Ֆրենսիս Էլիզա Բյորնեթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆրենսիս Էլիզա Բյորնեթ
Frances Eliza Burnett
Frances Burnett.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 24, 1849({{padleft:1849|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})
Ծննդավայր Մանչեսթեր,Մեծ Բրիտանիա
Մահացել է նոյեմբերի 29 1924(1924-11-29)
Մահվան վայր Նյու Յորք,ԱՄՆ
Քաղաքացիություն {{{2}}} ՄԹ, ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Ստեղծագործություն(ներ) մանկականգրականություն
Մասնագիտություն դրամատուրգ, գրող, դրամատուրգ և մանկագիր
Frances Hodgson Burnett Վիքիպահեստում

Ֆրենսիս Էլիզա Բյորնեթը (անգլ.՝ Frances Eliza Hodgson Burnett; նոյեմբերի 24 1849, Մանչեսթեր, Անգլիա  - հոկտեմբերի 29 1924, Նյու Յորք, ԱՄՆ)  - անգլիացի գրող և դրամատուրգ է։ Մանկական գրականության մեջ կին հեղինակների շարքում իր ուրույն տեղն է զբաղեցնում նա: Ֆրենսիս Հոջսոն Բրնեթի՝ որպես երեխայի հոգեբանությունը նրբորեն բացահայտող մանկագրի բազմաթիվ երկերից առնվազն երեքը` «Փոքրիկ լորդ Ֆոնթլերոյը», «Փոքրիկ արքայադուստրը» և «Խորհրդավոր պարտեզը» արդեն մեկ դարից ավել է, համարվում են մանկական գրականության ամենահաստատուն արժեքներից:


Գրքեր[խմբագրել]

Վեպեր[խմբագրել]

  • «Մեր հարևանը դեմ է»
  • «Լուիզիանա» (1880)
  • «Փոքրիկ լորդ Ֆաունթլերոյ» (1886)
  • «Սարա Քրու» (1888)
  • «Կապույտ ծաղկի երկիրը» (1909)
  • «Գաղտնի այգին» (1909)
  • «Մաքուր սիրտը»
  • «Փոքրիկ արքայադուստրը»
  • «Խորհրդավոր պարտեզը»

Վիպակ[խմբագրել]

  • «Կորած արքայազնը» (1915)

Պատմվածքներ[խմբագրել]

  • «Երկու օր Պիչինոյի կյանքից» (1894)

«Փոքրիկ արքայադուստրը»[խմբագրել]

«Փոքրիկ արքայադուստր» վեպը լույս է տեսել 1905թ.: Վեպն ունեցել է նախնական` սեղմ տարբերակը` «Սառա Քրուն. կամ ինչ պատահեց օրիորդ Մինչինի դպրոցում» (Sarah Crew Or What Happened At Miss Minchin’s): Այն հատվածաբար հրատարակվել է ամերիկյան «Սենթ Նիքոլաս» (Saint Nicholas) պարբերականի 1888 թ.-ի համարներում: 1902թ. Բրնեթը գրում է Սառա Քրուի մասին երեք գործողությամբ պիես` վերնագրելով այն «Փոքրիկ ոչ-հեքիաթային արքայադուստրը» (Little Un-Fairy Princess), որը բեմադրվում է Լոնդոնում և Նյու Յորքում: Պիեսի մեծ հաջողությունը առիթ է դառնում, որ հեղինակը կրկին անդրադառնա Սառայի պատմությանը և ընդլայնի այն` վերանվանելով «Փոքրիկ արքայադուստրը»: Բրնեթի վեպն ունեցել է բազմաթիվ գրական, թատերական, անիմացիոն, կինոպատումային անդրադարձներ: Գրական հայտնի անդրադարձներ են Գաբրիել Շարբոնեի, Հիլարի Մակքայի երկերը: Առավել հանրահայտ են կինոպատումները, որոնցից առաջինը ստեղծվել է դեռ 1917թ.` համր կինոյի շրջանում: Սառայի դերակատարն էր նշանավոր Մերի Փիքվորթը: Սրան հետևում է 1939թ. Ֆիլմը` ամերիկյան ամենհայտնի մանուկ աստղի` Շիրլի Թեմփլի, մասնակցությամբ: 1995թ. նկարահանվում է ևս մեկ ֆիլմ` Լիսել Մեթյուսի դերակատարմամբ: Ամենավերջին և բավականին հաջողված կինոպատումը ռուսական տարբերակն է (1997թ.): Վեպի աղբյուր է ծառայել Շարլոթ Բրոնտեի անավարտ վեպերից մեկը` «Էմման» (ցավոք, Բրոնտեն հասցնում է ավարտել այս փայլուն ստեղծագործության միայն առաջին երկու գլուխները), որ պատմություն է առեղծվածային պայմաններում գիշերօթիկ դպրոցում լքված «հարուստ» ժառանգորդուհու մասին: Բրոնտեի վեպը սոսկ նպաստել է «Փոքրիկ արքայադստեր» մտահղացմանը, նկատելի է առանձին դրվագների նմանություն: Բրնեթի «Փոքրիկ արքայադուստրը» ավարտուն վեպ է` հասցեագրված մանուկ և պատանի ընթերցողին, շարադրված մանկական երկի պոետիկայի բոլոր պահանջների համաձայն: Պատմության հերոսուհին Սառա Քրուն է: «Սառա» եբրայերենից թարգմանաբար նշանակում է արքայադուստր, իշխանուհի: Այսպիսով, հերոսուհու անունն ու գրքի վերնագիրը գրեթե նույնական են: Բրնեթի Սառան ազնվական հոգու տեր է, իսկական փոքրիկ արքայադուստր: Վեպի սյուժեն արագընթաց ու գրավիչ է: Ջահել ու հարուստ զինվորական հայրը դստերը` Սառային, բերում է Լոնդոն, որպեսզի տեղավորի նրան ազնվազարմ օրիորդների վարժարանում: Վաղ մանկությունից աղջիկը սովոր է ճոխության ու անսահման հոգածության, և չնայած հայրն ու հնդիկ դայակը կատարում են նրա բոլոր ցանկությունները, Սառան մեծացել է ազնիվ, բարի, խոհեմ ու ողջամիտ երեխա: Օրիորդ Մինչինի դպրոցում աղջկան սպասում են մեծ փորձություններ, որոնք հաղթահարելու ճանապարհին նա հասունանում է, ձևավորվում, ապրում հոգևոր վերելք: