Վաչե Նալբանդյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վաչե Նալբանդյան Սմբատի
Վաչե Նալբանդյան.jpg
Ծննդյան անունՎաչիկ Նալբանդյան
Ծնվել է1919 փետրվարի 25
Վախճանվել էփետրվարի 28, 1998(1998-02-28) (տարիքը 79)
Վախճանի վայրԵրևան
Մասնագիտությունգրականագետ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Վաչե Նալբանդյան Վիքիդարանում

Վաչե (Վաչիկ) Սմբատի Նալբանդյան (փետրվարի 25,1919, Նոր Բայազետ (այժմ՝ Գավառ) - փետրվարի 28, 1998, Երևան), հայ խորհրդային գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1969), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1971)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1990ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաչե Նալբանդյանը ծնվել է 1919 թվականի փետրվարի 25-ին Նոր Բայազետում։ 1936 թվականին ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը: 1936-1967 թվականներին որպես դաստիարակ աշխատել է հայրենի քաղաքի մանկատանը: 1941 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը գերազանցության դիպլոմով։ 1941-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել է Հայրենական պատերազմին, Հյուսիսային Կովկասում մղված մարտերին և արժանացել է մի շարք շքանշանների ու մեդալների։

Գործունեությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969), ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1971), ակադեմիկոս (1994ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։ 1948-1950 թվականներին եղել է ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի քարտուղար, 1950-1952 թվականներին՝ ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ։

1952-1953 թվականներին եղել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի տնօրեն, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ, 1956-1965 թվականներին՝ Երևանի համալսարանի պրոռեկտոր, 1965-1977 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն։ 1966 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։ 1978 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ Նախագահությանն առընթեր գրադարանային խորհրդի նախագահն է և հիմնակազմ գրադարանի տնօրենը։

Նալբանդյանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են հայ հին և միջնադարյան գրականության պատմությանը՝ «Վարդանանց պատերազմը և Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանքը» (1955), «Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ» (1958, հայկական, ռուսական, վրացական), «Եղիշե» (1959) և այլն։ Խորհրդահայ պատմավիպագրությանն է նվիրված նրա «Գրողը և պատմությունը» (1970) աշխատությունը։ Ռուսերեն հրատարակել է «Եղիշե» (1972) մենագրությունը, համահեղինակ է «Հայ գրականություն» (1976, ռուսական) բուհական դասագրքի[1]:

Մասնակցել է «Հայ նոր գրականության պատմություն» ակադեմիական հրատարակության 4-րդ (1972) և 5-րդ (1979) հատորների խմբագրման աշխատանքներին։ Նալբանդյանը 1954-1963 թվականներին եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ, 1956-1958 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու։ ՀԽՍՀ 4-6 գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, 1959-1967 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ Նալբանդյանը վախճանվել է 1998 թվականի փետրվարի 28-ին Երևանում[2][3][4]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան, մեդալներ
  • ՀԽՍՀ ԳԱ 1982 թվականի Վաստակագիր

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վարդանանց պատերազմը և Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանքը», 1955, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 263 էջ:
  • Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ (սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը), Երևան, 1958, 170 էջ:
  • Եղիշե, Երևան, 1959, 182 էջ:
  • Սայաթ-Նովա, Սովետական Գրող, 1987,192 էջ[5]:
  • Գրիգոր Նարեկացի, 1990:
  • Գրողը և պատմությունը, Երևան, «Հայաստան», 1970, 552 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ ԳԱԱ նախագահություն, ՀՀ ԳԱԱ ֆունդամենտալ գիտական գրադարան, ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ, Երևանի պետական համալսարան «Վաչե Նալբանդյան», պատմաբանասիրական հանդես №1, 1998, էջ 278-279

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 152 CC-BY-SA-icon-80x15.png
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Վաչե Նալբանդյան