и субъектам Российской Федерации на 1 января 2017 года». RAR-архив (1,0 Mб)
  7. Чистопольская тюрьма
  8. Герой Советского Союза Маринин Виктор Иванович
  9. Герой Советского Союза Миронов Павел Андреевич
  10. Герой Советского Союза Никоноров Пётр Михайлович

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]