Վիկտոր Օրտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիկտոր Օրտա
հոլ.՝ Victor Horta
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 6, 1861(1861-01-06)[1][2][3][…] կամ մարտի 6, 1861(1861-03-06)[4]
ԾննդավայրԳենտ, Բելգիա[1]
Մահացել էսեպտեմբերի 8, 1947(1947-09-08)[1][3][5][…] (86 տարեկան) կամ սեպտեմբերի 9, 1947(1947-09-09)[6] (86 տարեկան)
Մահվան վայրԲրյուսել, Բելգիա[1]
ԳերեզմանIxelles Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Belgium.svg Բելգիա[7]
Մայրենի լեզուհոլանդերեն
ԿրթությունԳեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
ԵրկերHôtel Tassel?, Hôtel Solvay?, Hôtel van Eetvelde?, Օրտայի թանգարան, Centre for Fine Arts of Brussels? և Maison du Peuple?
Մասնագիտությունճարտարապետ, դիզայներ, քաղաքաշինարար, ուսուցիչ և general contractor
Պարգևներ և
մրցանակներ
Թագի շքանշանի ասպետ
Ստորագրություն
Signature Victor Horta 1900.svg
Victor Horta Վիքիպահեստում

Վիկտոր Օրտա (ֆր.՝ Victor Horta, հունվարի 6, 1861(1861-01-06)[1][2][3][…] կամ մարտի 6, 1861(1861-03-06)[4], Գենտ, Բելգիա[1] - սեպտեմբերի 8, 1947(1947-09-08)[1][3][5][…] կամ սեպտեմբերի 9, 1947(1947-09-09)[6], Բրյուսել, Բելգիա[1] ), բելգիացի ճարտարապետ, ճարտարապետության մեջ մոդեռնի (Art Nouveau) հիմնադիրներից։ Օրտայի աշխատանքներից՝ 4 բրյուսելյան տներ, ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկտոր Օրտան ծնվել և մեծացել է Գենտում, պատանեկության ժամանակ գնացել է Փարիզ, աշխատել է որպես դեկորատոր, անցել է կիրառական տեխնոլոգիաների և գործերի պրակտիկա։ 1880 թվականին հոր մահից հետո վերադարձել է Բելգիա, և սովորել բրյուսելյան Արվեստի Ակադեմիայում։ Ալֆոնս Բալան՝ Լեոպոլդ 2-րդ թագավորի ճարտարապետը, Օրտային վերցրեց թագավորական պալատի հովանու տակ, որի շնորհիվ նա պողպատյա հիմնակմախքներով աշխատելու փորձ ձեռք բերեց։ 1885 թվականի Օրտան իր գործունեությունը սկսեց եռամասային տների կառուցումով, այնուհետև նախընտրեց աշխատել հասարակական շենքերում։ 1888 թվականին ընդգրկվեց Բելգիայի արևելյան հայտնի մասսոնական ժողովարան՝ «Բարեգործական ընկերություն»[8]։ Նոր արվեստի առաջին ցուցադրության ազդեցության տակ 1892 թվականին Օրտան մոդեռնի նկարիչների գրաֆիկը փոխանցեց քարի վրա, կառուցելով պրոֆեսոր Էմիլյա Տասսելյայի տունը։ Տասելյայի տունը (1893 թ.) համարվում է մոդեռնի ոճով կառուցված աշխարհում առաջին կառույցը։ Լինելով փառքի գագաթնակետին՝ Օրտան կառուցեց Օտրիկի տունը՝ Սխարբեկում, վան Էտվելդի բրյուսելյան տունը, և իր սեփականը՝ Օրտայի թանգարանը։ Պողպատյա հիմնակմախքներ օգտագործելով և հին արվեստի շինծու գծերը ատիճանաբար ավելի ռացիոնալով փոխարինելով՝ Օրտան կառուցում է Ազգային տունը (1897 թ. հանձնվեց 1850 թ.):

Գերմանացիների կողմից Բելգիան օկուպացնելու ընթացքում Օրտան ապրել է Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Վերադառնալով Բրյուել՝ նա շարունակեց իր ակտիվ գործունեությունը, Բրյուսելում կառուցեց Արվեստի պալատ, Տուրնում ՝գեղեցիկ արվեստների թանգարան։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասսել(չաշխատող հղում) հյուրանոցի աստիճանը. Բրյուսել
  • Տասսել հյուրանոց
  • Սոլվե հյուրանոց
  • Վան-Էտվելդե հյուրանոց
  • Օրտայի արվեստանոց

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Aubry Françoise, Vandenbreeden Jos (1996)։ Horta — Art Nouveau to Modernism։ Ghent: Ludion Press։ ISBN 0810963337 
  • Cuito Aurora (2003)։ Victor Horta։ New York: Te Neues Publishing Company։ ISBN 3823855425 
  • Dernie David (1995)։ Victor Horta։ Chichester: John Wiley & Sons։ ISBN 1854904183 
  • Paul Aron, Françoise Dierkens, Michel Draguet, Michel Stockhem, sous la direction de Philippe Roberts-Jones, Bruxelles fin de siècle, Flammarion, 1994
  • Franco Borsi, Victor Horta, Éditions Marc Vokar, 1970
  • Franco Borsi, Bruxelles, capitale de l’Art nouveau, Éditions Marc Vokar, 1971
  • Franco Borsi, Paolo Portoghesi, Victor Horta, Éditions Marc Vokar, 1977
  • Maurice Culot, Anne-Marie Pirlot, Art Nouveau, Bruxelles, AAM, 2005
  • A. Czerwonogora, M. Franckson, Michèle Goslar, D. Mélotte, R. Potvliege, Du côté de Brugmann, un hôpital dans son siècle, sous la direction de Daniel Désir, Bruxelles, Éditions Ercée a.s.b.l., 2006, ISBN 2-87145-009-9 S 469
  • Michèle Goslar, Victor Horta, architecte de l’hôpital Brugmann, Bruxelles, Académie royale de Belgique, 2005
  • Michèle Goslar, Des amis qui firent Horta — Franc-maçonnerie et Beaux-Arts, dans, La Pensée et les Hommes, Bruxelles, n°62-63.
  • Michèle Goslar, «Victor Horta (1861—1947). L’homme. L’architecte. L’Art Nouveau», Fonds Mercator, 2012, 564 p., 600 illustr., sous étui.

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Володина Т. И. Орта Виктор // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Victor Horta
  4. 4,0 4,1 Find A Grave — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  7. LIBRIS — 2012.
  8. Michèle Goslar, Des amis qui firent Horta — Franc-maçonnerie et Beaux-Arts, dans, La Pensée et les Hommes, Bruxelles, n°62-63.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]