Մայքլ Բեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox cinema.png
Մայքլ Բեյ
Michael.bay.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ծնվել է փետրվարի 17, 1965 (1965-02-17) (49 տարեկան)
Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
Ազգություն ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Գործունեության տարիներ 1984-այժմ
Ոճ(եր) Ֆանտաստիկա,
Մարտական,
Թրիլեր
IMDb ID 0000881
[[1] Պաշտոնական կայքէջ]

Մայքլ Բենջամին Բեյը (ծնվել է 1965 թ.-ի փետրվարի 17-ին), ամերիկյան կինոռեժիսոր և կինոպրոդյուսեր է։ Համարվում է աշխարհում կինովարձույթներում ամենաշատ փող վաստակող ռեժիսորը։ Նրա առաջին 11 խոշոր ֆիլմերը համաշխարհային վարձույթում վաստակել են ավելի քան 5,6 միլիարդ դոլար։ Նա նկարահանել է «Տրանսֆորմերները», «Արմագեդոն», «Կղզին», «Ժայռը» և «Վատ տղաները» ֆիլմերը։ Բացի այդ Մայքլ Բեյը համագործակցում է լոս-անջելոսյան "Propaganda Films" ստուդիայի հետ և թողարկում է երաժշտական տեսահոլովակներ։


Կենսագրությունը[խմբագրել]

Մայքլ Բեյը ծնվել է Լոս Անջելեսում և դաստիարակվել է խորթ ծնողների կողմից: Սովորել է Փասադենայի գեղարվեստական քոլեջում, ավարտել է Ուեսլինյան ինստիտուտը: Ուսման հետ զուգահեռ նա պրակտիկա է անցել Սթիվեն Սփիլբերգի մոտ: Ինչպես շատ տասնամյակներ անց հենց ինքը, Բեյն է ասել՝․ «Ես պատրաստ էի նույնիսկ բաժակները լվանալ, միայն թե տեսնեի, թե ինչպես է աշխատում Սփիլբերգը»

Ուսում ստանալուց հետո սկսել է զբաղվել քլիփմեյքերությամբ և ստեղծել է այնպիսի երաժիշտների տեսահոլովակներ, ինչպիսիք են Թինա Թերները, Լայնել Ռիչին, Միթ Լոուֆը, Ռիչարդ Մարքսը և ուրիշներ: Բացի այդ նա նկարահանել է նաև խոշոր ընկերությունների գովազդային հոլովակներ, դրանց թվում են՝ Nike-ը, Reebok-ը, Budweiser-ը և Coca-Cola-ն: Նրա ամենահաջող գովազդային ընկերությունը դարձավ «Got Milk?» ընկերության գովազդային հոլովակները:

Կարիերա[խմբագրել]

