Վաչե Նալբանդյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վաչե Նալբանդյան Սմբատի
Վաչե Նալբանդյան.jpg
Ծննդյան անունՎաչիկ Նալբանդյան
Ծնվել է1919 փետրվարի 25
Վախճանվել էփետրվարի 28, 1998(1998-02-28) (տարիքը 79)
Վախճանի վայրԵրևան
Մասնագիտությունգրականագետ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Վաչե Նալբանդյան Վիքիդարանում

Վաչե (Վաչիկ) Սմբատի Նալբանդյան (փետրվարի 25,1919, Նոր Բայազետ (այժմ՝ Գավառ) - փետրվարի 28, 1998, Երևան), հայ խորհրդային գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1969), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1971)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1990ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաչե Նալբանդյանը ծնվել է 1919 թվականի փետրվարի 25-ին Նոր Բայազետում։ 1936 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1936-1967 թվականներին որպես դաստիարակ աշխատել է հայրենի քաղաքի մանկատանը։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը գերազանցության դիպլոմով։ 1941-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել է Հայրենական պատերազմին, Հյուսիսային Կովկասում մղված մարտերին և արժանացել է մի շարք շքանշանների ու մեդալների։

Գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969), ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1971), ակադեմիկոս (1994ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։ 1948-1950 թվականներին եղել է ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի քարտուղար, 1950-1952 թվականներին՝ ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ։

1952-1953 թվականներին եղել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի տնօրեն, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ, 1956-1965 թվականներին՝ Երևանի համալսարանի պրոռեկտոր, 1965-1977 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն։ 1966 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։ 1978 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ Նախագահությանն առընթեր գրադարանային խորհրդի նախագահն է և հիմնակազմ գրադարանի տնօրենը։

Նալբանդյանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են հայ հին և միջնադարյան գրականության պատմությանը՝ «Վարդանանց պատերազմը և Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանքը» (1955), «Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ» (1958, հայկական, ռուսական, վրացական), «Եղիշե» (1959) և այլն։ Խորհրդահայ պատմավիպագրությանն է նվիրված նրա «Գրողը և պատմությունը» (1970) աշխատությունը։ Ռուսերեն հրատարակել է «Եղիշե» (1972) մենագրությունը, համահեղինակ է «Հայ գրականություն» (1976, ռուսական) բուհական դասագրքի[1]։

Մասնակցել է «Հայ նոր գրականության պատմություն» ակադեմիական հրատարակության 4-րդ (1972) և 5-րդ (1979) հատորների խմբագրման աշխատանքներին։ Նալբանդյանը 1954-1963 թվականներին եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ, 1956-1958 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու։ ՀԽՍՀ 4-6 գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, 1959-1967 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ Նալբանդյանը վախճանվել է 1998 թվականի փետրվարի 28-ին Երևանում[2][3][4]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան, մեդալներ
  • ՀԽՍՀ ԳԱ 1982 թվականի Վաստակագիր

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վարդանանց պատերազմը և Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանքը», 1955, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 263 էջ։
  • Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ (սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը), Երևան, 1958, 170 էջ։
  • Եղիշե, Երևան, 1959, 182 էջ։
  • Սայաթ-Նովա, Սովետական Գրող, 1987,192 էջ[5]։
  • Գրիգոր Նարեկացի, 1990։
  • Գրողը և պատմությունը, Երևան, «Հայաստան», 1970, 552 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Վաչե Նալբանդյանի մասին ԵՊՀ կայքում
  2. «Նալբանդյան Վաչե Սմբատի»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-10-14-ին։ Վերցված է 2015-02-25 
  3. Վաչե Նալբանդյան (ծննդյան 90 -ամյակի առթիվ)
  4. ՀՀ ԳԱԱ կայքը, Վաչե Սմբատի Նալբանդյան
  5. Նալբանդյան Վաչե Սմբատի (1987)։ Սայաթ-Նովա: (Մենագրություն) (հայերեն)։ Սովետական Գրող 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ ԳԱԱ նախագահություն, ՀՀ ԳԱԱ ֆունդամենտալ գիտական գրադարան, ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ, Երևանի պետական համալսարան «Վաչե Նալբանդյան», պատմաբանասիրական հանդես №1, 1998, էջ 278-279

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 152 CC-BY-SA-icon-80x15.png
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Վաչե Նալբանդյան