Տիգրան Չյոկուրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տիգրան Չյոկյուրյան
Dikran Chökürian.jpg
Ծնվել է1884
ԾննդավայրԳյումուշխանե, Թուրքիա
Վախճանվել է1915 (31 տարեկան)
Վախճանի վայրԱյաս, Օսմանյան կայսրություն
Մասնագիտություննովելիստ, խմբագիր, նկարիչ, գրող և ուսուցիչ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունՊերպերյան վարժարան
Ժանրերարձակ
Տիգրան Չյոկուրյան Վիքիդարանում
Dikran Chökürian Վիքիպահեստում

Տիգրան Չյոկյուրյան (Չեոկուրյան) (1884[1], Գյումուշխանե, Թուրքիա - 1915[1], Այաս, Անկարա, Թուրքիա), գրող, հասարակական գործիչ, Մեծ եղեռնի զոհ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիգրան Չյոկյուրյանը ծնվել է Թուրքիայի Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանե գյուղում։ Մանկությունը անցել է Տրապիզոն քաղաքում, որտեղ 1896 թվականի հայկական ջարդերի ժամանակ կորցրել է ծնողներին։ Նախնական կրթությունը ստացել է Տրապիզոնի ազգային վարժարանում։ 1907 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Պերպերյան վարժարանը։

Չյոկյուրյանը զբաղվել է ուսուցչությամբ։ 1910 թվականին աոանձին գրքով հրատարակել է «Հայրենի ձայներ» նորավեպերի ժողովածուն։ 1911 թվականին Մ. Շամտանճյանի հետ հրատարակել է «Ոստան» պարբերականը, որտեղ հրատարակել է «Ճամբուս վերայ» ճամփորդական նյութերը, ուսումնասիրություն «Շիրվանզադեի գրական գործը» խորագրով, թարգմանություններ ֆրանսերենից՝ Մոպասանի «Ճարպագունդ»-ը և Լ. Անդրեևի «Կարմիր ծիծաղ»-ը, գործեր Բեռնարդ Շոուից և Իբսենից։ 1914 թվականին լույս է տեսել Չյոկյուրյանի «Վանքը» վեպը (կառուցվածքը՝ օրագրային), որտեղ շոշափված են ազատ հայրենիքի, ազգապահպանության, բարբարոսական բնազդների նկատմամբ առողջ հասարակության և անհատի բանականության հաղթանակի գաղափարները, ինչպես նաև հեղինակի այն համոզումը, թե «Ազգերն առանց հեղափոխության չեն կրնալ ազատիլ»։ Տ. Չյոկյուրյանը տպագրել է նաև գրախոսություններ և հոդվածներ՝ Մեհեկան ծածկանունով։

Մի շարք հայ մտավորականների հետ միասին 1915 թվականին ձերբակալվել է և սպանվել է Այասում[2]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրենի ձայներ, Կ. Պոլիս, 1910, 80 էջ:
  • Վանքը, Կ. Պոլիս, 1914, 164 էջ:
  • Վանքը։ Հերոսը, Փարիզ, 1933, 224 էջ:
  • Վանքը, Երևան, 1962, 180 էջ:
  • Չյոկյուրյան Տիգրան, Կամսարական Տիգրան, Երկեր, Երևան, 1984, էջ 349-584:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 9, Երևան, 1983 թ., էջ 57:
  • Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատոր 4, Երևան, 2003 թ.:
  • Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատոր 2, Երևան, 2007 թ., էջ 291:
  • Հյուսյան Մ., Էջեր արևմտահայ գրականության պատմությունից, Երևան, 1977 թ.:
  • Հայ նոր գրականության պատմություն, հատ. 5, Երևան, 1979 թ., էջ 743-748:
  • Մարգարյան Հակոբ, Իրականության տագնապալի զգացողությամբ, տես Կամսարական Տ., Չյոկյուրյան Տ., Երկեր, Երևան, 1984 թ., էջ 3-26:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png