«Վատ տղաները» ռեժիսորի առաջին ֆիլմն է: Այն նկարահանվել է 1995 թվականին և հանդիսատեսի կողմից դրական արձագանքներ է ունեցել: Ֆիլմը հաջողակ էր նաև ֆինանսական առումով: Ընդամենը 19 մլն․ դոլար բյուջե-ով նկարահանված ֆիլմը վարձույթում հավաքեց ավելի քան 140 մլն․ դոլար: Ֆիլմի նկարահանումները դեռ չէին ավարտվել, բայց ավարտվեց տրամադրված բյուջեն: Պրոդյուսերներն ու կինոընկերությունը որոշեցին, որ պետք է սցենարին ոչ համապատասխան և կտրուկ ավարտ մտցնել ֆիլմում, ինչը գումար չի պահանջի: Սակայն Մայքլ Բեյը չհամաձայնվեց և իր գրպանից 50 հազար դոլար ավելացրեց բյուջեյին: Դրանից շատ տարիներ հետո Բեյը ասել է․ «Ես չեմ փոշմանում իմ արածի համար, քանի որ դա իմ առաջին ֆիլմն էր և դրա շնորհիվ ես դարձա հայտնի»: Այս ամենով Բեյը գրավեց հոլիվուդյան պրոդյուսերներին և նրան սկսեցին վստահել մեծաբյուջետ պրոեկտներ: Նրա երկրորդ պրոեկտը դարձավ «Ժայռը» ֆիլմը, որը նույնպես ունեցավ շատ մեծ կոմերցիոն հաջողություն: 75 մլն․ դոլար բյուջեյով վարձույթում ֆիլմը հավաքեց ավելի քան 335 մլն․: Ֆիլմում ռեժիսորը աշխատեց այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են Շոն Քոններին, Նիկոլաս Քեյջը և Էդ Հարիսը: 1998-ին էկրան բարձրացավ «Արմագեդոնը», որը հանդիսատեսին գրավեց իր վիզուալ էֆեկտների բազմազանությամբ: ֆիլմի վրա ծախսվել է 140 մլն․ դոլար, վարձույթում հավաքել է ավել քան 553 մլն: Ֆիլմը աչքի է ընկնում նաև իր աստղային դերասանական կազմով, ի դեմս Բրյուս Ուիլիսի, Բեն Աֆլեքի, Լիվ Թայլերի, Մայքլ Կլարկ Դունկանի, Սթիվ Բուշեմիի և Օուեն Ուիլսոնի:

Դրանից հետո Բեյը սկսեց աշխատել մի ահռելի պրոեկտի վրա, որի անունն է «Պեռլ Հարբոր»: Ֆիլմը նկարահանվել է 2000-2001թթ․, բյուջեն կրկին կազմել է 140 մլն․ դոլար, վարձույթում հավաքելով 450 մլն․: Այս ֆիլմը աչքի ընկավ իր պրոֆեսիոնալ կազմակերպված պայթյուններով, դրանք իհարկե Բեյի պրոֆեսիոնալիզմի արդյունքն է: Ֆիլմը առաջին հերթին սիրվեց որպես «էքշն» ժանրի ֆիլմ, հետո դերասանակն խաղի և Հանս Ցիմերի գերկատարյալ երաժշտության շնորհիվ, ֆիլմը սիրվեց որպես հիանալի դրամա և մելոդրամա: Ֆիլմում Բեյը գլխավոր դերը կրկին վստահել է Աֆլեքին, գլխավոր դերակատարներն են նաև Քեյթ Բեքինսեյլն ու Ջոշ Հարթնեթը: Այս ֆիլմից Բեյը ունեցավ 25 մլն․ դոլար եկամուտ (գումարած նաև հասույթից եկած տոկոսները):

«Տրանսֆորմերները» սիքվելը[խմբագրել]

Մայքլ Բեյի, թերևս ամենամեծ պրոեկտը «Տրանսֆորմերները» սիքվելի ստեղծումն է: 2006-ին ֆիլմի գործադիր պրոդյուսեր Սթիվեն Սփիլբերգը Մայքլ Բեյին, Լորենցո դի Բոնավենտուրաին, Իեն Բրայսին, Դոն Մերֆիին և այլ պրոդյուսերների կցեց իր պրոեկտին և սկսվեց ֆիլմի Pre-Production-ը: ֆիլմին կցվեցին կոմպոզիտոր Սթիվ Յաբլոնսկին, օպերատոր Միտչել Ամուդսենը և մի շարք դերասաններ: Մայքլ Բեյից սպասում էին հերթական «էքշն-գլուխգործոցը», և նա հուսախաբ չարեց: ֆիլմի վրա ծախսվեց 150 մլն․ դոլար, վարձույթում հավաքեց ոչ ավել ոչ պակաս՝ 700 մլն․:

Բեյը «Տրանսֆորմերներ» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ

Այս շռնդալից հաջողությունը ստիպեց ֆիլմին շարունակություն տալ: 2009-ին էկրան բարձրացավ ֆիլմի երկրորդ մասը՝ «Տրանսֆորմերներ: Ֆոլլենների Վրեժը»: Այս մեկը էլ ավելի հարուստ էր իր հատուկ էֆեկտներով և պայթյուններով: Բյուջեն կազմեց 200 մլն․ հասույթը՝ 836 մլն:

Կասկած չկար, որ ստեղծվելու է ֆիլմի երրորդ մասը: «Տրանսֆորմերներ: Լուսնի Մութ Կողմը» էկրան բարձրացավ 2011-ին: Ինչպես և սպասվում էր, այս ֆիլմն ունեցավ սիքվելի ամենաշատ հասույթը, հատելով 1 մլրդ-ի սահմանները, դե իսկ Մայքլ Բեյի հոնորարը կազմեց 100 մլն․ դոլար: Այս մասը նույնպես աչքի ընկավ իր էֆեկտներով, շատ մեծ ուշադրություն էր դարձված նաև հնչունավորմանն ու ձայնային մոնտաժին:

2014-ին էկրան բարձրացավ սիքվելի, թերևս ամենասպասված մասը: «Տրանսֆորմերներ: Բնաջնջման Դարաշրջանը» ֆիլմի բյուջեն կազմեց 210 մլն․ դոլար: Սա Մայքլ Բեյի ամենամեծաբյուջետ ֆիլմն է: Մինչ այսօր ֆիլմը հավաքել է ավելի քան 980 մլն․ դոլար, սակայն շատ մասնագետներ նշում են, որ իր հասույթով ֆիլմը կգերազանցի սիքվելի 3-րդ մասին: Չնայած շատ մեծ կոմերցիոն հաջողությանը, հանդիսատեսին և կինոքննադատներին դուր չեկավ Բեյի վերջին ֆիլմը: Այն առավելապես կախված էր դերասանների և պատմության փոփոխմամբ: 4-րդ մասի գլխավոր դերակատարներն են Մարկ Ուոլբերգը, Ստենլի Տուչչին և Նիկոլա Պելցը:

Ի՛ պատասխան բոլոր քննադատների բացասական արձագանքներին, Բեյը ասաց․ «Նրանք սիրում են ատել, իսկ ինձ համար միևնույնն է, թե ինչ են նրանք մտածում: Թող ատեն ինչքան ուզում են: Միևնույնն է նրանք գնացել և դիտել են ֆիլմը: Երևի լավ է, երբ վրադ ինչ-որ ճնշում է գործադրվում: Առաջ դա ինձ զայրացնում էր, բայց հիմա ես կարծում եմ, որ երկխոսության առկայությունը օգնում է ինձ սառը գլխով դատել և պահում է ինձ հավասարակշռության մեջ»:

Սիքվելի այս մասը նույնպես հարուստ էր վիզուալ էֆեկտներով: Սա առանձնահատուկ է նաև նրանով, որ Բեյը օգտագործել է IMAX 3D կամերան, որով առաջին անգամ էր ֆիլմ նկարահանվում: Շատերը նույնիսկ ասում էին, որ ֆիլմում չափից դուրս շատ են սպեցէֆեկտները, ինչը ավելի հեքիաթի է նմանվում: Բեյի «Տրանսֆորմերները» սիքվելը ունեցավ շռնդալից կոմերցիոն հաջողություն: Այն շատ սիրվեց «Էքշն» ֆիլմերի սիրահարների կողմից: Ինքը՝ Բեյը ասում էր, որ սիքվելը նկարելուց շատ է օգտագործել դեղին երանգը, ինչը միաձուլվելով դերասանների վրա արված գրիմի հետ, ստեղծում է գեղեցիկ գունային գամմաներով հագեցած պատկեր:

Վերջերս Բեյը և «Wydncrest Holdings»-ը պայմանագիր կնքեցին Ջեյմս Քեմերոնի և Ստեն Ուինսթոնի «Digital Domain» ընկերության հետ, որը ֆիլմերի վիզուալ էֆեկտների մշակմամբ զբաղվող աշխարհի ամենախոշոր ընկերություններից է: Դրանից հետո Բեյը ստեղծեց «Platinum Dunes» ընկերությունը, որը զբաղվում է սարսափ ֆիլմերի պրոդյուսինգով:

Մրցանակները[խմբագրել]

1995 թվականին Բեյը արժանացավ «Ամերիկյան ռեժիսորների Գիլդիա»- ի «Տարվա ռեժիսոր» մրցանակին: Բացի սրանից Բեյը մի քանի անգամ նոմինացվել է նաև «Ոսկե ազնվամորի» մրցանակաբաշխությանը որպես «Վատագույն ռեժիսոր» («Պեռլ Հարբոր», «Արմագեդոն», «Տրանսֆորմերներ: Լուսնի Մութ Կողմը»), իսկ «Տրանսֆորմերներ: Ֆոլլենների Վրեժը» ֆիլմի համար նա արժանացել է «Վատագույն ռեժիսոր» և «Վատագույն սցենար» մրցանակներին:

Մայքլ Բեյի ռեժիսորական առանձնահատկությունները[խմբագրել]

Բեյը աշխարհի ամենախնայող ռեժիսորներից է: Նա նախընտրում է բյուջեյի զգալի մասը ծախսել ֆիլմի հետարտադրական, կամ, ինչպես ընդունված է ասել՝ փոստ-պրոդաքշնի շրջանում, այսինքն բյուջեյի մեծ մասը պահում է վիզուալ էֆեկտների մշակման համար: Բեյը ամենապատասխանատու կինոռեժիսորներից է: Նրան վստահված և ոչ մի պրոեկտ չի հիասթափեցրել հանդիսատեսին և պրոդյուսերներին: Այդպիսի կինոքաղաքականությամբ առաջնորդվելով, Բեյը վստահություն ձեռք բերեց հոլիվուդյան ամենահաջողակ պրոդյուսերների մոտ: Իր իսկ հավաքած անձնակազմը իր համար առաջին հերթին ընկերական անձնակազմ է, հետո նոր գործնական: Շատ անմիջական վերաբերմունք է ցույց տալիս ոչ միայն դերասաններն, այլև մնացած բոլոր մասնագետներին, որոնք աշխատում են ֆիլմի ստեղծման վրա: Դրա հետ մեկտեղ Բեյը շատ պահանջկոտ ռեժիսոր է, և բոլորից սպասում է միայն առավելագույն պատրաստվածություն և իմացություն, հակառակ դեպքում կհեռացնի պրոեկտից: Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ նկարահանման հրապարակում տիրում է խինդն ու ծիծաղը, բայց իհարկե սահմանափակ չափաբաժնով: Բոլոր այն մարդիկ, որոնք գործ են ունեցել Բեյի հետ, միայն գովեստի խոսքեր են հնչեցրել իր հասցեին: Բեյը իրեն դրսևորում է միայն կոմերցիոն ժանրերում, բայց դա անում է ամենաբարձր պրոֆեսիոնալիզմով:


Ֆիլմագրություն[խմբագրել]

Որպես ռեժիսոր[խմբագրել]

Ֆիլմեր[խմբագրել]
Տեսահոլովակներ[խմբագրել]

Որպես պրոդյուսեր[խմբագրել]

  • «Տեխասյան կոտորած» (2003)
  • «Ամիթիվիլիայի Սարսափները» (2005)
  • «Ուղեկից» (2007)
  • «Ուրբաթ, 13» (2009)
  • «Թռչուններ» (2009)
  • «Ձիավորները» (2009)
  • «Չծնվածը» (2009)
  • «Էլմ փողոցի մղձավանջը» (2010)
  • «Ես՝ չորրորդն եմ» (2011)
  • «Դատաստանի օրը» (2013)
  • «Նինձիա Կրիաները» (2014)
  • «Սև Առագաստ» (2014)

Աղբյուրներ[խմբագրել]